BIZITZA BIOLENTOEN AURREAN, GAITASUN SOZIALISTAK ANTOLATU! – ITAIA

Indar­ke­ria matxis­ta­ren aur­ka­ko egu­na­ren hari­ra, ITAIA­ren ize­nean bio­len­tzia matxis­ta­ren gai­ne­ko gure ana­li­si poli­ti­koa argi­ta­ra­tu nahi izan dugu. Aur­ten­goan, ezin­bes­te­koa izan dugu pan­de­mia­ren tes­tuin­gu­rua era­bat bal­din­tza­tu duen egoe­ra eko­no­mi­ko eta poli­ti­koa kon­tuan har­tzea. Beraz, beha­rrez­koa iru­ditzen zai­gu indar­ke­riak sis­te­ma kapi­ta­lis­tan betetzen duen fun­tzioa ana­li­zatzeaz gain, gaur gaur­koz zein for­ma har­tzen dituen ere identifikatzea.

Koro­na­bi­ru­sa­ren oste­ko alda­ke­ta kul­tu­ral eta eko­no­mi­koak izu­ga­rriak ari dira iza­ten. Gizar­tean era­gin dituen gale­rak, alda­ke­ta koiun­tu­ra­lak iza­te­tik urrun, ondo­rio sakon eta zorrotzak dira. Covid-19a­ren ondo­rioz jasa­ten ari garen berran­to­latze eko­no­mi­koa, esku­bi­de urra­ke­tak, kon­trol poli­zia­la, bio­len­tzia­ren gora­ka­da… atze­ra buel­ta­rik gabe­koak izan­go dira. Kapi­ta­la pan­de­mia­ren tes­tuin­gu­rua oro­kor­ki gizar­tea eta kon­kre­tu­ki lan-harre­ma­nak berran­to­latze­ko era­bil­tzen ari da, bote­re bur­ge­sa man­ten­tzen dela ber­matze­ko hel­bu­rua­re­kin. Pan­de­miak berak biz­kor­tu duen kri­sial­di eko­no­mi­koa­ren ondo­rioz, ema­ku­me lan­gi­leon lan- eta bizi-bal­din­tzak nabar­men ari dira oker­tzen; horien adi­bi­de dira lan-kale­ratzeak, itxial­dien eta zer­bitzu publi­koek dituz­ten muga eko­no­mi­koen ondo­rioz ema­ku­meoi etxe­ko lanen kar­ga bikoiz­tea, edo­ta indar­ke­ria matxis­ten tes­tuin­gu­ruak erraz­ten eta ezku­tatzen dituen neu­rri poli­ti­koen gorakada.

Bio­len­tzia­ren auzia­ri jarrai­tuz, tes­tuin­gu­ru hone­tan –datu ofi­zia­lek bes­te­la­ko errea­li­ta­te bat era­kutsi nahi digu­ten arren1– era­so matxis­tak for­ma age­ri­koan ari dira egi­ten gora, alde bate­tik kri­sial­diak bera­re­kin daka­rren lan­gi­le-kapa zaba­len pro­le­ta­ri­za­zioak –eze­gon­kor­ta­sun eko­no­mi­ko zein sozia­la– indar­ke­ria tes­tuin­gu­ruak area­go­tu­ko ditue­la­ko eta bes­te­tik, itxial­diak eta iso­la­men­du sozia­la beza­la­ko neu­rri poli­ti­koek indar­ke­ria gau­zatze­ko tes­tuin­gu­ruak erraz­tu eta indar­tzen dituz­te­la­ko. Gizon lan­gi­leak, beraz, ema­ku­mea­re­ki­ko domi­na­zioa gau­zatzen jarraitu(ko) du bio­len­tzia­ren bidez, eta horrek ema­ku­mea sozial­ki gero eta baz­ter­tua­go eta zapal­dua­go iza­tea era­gi­ten du. Ordea, indar­ke­ria matxis­ta­ren gora­ka­da ezin dugu modu iso­la­tuan uler­tu. Izan ere, gizar­tea­ren bera­ren berran­to­la­ke­ta eko­no­mi­ko eta kul­tu­ra­la gau­zatzen ari den momen­tu hone­tan, indar­ke­ria matxis­ta nor­ma­li­zatzen ari da. Eta beraz, indar­ke­ria matxis­ta borro­ka­tu ahal iza­te­ko bio­len­tziak har­tu dituen for­ma berriak iden­ti­fi­katzea eta horien aurre­ko ira­kur­ke­ta ego­kia egi­tea dagokigu.

1. SISTEMA KAPITALISTAREN EZKUTUKO BIOLENTZIA:

Kapi­ta­lak lan­gi­le-kla­sea hain­bat bio­len­tzia for­ma­ren bitar­tez kon­tro­latzen du, zei­nak lan­gi­leok are otza­na­go eta azpi­ra­tua­go bihur­tzen bai­kai­tuz­te. Bio­len­tzia begien bis­ta­koa izan dai­te­ke –tor­tu­rak, kol­peak, atxi­lo­ke­tak, isu­nak… –, eta horien bitar­tez, gizar­tean bel­du­rra nagu­sitzea eta des­ar­ti­ku­la­zio poli­ti­koa sor­tzea ber­ma­tu­ko luke. Sis­te­ma kapi­ta­lis­ta­ri, ordea, berez­koa zaio bio­len­tzia, nahiz eta bio­len­tzia bera gure bai­tan hain nor­ma­li­za­tua ego­teak iku­se­zin bihur­tzen duen. Gizar­tea­ren anto­la­ke­ta eta lan­gi­leon iza­tea bera bote­re bur­ge­sak defi­nitzen dituen neu­rrian, lan­gi­leak ez du bere bizitza­ren gai­ne­ko kon­tro­lik, eta guk hori bio­len­tzia beza­la defi­nitzen dugu: egu­ne­ro bes­te baten­tzat lan egin behar iza­tea zor­tzi orduz edo gehia­goz, per­tso­nak mer­kan­ti­li­zatzea –des­hu­ma­ni­za­zioa – , gure iza­tea­ren gai­ne­ko era­ba­ki­me­nik ez iza­tea, etxea edo lana gal­tzea­ren bel­dur bizitzea, etab. bio­len­tzia da, lan­gi­leon egu­ne­ro­ko ogia. Beraz, interes kon­tra­ja­rriak dituz­ten bi kla­se­tan bana­tu­ta­ko gizar­tean, kla­se des­ja­be­tua kon­tro­latze­ko oina­rriz­ko for­ma da biolentzia.

Pan­de­mia­ren era­gin­pean indar­tzen ari den kri­sial­diak eze­gon­kor­ta­sun eko­no­mi­ko zein poli­ti­koa dakar bera­re­kin. Lan­gi­leon bizi bal­din­tzak kas­kar­tzea eta esku­bi­deen gale­ra modu nabar­me­nean ger­tatzen ari da, hala nola etxe­ga­betzee­tan, lan-kale­ratze masi­boe­tan, osa­sun-arre­ta jasotze­ko esku­bi­dea ken­tzean, kali­ta­tez­ko hez­kun­tza jasotze­ko muga gogo­rrak jar­tzean, etab. Alda­kor­ta­sun garai haue­tan bio­len­tzia area­go­tu egi­ten da eta esta­tuak bere indar erre­pre­si­bo zein judi­zia­lak gogor­tu behar ditu, ustez­ko egon­kor­ta­su­na­ri eus­te­ko, eta lan­gi­le­ria geldiarazteko.

Bio­len­tzia lan­gi­le orok jasa­ten badu ere –gure bizitzen gai­ne­ko kon­tro­la ken­tzen digu­ten neu­rrian– sub­jek­tu zapal­du bakoitzak for­ma ezber­di­ne­tan pai­ratzen dugu: ez du bio­len­tzia bera jasa­ten gaz­te batek, ema­ku­me batek edo atze­rri­tar batek, eta beraz eta gure­ra itzu­li­ta, guri ema­ku­me lan­gi­leak bio­len­tzia zein for­ma­tan jasa­ten duen defi­nitzea dago­ki­gu. Egi­tu­raz­ko bio­len­tzia­ren bai­tan, ema­ku­me lan­gi­leon aur­ka­ko bio­len­tziak for­ma zehatza har­tzen du: bio­len­tzia matxis­ta. Kapi­ta­la­ren­tza­ko bitar­te­ko ezin­bes­te­koa da bio­len­tzia matxis­ta, ema­ku­mea sub­jek­tu eko­no­mi­ko deba­lua­tu iza­te­ko eta hori gizar­tean nor­ma kul­tu­ral bila­katze­ko meka­nis­moa bai­ta. Horre­la, ema­ku­mea­ren zapal­du izae­ra ber­matzea lor­tzen du, eta momen­tu bakoitzean intere­satzen zaion iru­di feme­ni­noa sor­tzen du.

2. EMAKUME LANGILEON ZAPALKUNTZA ETA BIOLENTZIA MATXISTA

Kapi­ta­lak, beraz, ema­ku­me lan­gi­leon zapal­kun­tza gaur­ko behar eko­no­mi­ko kapi­ta­lis­te­ta­ra ego­kitzen du, eta horre­la, aha­lik eta ira­ba­zi eko­no­mi­ko han­dia­goak lor­tze­ko, ema­ku­me lan­gi­lea sub­jek­tu deba­lua­tu gisa egon­kor­tzen du. Behin baino gehia­go­tan azal­du izan dugun moduan, ema­ku­me lan­gi­lea­ren zapal­kun­tza sis­te­ma kapi­ta­lis­tan domi­na­zio bur­ge­se­ra azpi­ra­tua dago, hau da, kapi­ta­la­ren oina­rri den abe­ras­ta­sun-meta­ke­ta muga­ga­be­ra subor­di­na­tua dago. Horrek lan­gi­le­ria­ren esplo­ta­zioa du oina­rrian. Aldiz, ezin ahaz­tu gene­za­ke lan-bana­ke­ta sozia­la aurre­tiaz­ko bal­din­tza batzuen gai­nean erai­kia dagoe­la, eta ondo­rioz, kapi­ta­lak bes­te domi­na­zio for­ma batzuk bere­ga­na­tu ditue­la hel­bu­ru hori aha­lik eta mai­la han­die­nean gau­za­tu dezan. Hain jus­tu, horri eran­tzu­ten dio sis­te­ma kapi­ta­lis­tan sozial­ki nor­ma­li­za­tu­ri­ko sub­jek­tu azpi­ra­tuen exis­ten­tziak. Kasu hone­tan ema­ku­me lan­gi­lea­ren zapal­kun­tza azter­tu­ko dugu.

Alde bate­tik, ema­ku­me lan­gi­lea­ren zapal­kun­tza­ren oina­rrian age­ri den fami­liak berak, eta ema­ku­meak ber­tan bete izan duen eta betetzen duen fun­tzioak ema­ku­mea ekoiz­pen sozia­lean modu ten­den­tzia­lean txer­tatzea era­gin du. Bes­te­la esan­da, kapi­ta­lis­moa­ren has­ta­pe­ne­tan ema­ku­mea ekoiz­pen sozia­le­tik “kanpo”2 gera­tu bazen ere, haren gara­pe­nak ema­ku­mea lan mun­duan txer­ta­tu du, bai­na fami­lian betetzen zituen fun­tzioak gain­di­tu gabe. Kapi­ta­la­ren kon­trae­san gar­bia da hori, eta age­ri­ko ondo­rioak ditu: ema­ku­mea, lan mun­duan txer­ta­tu da, bai­na etxe-giroan gau­za­tu beha­rre­ko lan-kar­ga ere bere gain jaus­ten da orain­dik. Beraz, ema­ku­me lan­gi­lea lan-harre­man pre­ka­rioe­ne­tan txer­ta­tu da, lan par­tzia­le­tan, behin-behi­ne­ko kon­tra­tue­kin edo lan­ga­be­zian eta ins­ti­tu­zio bur­ge­se­ki­ko depen­den­tzia eko­no­mi­koan. Eta gai­ne­ra, etxe-giro­ko fun­tzioak betetzen jarrai­tu behar du, zei­nak iso­la­men­du sozial eta poli­ti­ko­ra kon­de­natzen bai­tu.
Bio­len­tzia matxis­ta beraz, etsaia­ren bote­rea man­ten­tze­ko bio­len­tzia sis­te­ma­ti­koa da, ema­ku­me lan­gi­lea­ren lan-inda­rra deba­lua­tua man­ten­tzen du eta bera kul­tu­ral­ki zapal­dua eta poli­ti­ko­ki men­pe­ra­tu­ta­ko sub­jek­tu moduan. Horre­ga­tik, kapi­tal-meta­ke­ta mai­la han­die­nean gau­zatze­ko meka­nis­mo ideo­lo­gi­ko gisa uler­tzen dugu guk. Bio­len­tzia matxis­ta hau egu­ne­ro­ko bizitzan for­ma anitze­tan atze­man gene­za­ke: aitor­tza poli­ti­ko eza, zapal­kun­tza juri­di­ko-kul­tu­ra­la, bio­len­tzia mas­ku­li­noak era­gin­da­ko iso­la­men­dua, kon­tro­la, tra­tu txa­rrak, era­so sexua­lak, bio­len­tzia fisi­koa, psi­ko­lo­gi­koa…
Hori ahal­bi­detze­ko kapi­ta­lak bere bitar­te­ko poli­ti­koak jar­tzen ditu martxan ema­ku­mea­ren sub­jek­tu zapal­du izae­ra eten­ga­be erre­pro­du­zi­tu dadin. Horre­la, esta­tu apa­ra­tu eta bes­te­la­ko meka­nis­moen bitar­tez lor­tzen du ideo­lo­gia matxis­ta nor­ma kul­tu­ral bila­katzea, eta horien artean koka ditza­ke­gu ondo­ren­go adi­bi­deak:
– Sis­te­ma judi­zia­len bitar­tez, ema­ku­meon aur­ka­ko era­soak inpu­ni­ta­te osoz gau­zatzea lor­tzen dute. Ez dago inon­go aurre­ka­ri ins­ti­tu­zio­nal- poli­ti­ko­rik era­so matxis­tak gel­dia­raz­tea eka­rri due­nik. Horren adi­bi­de argia dugu aurre­ko astean ate­ra zen albis­tea: “moz­kor­tu­ta ego­tea sal­bues­le gisa har­tu du Nafa­rroa­ko Auzi­te­giak bortxa­ke­ta kasu batean”. Beraz, edo­zein aitza­kia da zile­gi era­so bat gau­zatze­ko, ema­ku­me bat behin eta berriz zapal­tze­ko. Sis­te­ma judi­zia­len indar­ke­ria matxis­ta­ren aurrean har­tzen duten era­ba­kien gogor­ta­su­na edo arin­ta­su­na momen­tu­ko tes­tuin­gu­ru sozial poli­ti­koa­ren ara­be­ra­koa izan­go da. Tokia­ren eta momen­tua­ren ara­be­ra har­tu­ta­ko era­ba­kiak izan­go dira, eta inoiz ez dira egon­go era­so­tua izan den ema­ku­mea­ren mesedetara.

– Komu­ni­ka­bi­deek zen­bait bitar­te­ko tek­ni­ko-poli­ti­ko jar­tzen dituz­te martxan ideo­lo­gia matxis­ta­ren gara­pe­na sus­tatze­ko. Alde bate­tik, iru­di­te­ria feme­ni­noa indar­tzen dute: janz­te­ko modua, gor­putz esti­loa, eta bizi ohi­tu­ren eta bes­te­la­ko feno­meno batzuen isla­pe­na gau­zatzen du. Kapi­ta­la­ri momen­tu bakoitzean intere­satzen zaion ema­ku­me iru­dia sor­tze­ko baliatzen dute: garai batean “ama per­fek­tua­ren” iru­dia erre­pro­du­zi­tu behar zuen eta gaur egun ema­ku­me inde­pen­den­te eta moder­noen iru­diak sozia­li­za­tuz dabil­tza. Eta bes­te­tik, albis­teak mani­pu­latzen dituz­te; momen­tu bakoitzean esta­tua­ren­tzat beha­rrez­koak diren albis­teak egi­ten dituz­te publi­ko, eta horre­ta­ra­ko, albis­teok haiei intere­satzen zaien beza­la kon­tatzen dituz­te: indar­ke­ria matxis­ta kasu baten epai­ke­tan zabal­du nahi den ikus­pe­gia hela­raz­ten dute, lanean borro­kan dabil­tzan gar­bitzai­leen mezuak isi­la­raz­ten dituz­te, pan­de­mia garaian ema­ku­me lan­gi­leen errea­li­ta­tea eten­ga­be ezku­tatzen dute, etab.

– Hez­kun­tza-sis­te­mak –beraz ikas­ke­ta zen­troek– etor­ki­zu­ne­ko lan­gi­leak erre­pro­du­zitzea­ren fun­tzioa betetzen du. Hori horre­la iza­nik, etor­ki­zu­nean beha­rrez­koak izan­go diren lan­gi­leen izae­ra eta nola­ko­ta­su­na defi­ni­tuz, gero­ko ager­to­ki­ra­ko pres­tatzen dituz­te ikas­leak; horren adi­bi­deak dira ira­kas­leen jarre­ra auto­ri­ta­rioak, gelan ego­te­ko moduak, trans­mi­titzen diren edu­kiak, ikas­leen artean sus­tatzen diren harre­ma­nak, etab. Garai batean horren adi­bi­de nabar­me­na zen nes­kek eta muti­lek ez zute­la hez­kun­tza bera jasotzen (zuze­nean edu­ki ezber­di­na jasotzen zuten). Egun, nes­ka eta muti­len aurrean har­tzen diren era­ba­kie­tan age­ri­ko bereiz­ke­ta­rik ez bada­go ere, argi dago nes­ka eta muti­len bereiz­ke­ta sozia­le­ra­ko lehen urratsak hez­kun­tzan ema­ten dire­la. Horren adi­bi­de izan dai­tez­ke hez­ki­detza pro­gra­mak, zei­nak, ideo­lo­gia matxis­ta­ri aurre egi­te­ko bitar­te­ko mate­ria­lak jar­tze­tik urrun, ara­zoen gai­ne­ko aza­le­ko irten­bi­deak ema­te­ko fun­tzioa baitute.

– Sexu-mer­ka­tuak eran­tzu­ki­zun zuze­na du indar­ke­ria matxis­ta­ren nor­ma­li­za­zioan eta horren eran­tzu­le nagu­siak kapi­ta­la eta bere esta­tu apa­ra­tuak dira. Sexu-indar­ke­ria giza­kiak jasa­ten duen indar­ke­ria bor­titze­ne­ta­koa iza­teak eta horrek gene­ro-kutsu nabar­me­na iza­teak zeri­ku­sia du gizar­te honen sorre­ra­re­kin. Kapi­ta­lis­moa aurre­ti­ko for­ma sozia­len gai­nean erai­ki zen; kapi­ta­lak erro­tik alda­tu zituen aurre­ko harre­man sozia­lak, bai­na, aldi berean, indar­tu egin zituen horie­ta­ko batzuk. Ber­tan sar gene­za­ke ema­ku­mea­ren sexua­li­za­zioa bera, hain zuzen, kapi­ta­lak ira­ba­zi han­dia­goak lor­tu ahal iza­te­ko eta ideo­lo­gia matxis­ta bera sozia­li­zatze­ko duen ins­ti­tu­zio garran­tzitsue­ne­ta­koa. Gor­putzen mer­kan­ti­li­za­zioak, eta zehatza­go, ema­ku­meon sexua­ren mer­kan­ti­li­za­zioak, ondo­rio gor­di­nak era­gi­ten ditu ema­ku­meon­ga­na­ko bio­len­tzian. Sexua­ren mer­kan­ti­li­za­zioak per­tso­nak eta gor­putzak objek­tu bila­katzen ditu, ezer­ta­ra­ko gai ez diren objek­tu zaur­ga­rri. Orde­na kapi­ta­lis­tan dena eros eta sal dai­te­ke: per­tso­nak eta objek­tuak balio­ki­de bihur­tzen gai­tu. Gizar­te hone­tan, arro­pa eros deza­ke­zun neu­rri berean kon­tsu­mi­tu deza­ke­zu zu baino ahu­la­goa den baten gor­putza. Esan deza­ke­gu dirua­ren tru­ke era­so eta bio­len­tzia guz­tiak ezku­tatzen ditue­la kapi­ta­lak, eta horrek egu­ne­ro­ko bizitzan jasa­ten dugun indar­ke­ria oro zile­giz­tatzen eta nor­ma­li­zatzen due­la. Beraz, kapi­ta­lak eta esta­tuak, pros­ti­tu­zioa beza­la­ko ins­ti­tu­zioen bitar­tez, era­so matxis­ta oro zile­giz­tatzen dute: ema­ku­mea­ren gor­putza kon­tsu­mitzea nor­ma kul­tu­ral matxis­ta­ren par­te bihur­tzen dute.

Horiek eta gehia­go dira ideo­lo­gia matxis­ta zabal­tze­ko eta ema­ku­mea­ren figu­ra zapal­dua irau­na­raz­te­ko kapi­ta­lak bere kon­trol­pean dituen apa­ra­tuak. Bitar­te­ko ins­ti­tu­zio­nal bur­ge­sen bitar­tez, ema­ku­me lan­gi­leok jasa­ten ditu­gun egu­ne­ro­ko indar­ke­ria kasu guz­tiak zile­giz­tatzea lor­tzen du, eta beraz, kapi­ta­lak ema­ku­me lan­gi­leon lan-inda­rra­re­kin eta bizia­re­kin nahi due­na egi­te­ko legi­ti­mi­ta­tea lor­tzen du; horrek behin eta berriz erre­pro­du­zitzen ditu indar­ke­rian oina­rri­tu­ri­ko harremanak.

Hala ere, bio­len­tzia matxis­ta egu­ne­ro­ko ogia da ema­ku­meon­tzat. Ema­ku­me lan­gi­lea bere etxean ere bada jipoi­tua, kalean desero­so ibil­tze­ra kon­de­na­tua dago, tal­de han­dian isi­la­ra­zi eta ezku­ta­tu egi­ten dute, eta horre­la­ko bes­te mila adi­bi­de aur­ki ditza­ke­gu ema­ku­meok gure egu­ne­ro­koan jasan behar iza­ten ditu­gun bio­len­tzia matxis­ta kasuak adie­raz­te­ko. Bio­len­tzia matxis­ta kasu asko eta asko­tan gizon lan­gi­leek gau­zatzen dituz­te; senar auto­ri­ta­rioek, lane­ko enkar­ga­tu edo nagu­siek edo bortxatzai­leek, bes­teak bes­te. Beraz, esan deza­ke­gu figu­ra dizi­pli­na­rioek (ema­ku­me lan­gi­lea­ren aur­ka­ko bio­len­tzia matxis­ta gau­zatzen duen lan­gi­le-kla­se­ko kideek), ema­ku­me lan­gi­leon zapal­kun­tza eta men­de­ra­kun­tza­ra­ko fun­tzio zuze­na betetzen dute­la; etsaia­re­kin kola­bo­ra­tuz, etsaia­ren bote­rea indar­tzen dute. Horre­kin adie­ra­zi nahi dugu, indar­ke­ria matxis­ta, ausaz­koa iza­te­tik urrun, interes eko­no­mi­ko poli­ti­koei azpi­ra­tu­ri­ko bio­len­tzia-for­ma dela. Domi­na­zio kapi­ta­lis­tak, elkar­ta­su­ne­ra­ko for­mak baino gehia­go, eten­ga­be­ko lehia eta ondo­rioz, bio­len­tzia­ra­ko for­mak sor­tzen ditu. Kasu hone­tan, matxis­moak, ideo­lo­gia oro­kor gisa, nor­ma kul­tu­ral bila­ka­tu du gizo­na ema­ku­mea­ri gai­len­tzea, eta bide horre­tan gizo­nak ema­ku­mea­ren gai­ne­ko domi­na­zio-harre­ma­na garatzen du.

Guk argi dugu, beraz, kla­se bote­re­du­na­ri bio­len­tzia matxis­tak onu­ra eko­no­mi­ko eta poli­ti­koak era­gi­ten diz­kio­la, bio­len­tzia matxis­ta­ren ondo­rioz, alde bate­tik, aipa­tu beza­la bur­ge­siak ema­ku­me lan­gi­lea­ren kon­tu­ra ahal­men eko­no­mi­koa area­gotzen due­la­ko, eta bes­te­tik, lan­gi­leon anto­la­kun­tza­ra­ko dugun auke­ra oro deu­sez­tatzen due­la­ko. Ema­ku­me lan­gi­leok, egu­ne­ro-egu­ne­ro jasa­ten ditu­gun era­soen ondo­rioz, sub­jek­tu poli­ti­ko ez-gai­tu iza­te­ra kon­de­natzen gai­tuz­te, eta anto­la­kun­tza poli­ti­ko­ra batze­ko ditu­gun gai­ta­sun poli­ti­ko eta sozial oro des­age­rra­raz­ten. Horrek ez dio nor­ba­na­ko indi­bi­dua­la­ri soi­lik era­gi­ten; anto­la­kun­tza pro­le­ta­rio osoa ozto­patzen du, lan­gi­leon gai­ta­su­nak erdi­ra jais­ten bai­ti­ra modu horre­ta­ra. Ezin­bes­te­ko pre­mi­sa dugu ema­ku­me lan­gi­lea mili­tan­te akti­boa iza­tea, eta horre­ta­ra­ko, era­so matxis­ta gau­zatze­ko tes­tuin­gu­ruen aurrean pro­to­ko­lo era­gin­ko­rrak akti­batzea eta era­soa gau­zatzen duten figu­ra dizi­pli­na­rioei aurre egi­tea dagokigu.

Indar­ke­ria matxis­ta­ren aurrean beraz, esta­tua­ri eta bere apa­ra­tu ins­ti­tu­zio­na­lei bio­len­tzia matxis­ta gel­dia­raz­te­ko meka­nis­mo poli­ti­koak jar ditza­ten modu oro­kor eta abs­trak­tu batean eskatzeak muga estruk­tu­ra­lak ditu, haiek bai­ti­ra bio­len­tzia matxis­ta irau­na­raz­tea­ren ardu­ra­dun poli­ti­koak. Esta­tuek bio­len­tzia ezku­ta deza­ke­te, bai­na ezi­nez­ko dute hura des­age­rra­raz­tea harre­man kapi­ta­lis­ta­ren bai­tan. Auzia ez bai­ta gober­nuan dagoe­na­ren interes edo boron­da­te poli­ti­ko­ra mugatzen; esta­tua men­de­ratzen duen logi­ka eko­no­mi­koan jarri behar dugu arre­ta. Esta­tua­ren noran­tza poli­ti­koa interes eko­no­mi­ko kapi­ta­lis­ten ara­be­ra disei­natzen da (bote­re bur­ge­sa­ren indar­tzea hel­bu­ru), eta gober­nu esta­ta­la neu­rri horien kudea­ke­ta nazio­na­le­ra mugatzen da. Esta­tuak ez du inoiz orde­na kapi­ta­lis­ta han­kaz gora bota­ko duen inon­go neu­rri­rik har­tu­ko, eta ez du, beraz, ema­ku­me lan­gi­leon aur­ka­ko bio­len­tzia­re­kin amaitze­ko bitar­te­ko poli­ti­ko­rik jarriko.

3. ANTOLAKUNTZAREN BEHARRAZ:

Indar­ke­ria matxis­ta­ri aurre egi­te­ko anto­la­kun­tza sozia­lis­ta­ren egin­behar nagu­sia zein da beraz?

1 Nora­bi­de estra­te­gi­koa defi­ni­tuz, ara­zoa iden­ti­fi­ka­tuz eta bere ana­li­si ego­kia gauzatuz:

Indar­ke­ria matxis­tak sis­te­ma kapi­ta­lis­tan betetzen duen fun­tzioa iden­ti­fi­ka­tu eta uler­ta­raz­tea dago­ki­gu, aha­lik eta era kon­kre­tue­nean eta zorrotze­nean, modu horre­tan indar­ke­ria matxis­ta­ren aur­ka­ko nora­bi­de estra­te­gi­ko era­gin­ko­rra zehaz­te­ko. Borro­ka-pro­ze­suak momen­tu­ko bio­len­tzia kasuek betetzen duten fun­tzio eta bio­len­tzia kasuen nola­ko­ta­su­na­ren azter­ke­ta zorrotze­tik abia­ra­zi behar ditu­gu, bio­len­tzia kasuak ezin bai­ti­tu­gu modu iso­la­tu eta alda­ke­ta­rik gabeak beza­la defi­ni­tu. Horrez gain, borro­ka-pro­ze­suek noran­tza estra­te­gi­ko zehatza izan behar dute: lan­gi­leon aur­ka­ko egi­tu­raz­ko bio­len­tzia­re­kin amaitzea.

2 Indar­ke­ria matxis­ta­re­kin amaitze­ko harre­man ere­du kapi­ta­lis­ta­ren bai­tan dagoen ezin­ta­su­na azpi­ma­rra­tuz:
Gure nora­bi­de estra­te­gi­koa lan­gi­leon aur­ka­ko egi­tu­raz­ko bio­len­tzia­re­kin amaitzea da, bai­na horre­taz gain, guk jar­dun urgen­te modu­ra defi­nitzen dugu indar­ke­ria matxis­ta­ri aurre egi­te­ko borro­ka pro­ze­suak martxan ipin­tzea. Borro­ka-pro­ze­suen nora­bi­de estra­te­gi­koa gal ez deza­gun, garran­tzitsu deritzo­gu indar­ke­ria matxis­ta irau­na­raz­ten esta­tuak betetzen duen fun­tzio poli­ti­koa azpi­ma­rratzea­ri. Izan ere, aurre­tik aipa­tu dugun beza­la, jakin bada­ki­gu ins­ti­tu­zio neu­tra­lak iza­te­tik urrun, kapi­ta­la­ren behar eko­no­mi­ko eta poli­ti­koe­ta­ra subor­di­na­tua dau­de­la. Hor­taz, esta­tuak apli­katzen dituen neu­rri poli­ti­ko eta ges­tio mise­ra­bleak, euren boron­da­te poli­ti­ko eza­ren baino egi­tu­raz­ko gai­ta­sun eza­ren ondo­rio dira.

Horrek ez du esan nahi Esta­tua­ren ardu­ra­ga­be­ke­ria sala­tu behar ez dugu­nik; kon­tra­ra, indar­ke­ria matxis­ta­ren indar­tzean duen eran­tzu­ki­zun oro sala­tu behar dugu. Beraz, auzi kon­kre­tu baten aurrean esta­tua bera­ri alda­rri­ka­pen zehatzak exijitzen bazaiz­kio ere, horrek bera­re­kin eka­rri behar du harre­man kapi­ta­lis­ten bai­tan ema­ku­me lan­gi­leok kali­ta­tez­ko bizi-bal­din­tzak esku­ratze­ko egi­tu­raz­ko mugak ditu­gu­la adie­raz­tea. Guz­tiok bizi-bal­din­tza berak izan ditza­gun, eta beraz, indar­ke­ria matxis­ta­re­kin amai­tu deza­gun, ezin­bes­te­ko jar­du­na izan­go dugu ins­ti­tu­zio pro­le­ta­rioen erai­kun­tza: bide horre­tan nora­bi­de­tu behar ditu­gu indar­ke­ria matxis­ta­ren aur­ka­ko borro­ka pro­ze­su taktikoak.

3 Gure gai­ta­sun poli­ti­koak kon­tuan iza­nik, indar­ke­ria matxis­ta­ri eran­tzu­te­ko meka­nis­mo pro­pioak sor­tu, hau da gai­ta­sun sozia­lis­tak antolatuz:

Indar­ke­ria matxis­tak gaur­ko egu­nean har­tzen dituen for­ma ezber­di­nak defi­ni­tu eta horiei aurre egi­te­ko gure gai­ta­sun poli­ti­koak gor­puz­tu behar ditu­gu. Borro­ka-pro­ze­su kon­kre­tuen bitar­tez ema­ku­mea­ren bizi-bal­din­tza eta bal­din­tza estra­te­gi­koak aldatzeak izan behar du gure egin­beha­rra. Esa­te­ra­ko, ema­ku­meok izan deza­ke­gun depen­den­tzia eko­no­mi­koa­ren aurrean, behar mate­rial eta fisi­koa asetze­ko bitar­te­ko poli­ti­koak osa­tu behar ditu­gu, ema­ku­me lan­gi­lea­ren depen­den­tzia egoe­ra horie­ta­tik ate­ra ahal iza­te­ko ber­meak garatze­ko. Bes­te­la esan­da, ema­ku­meak kla­se-borro­ka­ra batze­ko bal­din­tzak sor­tu behar ditugu.

Era berean, ema­ku­me lan­gi­leok sub­jek­tu poli­ti­ko bila­ka­tu behar dugu. Horre­ta­ra­ko, lehe­nik gai­ta­sun teo­ri­ko eta poli­ti­koak eskai­ni behar ditu­gu, modu horre­ta­ra errea­li­ta­tea­ren gai­ne­ko ana­li­sia egi­te­ko gai­ta­su­nak esku­ra ditza­gun. Eta biga­rre­nik, aurre­ko pun­tua­re­kin lotu­ta, lehen lerroan izan behar dugu ema­ku­mea aitor­pen eta gai­ta­sun poli­ti­ko­rik gabe­ko sub­jek­tu gisa erai­kitzen eta man­ten­tzen duten meka­nis­mo eta figu­ren aur­ka borroka.

Beraz, indar­ke­ria matxis­ta­re­kin amaitze­ko nora­bi­de estra­te­gi­koa argi izan behar dugu: pro­ze­su sozia­lis­ta eli­katzea, hori bai­ta ema­ku­me lan­gi­leok indar­ke­ria matxis­ta­re­kin amai­tu eta kali­ta­tez­ko bizi bal­din­tzak esku­ratze­ko ber­me baka­rra. Guz­tiok bizi-bal­din­tza berak edu­kitzea­ren alda­rrian kokatzen dugu ema­ku­me lan­gi­leok lan-harre­man pre­ka­rioak ez iza­tea, kale­tik ibil­tze­ra­koan bel­dur ez iza­tea, etxe­ra sar­tze­ra­koan sena­rrak joko gai­tuen bel­dur ez bizitzea, etxe­ko lan guz­tiak gure biz­kar har­tu behar ez iza­tea, etab. Hori lor­tu ahal iza­te­ko, ordea, gure bote­re pro­pioa erai­kitzea­ri ekin behar dio­gu, lan­gi­leon kon­tro­la­ren bitar­tez egin behar dio­gu aurre indar­ke­ria matxis­ta kasu bakoitzari.

4 Hau guz­tia nola abia­ra­zi­ko dugu gaurdanik?

Itaia­ren apus­tu poli­ti­koa hona­ko da: ema­ku­mea kla­se-borro­ka­ra batze­ko gai­ta­sun sozia­lis­tak anto­latzea. Horre­ta­ra­ko, alde bate­tik, ema­ku­meok egu­ne­ro­ko bizitzan jasa­ten ditu­gun indar­ke­ria kasu bakoitza­ri –lan­to­kian, etxean, kalean, ins­ti­tu­zio bur­ge­se­tan…– aurre egi­te­ko bitar­te­ko poli­ti­koak gara­tu behar ditu­gu (pre­ben­tzio meka­nis­moak gara­tuz eta era­soen aurre­ko eran­tzun era­gin­ko­rrak gau­za­tuz) eta bes­te­tik, nor­ma kul­tu­ral matxis­tak betetzen duen fun­tzioa zehaz­tu eta hura erro­tik des­age­rra­ra­zi behar dugu (bio­len­tzia matxis­ta­ren leku eza sei­na­la­tuz eta nor­ma kul­tu­ra­la des­age­rra­ra­ziz). Hau da, ema­ku­meok akti­bo mili­tan­te iza­te­ko bal­din­tza poli­ti­koak sor­tu behar ditu­gu eta horrek bi egin­ki­zun nagu­si ditu; bate­tik, ema­ku­meon gai­ta­sun poli­ti­koak garatzea, mili­tan­tzia poli­ti­ko­ra­ko auke­rak izan ditza­ten eta ez dai­te­zen iso­la­men­du sozial eta poli­ti­koan gera­tu; eta bes­te­tik, pro­le­tal­goa­ren bai­tan figu­ra kola­bo­ratzai­leen fun­tzioa zein den eten­ga­be lan­du eta eure­kin amaitze­ko bitar­te­ko poli­ti­koak egi­ka­ritzea, horre­ta­ra­ko anto­la­kun­tza komu­nis­ta­ren bai­tan ez dute­la leku­rik sei­na­la­tuz eta horrek iraul­tza pro­ze­suan daka­rren eten­ga­be­ko atze­ra pau­sua azpimarratuz.

Kon­fi­na­men­dua­ri buruz eman diren datuek eten­ga­be adie­ra­zi nahi dute, era­so matxis­ten sala­ke­ten kopu­rua aurre­ko urtee­ta­koa baino baxua­goa izan dela. Aldiz, gure uste­tan ana­li­si horre­tan hain­bat dira kon­tuan izan beha­rre­ko auziak; alde bate­tik, ema­ku­me horiek kon­fi­na­men­duan sala­ke­ta­ra­ko izan duten auke­ra muga­tua edo auke­ra eza; eta bes­te­tik, ohi­ko sala­ke­te­tan behe­ra­ka­da egon bada ere, bes­te zer­bitzu batzuk, esa­te­ra­ko, tele­fono bidez­ko arre­ta, gehia­go era­bi­li iza­na. Azke­nik, bada­ki­gu datu errea­len eta ofi­zia­len artean beti egon­go dela sal­to naba­ria: beti ezku­ta­tu­ko digu egia.

Garran­tzitsua iru­ditzen zai­gu adie­raz­tea oro­ko­rrean kapi­ta­la­ren has­ta­pe­nek gizo­nen asa­la­ri­za­zio masi­bo­ra­ko oina­rriak jarri bazi­tuz­ten ere, oso errea­li­ta­te ezber­di­nak bizi zire­la fami­lia diru­du­nen eta fami­lia pro­le­ta­rioe­tan. Esan beha­rrik ez dago ema­ku­me pro­le­ta­rioek beti egin izan dute­la lan, ez agian gizo­nen mai­la ber­di­nean edo erre­ko­no­zi­men­du bera­re­kin. Horrek ez du esan nahi ema­ku­me horiek inon­dik inora etxean zuten fun­tzioe­kin amai­tu zute­nik; kon­tra­ra, lan kar­ga bikoitza izan dute.

Jato­rria /​Ori­gen

Artikulua gustoko al duzu? / ¿Te ha gustado este artículo?

Share on facebook
Share on Facebook
Share on twitter
Share on Twitter

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *