Jar die­zaio­gun muga pobre­zia­ri – Pobre­zia­ren Muga 2016

Kapi­ta­lis­moak esplo­ta­zio eta pre­ka­rie­ta­tea dara­bil­tza, eta, ondo­rioz, jen­dar­tea­ren dua­li­za­zioa era­gi­ten du.

Ere­du eko­no­mi­koa­ren emaitza harra­pa­ka­ria: pobre­zia.

Kapi­ta­lis­moa mun­du­ko sek­to­re zaba­le­tan pobre­zia area­gotzen duen pro­ze­sua eratzen ari da. 90. hamar­ka­dan momen­tu­ko ten­den­tzia­ri jarrai­tuz gero, 2050 eta 2075 urteen artean mun­du­ko popu­la­zioa­ren erdia era­ba­te­ko pobre­zian egon­go zela baiez­tatzen zen. Ira­gar­pe­na oso motz gera­tu zen. Izan ere, 2010etik aurre­ra mun­du­ko popu­la­zioa­ren erdiak pla­ne­ta­ren abe­ras­ta­su­na­ren %2arekin nekez bizi da, eta gaur egun popu­la­zioa­ren %1ak bes­te %99ak baino abe­ras­ta­sun gehia­go pilatzen du.

Euros­tat agen­tziak era­ba­ki­ta­ko iriz­pi­dea­ren ara­be­ra (esku­ra­ga­rri dagoen erren­ta balio­ki­dea­ren media­na­ren %60a), eta 2014ko amaie­ran, Euro­par Bata­su­nean 121,95 mili­oi per­tso­na pobre­zian eta baz­ter­ke­ta arris­kuan bizi ziren; horie­ta­tik 13,4 mili­oi Esta­tu espai­no­lean (ia-ia popu­la­zioa­ren %29a). 2011n «de fac­to» erres­ka­ta­tu­ta­ko Esta­tu espai­no­lak, troy­ka exiji­tu­ta­ko «doi­kun­tza pro­gra­mak» betetzea­rren, popu­la­zioa­ren here­na baino gehia­go era­ba­te­ko txi­rotze­ra era­man du. Bes­tal­de, pobre­zia eta baz­ter­ke­ta honen itze­lez­ko haz­kun­dea datu ofi­zia­le­ta­tik ate­ra­ta­ko datuak dire­la azpi­ma­rra­tu beha­rra dau­ka­gu. Datu esta­tis­ti­koek era­kus­ten digu­te­na baino askoz nabar­me­na­goa izan da pobretze oro­ko­rra.

Pro­ze­su honek Eus­kal herrian ere badu bere isla, lege ezber­di­nen bitar­tez, gizar­te zein lan esku­bi­dee­tan eza­rri diren murriz­ke­ta izu­ga­rrie­kin. Hel­bu­ru nagu­sia aha­lik eta ete­kin gehien lor­tzea da, eta hori posi­ble iza­te­ko modu baka­rra esku­la­na (gutxia­go ordain­du­ta eta lan bal­din­tzak kas­kar­tuz) eta lehen­gaiak (bes­te herri batzue­ta­ko balia­bi­deen esplo­ta­zioaz) aha­lik eta gehien ustiatzea da, bai­ta iza­dia modu basa­tia­goan ustiatzea ere.

Eus­kal Herria «lege kol­pez» jen­dar­te pre­ka­rio batean sen­do­tu da.

2002 eta 2008 urteen artean erren­ta­rik altue­nak %114,52a hazi ziren, sol­da­tek eta pen­tsioek ero­sahal­me­na gal­tzen zuten bitar­tean (IPC errea­la urte­ko igoe­rek baino han­dia­goa izan da). Egoe­ra­rik sai­le­ne­tan dau­de­nen diru sarre­ren murriz­ke­tak eta abe­ratse­nen igoe­ra txi­kiak popu­la­zioa­ren zati garran­tzitsu baten behe­ranz­ko mugi­men­du bat eta zati txi­ki baten ongi­za­te oso­ranz­ko aurre­ra­pe­na era­gin du. Ara­ba, Biz­kaia eta Gipuz­koan (Nafa­rroa Garaia­ren­tza­ko ez dau­ka­gu datu­rik) popu­la­zioa­ren %1,67a abe­ras­ta­su­na­ren %44,78a kon­tro­latzen du, %8a 500 euro hile­ko diru sarre­re­kin bizi­rau­ten duen bitar­tean. Popu­la­zioa­ren %36,33a Pobre­zia­ren Muga­ren azpi­tik dago (BPG per capi­ta­ren %37,5%a).

Kon­tra­ta­zioa hobe­tu­ko zute­la esa­ten zigu­ten arren, inpo­sa­tu­ta­ko lan erre­for­ma guz­tiak patro­na­la­ren mese­de­tan egin dira: kale­ratzeen erraz­tea eta mer­katzea, kon­tra­tuen pre­ka­ri­za­zioan sakon­du… 2008tik 180.700 lan­pos­tu deu­sez­ta­tu dira Hego Eus­kal Herrian. Errea­li­ta­tea egos­ko­rra da, eta urte­tik urte­ra geu­re burua behar­tu­ta ikus­ten dugu zera erre­pi­katze­ra: lan-arloan pre­ka­rie­ta­te han­dia dago, 199.000 per­tso­na­tik gora lan­ga­be­zian dau­de­la­rik Hego Eus­kal Herrian. Eten­ga­be­ko pobretze tes­tuin­gu­ru hone­tan, egun, lana edu­kitzea ez da pobretze egoe­ren babes­gu­ne. Lan­gi­le pobreak exis­titzeak, ondo­ren­goa han­kaz gora uzten bai­tu; lan mer­ka­tuan ego­teak, pobre­zia, baz­ter­ke­ta sozia­la edo gabe­zia mate­ria­la eki­di­te­ko bidea dela ale­gia. Sol­da­tak gakoa badi­ra ere, pobre­zia etxee­tan bar­na sar­tzen da, poli­ti­ka publi­koek ez dute­la­ko abe­ras­ta­su­na­ren bir­ba­na­ke­tan bete beha­rre­ko fun­tzioa betetzen. Horre­ga­tik jen­dar­tea­ren pre­ka­ri­za­zioaz hitz egin nahi dugu; izan ere, hain­bat dira sol­da­ta­pe­ko lanik gabe dau­den per­tso­nak – lan­ga­be­zian dau­de­nak, pen­tsio­du­nak, alar­gu­nak, gizar­te-pres­ta­zioa jasotzen dute­nak… Horiek guz­tiak kon­de­na­tu­ta dau­de pobre­zia­ren mugaz azpi­ko sol­da­ta­re­kin bizitze­ra (per capi­ta BPGren %37,5). Gero eta gares­tia­goak dira ura­ren fak­tu­ra, gasa­re­na, garraioe­na (argia­ren fak­tu­ra 2007koarekin alde­ra­tuz, %60 igo da), bikoiz­tu egin da lagun­tza sozia­len bat jasotzen duten per­tso­nen kopu­rua, gero eta gehia­go dira etxe­ko fak­tu­rak ezin ordain­du dabil­tzan etxeak, gaz­teen here­nak ezin dira eman­tzi­pa­tu eta goi kar­guen sol­da­tak igotzen jarraitzen duten bitar­tean, ema­ku­meok gizo­nek baino %35,6 gutxia­go ira­baz­ten dugu. Kri­sial­dia hasi zene­tik, 50.000 per­tso­na izan dira des­ja­be­tuak. BEZa­ren, elek­tri­zi­ta­te zer­ga­ren eta aba­rren igoe­rei kapi­ta­la­ren eta sozie­ta­teen zer­ga zuze­nen iru­zu­rra [2016 zer­ga ez-zuze­nen pisua izu­ga­rri hazi da (%53,4a, 2008an %46a zenean), zer­ga hauek ez dituz­te­nean pro­gre­si­bi­ta­te neu­rri­rik ezar­tzen] gehitzen bal­din badio­gu, erren­ta baxue­nek zer­ga esfor­tzu gero eta han­dia­goa jasan behar dute­la ondo­rioz­tatzen da (erren­tak hain baxuak dire­nean erren­ta guz­tia kon­tsu­mo­ra bide­ratzen da).

Pobre­zia­ren muga zehaz­tea­ren garran­tzia.

Elkar­tze­nen uste dugu, per­tso­na oro­ren par­tehar­tze sozial akti­boa ber­matze­ko hel­bu­ruaz, gutxie­ne­ko diru­sa­rre­ra dui­nak ber­ma­tuak edu­ki behar ditu­gu­la. Bis­ta­koa badi­ru­di ere, pobre­ziak, berau uler­tu eta azal­tzeak, ondo­ren­go ezbaian du gil­tza­rria: abe­ras­ta­su­na eta erren­ten bana­ke­ta desore­ka­tua bai zen­tzu «ber­ti­ka­lean» (lan eta kapi­ta­la­ren erren­tak) zein zen­tzu «ori­zon­ta­lean» (herri­ta­rren artean egi­ten den balia­bi­deen bana­ke­ta).

Txos­ten ofi­zia­lek pobre­zia erla­ti­boa­ri, pre­ka­rie­ta­tea­ri, ongi­za­te eza­ri eta aba­rrei buruz min­tzatzen zaiz­ki­gu, egiaz­ko errea­li­ta­tea estal­tzen duten indi­ze eta zen­ba­kiak mani­pu­latzen dituz­te­la­rik. Elkar­tzen-ek urteak dara­matza erre­kla­matzen Pobre­zia­ren Muga defi­ni­tu eta zehaz­te­ko iriz­pi­de homo­ge­neo bat ezar dadin. Gizar­te baten erren­ta eta pre­zioen mai­lan oina­rri­tu­ta­ko erre­fe­ren­tzia bat defi­nitzean datza eta, aspek­tu horie­tan oina­rri­tu­ta, per­tso­na batek gutxie­ne­ko duin­ta­su­nez bizi ahal iza­te­ko beha­rrez­koa duen kopu­rua zehaz­tean. Elkar­tzen-en gutxie­ne­ko eslei­pen eko­no­mi­ko oro kal­ku­latze­ko orduan erre­fe­ren­tzia hori era­bi­li beha­rra dagoe­la pen­tsatzen dugu, Lan­bi­de Arte­ko Gutxie­ne­ko Sol­da­ta, pen­tsioen gizar­te pres­ta­zioak eta Diru-sarre­ren Ber­me­ra­ko Erren­ta kal­ku­latze­ko bes­teak bes­te. Modu horre­tan horie­ta­ko bat ere ez da Pobre­zia­ren Muga­ren azpi­tik egon­go.

Euro­pa­ko eta esta­tue­ta­ko ins­ti­tu­zioek pobre­zia­ren muga­ren ezar­pe­na era­bi­li dai­te­keen erren­ta balio­ki­dea­ren media­nan oina­rritzen dute; hau da, popu­la­zioa­ren gehien­goa­ren­tza­ko sol­da­te­tan. Jakin­da 70. hamar­ka­da­ren erdial­de­tik, sor­tu­ta­ko abe­ras­ta­su­nean sol­da­ta­pe­ko biz­tan­le­ria­ren esku-har­tzeak behe­ra egin due­la kapi­ta­lak bere­ga­na­tu­ta­ko zatia asko hazi den bitar­tean: 1977an sol­da­ta­pe­ko biz­tan­le­ria­ren ordain­sa­ria BPGa­ren %67,3a zen, 2012an por­tzen­tai hori %48,6ra jeitsi dela­rik, gure pro­po­sa­me­nak per capi­ta BPG-etan oina­rri­tu­ta­ko sol­da­tak inde­xatzea­ren alde egi­ten du. BPGak sor­tu­ta­ko abe­ras­ta­su­na zen­batze­ko dituen muge­taz jabetzen baga­ra ere (ez du zen­batzen iru­zur fis­ka­la, ezta ezku­tu­ko eko­no­mia ere, eta are gutxia­go jen­dar­tea sos­ten­gatzen duen lan erre­pro­duk­ti­boa), eta hel dai­tez­keen ekar­pe­nei zaba­lik egon­da, meto­do honen ber­tu­tea azpi­ma­rra­tu nahi dugu: abe­ras­ta­su­na­ren bana­ke­ta bere sorre­ra­ra lotzen due­la. Hel­bu­rua hori iza­nik, lurral­de bakoitze­ko BPG-aren ara­be­ra arti­ku­la­tu­ta­ko indi­za­zio auto­ma­ti­ko­ra­ko sis­te­ma bat plan­te­atzen dugu. Horren ara­be­ra:

  1. LGS inoiz ez litza­te­ke per capi­ta BPG-aren %50 baino baxua­goa izan behar.

    Inda­rrean dagoen LGS­ren era­gi­nez «lan­gi­le pobreak» sor­tzen dira. Meto­do­lo­gia honen ara­be­ra, 2016an Hego Eus­kal Herrian LGS (eta beraz gutxie­ne­ko pen­tsioa ere) 1.326,51 euro hilean izan­go litza­te­ke; Madri­lek bene­tan eza­rri­ta­koa berriz 655,20 euro hilean dela­rik, erdia baino gutxia­go.

  2. Pres­ta­zio bat bera ere ez litza­te­ke inoiz per capi­ta BPG-aren %37,5 baino baxua­goa izan behar, Pobre­zia­ren Mugatzat har­tze­ra pasa­tu­ko litza­te­ke­la­rik.

    Egia da Pobre­zia­ren Muga­ren gai­ne­tik egon­go diren pres­ta­zio edo gizar­te sol­da­te­kin ez dugu­la pobre­zia­re­kin buka­tu­ko. Pobre­zia­re­kin era inte­gra­lean bukatze­ko, esplo­ta­zioa­re­kin bukatze­ko lan-bal­din­tza dui­nak ber­matzea, etxe­bi­zitzen gehie­giz­ko pre­zioei eta alo­kai­ruei muga jar­tzea… nahi­taez­ko neu­rri bakar batzuk dira.

Elkar­tze­nen 2016eko pobre­zia­ren muga zehaz­tu dugu.

2016an Pobre­zia­ren Muga 11.938,65 euro­tan gera­tu da Hego Eus­kal Herrian, horrek esan nahi du hile­ro­ko kopu­rua 994,8 euro­koa dela eta horre­ga­tik Elkar­tzen-ek kopu­ru bere­ko pres­ta­zioak edo gizar­te sol­da­ta alda­rri­katzen du. Gure meto­do­lo­gia­ren ara­be­ra, gaur egu­ne­ko Lanar­te­ko Gutxie­ne­ko Sol­da­ta eta bes­te hain­bat sol­da­ta, pres­ta­zio sozia­lak (Diru sarre­rak Ber­matze­ko Erren­ta, Txer­tatze Sozia­le­ra­ko Erren­ta) eta pen­tsio gehie­gi (batez ere kon­tri­bu­ti­boak ez dire­nak eta alar­gun­tza pen­tsioak) Pobre­zia­ren Muga­ren azpi­tik kokatzen dira gaur egun.

Pobre­zia­ren muga, gizar­te des­ber­din­ta­su­nak gutxitze­ko tres­na era­gin­ko­rra da. Per­tso­na oro­ri gutxie­ne­ko duin­ta­su­na ber­matze­ko tres­na ale­gia. Abe­ras­ta­su­na banatze­ko meka­nis­mo auto­ma­ti­koa da, zeren abe­ras­ta­su­na han­ditzen bada ata­la­sea­ren kopu­rua han­ditzen bai­ta, eta, murriz­tuz gero, kopu­ru hori ere neu­rri berean murriz­ten bai­ta. Era berean, egun­goak baino lan bal­din­tza dui­na­goak ber­matzen ditu. Hala­ber, balio­ga­rria izan­go da esplo­ta­zioa­ri, jen­dar­te eta lan murriz­ke­tei aurre egi­te­ko. Abe­ras­ta­su­na­ren bana­ke­ta bere sorre­ra­ri lotzeaz gain, lagun­tza sis­te­ma erraz­ten du, gene­roa baz­ter­tzen duten gizar­te ase­gu­ran­tza­ren sis­te­ma bere­ziak ere baz­ter­tzen ditu, erre­ji­men oro­kor bate­ra­ko urratsak ema­nez. Aldi berean, denon artean sor­tu­ta­ko abe­ras­ta­su­na banatzen du era ego­kia­go baten bidez. Hala ere, inpor­tan­te­ena da per­tso­na guz­tiei gutxie­ne­ko duin­ta­su­na ziur­tatzen die­la eta, batez ere, ema­ku­meei dago­kie­nez, euren­ga­na­ko kon­fian­tza eta inde­pen­den­tzia han­ditzen dela.

Zen­ba­ki hutsal hauen atzean, Eus­kal Herri­ko biz­tan­leen here­nak (3 per­tso­na­tik batek!) Pobre­zia­ren Muga­ren azpi­tik bizi­rau­ten du Eus­kal Herrian, isil­ta­su­nean eta gure joan-eto­rri fre­ne­ti­koan iku­se­zin. Itzar­tze­ko ordua da, kon­tzien­tzia har­tze­ko ordua, sis­te­ma­ri aurre egi­te­koa. Pri­ba­ti­zatze­ko hel­bu­rua­re­kin publi­koa­ren aur­ka­ko lapu­rre­ta masi­boa­ren aurrean, ondoe­za zabal­tzen ari den baliz­ko ongi­za­te esta­tua­ren aurrean,beldurra eta babes­ga­be­ta­su­na, herri­ta­rren gehien­goa­ren aur­ka­ko ezku­tu­ko gerra honen aurrean, pobre­zia­ri muga jar­tzea ezin­bes­te­koa da.

BORROKATU ESKUBIDE SOZIALEN ALDE! PREKARIETATEARI AURRE EGIN! JENDARTEA ERALDATU!

Artikulua gustoko al duzu? / ¿Te ha gustado este artículo?

Share on facebook
Share on Facebook
Share on twitter
Share on Twitter

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *