ANIZTASUNA ETA IDENTITATEAK – ITAIA

Hila­be­te hone­ta­ko sarre­ran, ezker mugi­men­dua­ren korron­te nagu­sien ingu­ruan jar­dun­go dugu. Zehaz­ki, 60. – 70. hamar­ka­da­tik hona gara­tu den pro­po­sa­men poli­ti­koa da jorra­tu­ko dugu­na. Guk joe­ra poli­ti­ko hauen ingu­ruan dugun ikus­pun­tua pla­za­ra­tu­ko dugu, zehaz­kia­go, iden­ti­ta­te poli­ti­kak, plu­ra­lis­moa zein demo­kra­zia erra­di­ka­la­ren gai­ne­ko gure kri­ti­ka pro­po­sa­tuz.

Ezker mugi­men­dua­ren bai­tan, kla­se sozia­lak defi­nitze­ko eta hauen osae­ra­ren nola­ko­ta­su­na iden­ti­fi­katze­ko orduan hain­bat pos­tu­ra dau­de. Gaur egun ordea, uler­men hauen artean bi korron­te poli­ti­ko nagu­sitzen dira: obre­ris­moa, lan­gi­le for­ma tra­di­zio­na­lei eus­ten die­na eta ezker berria, men­de­ra­kun­tza for­ma anitzei iden­ti­ta­te­tik eta plu­ra­lis­mo­tik eran­tzu­ten die­na. Bi ikus­ke­ra edo­ta bi pro­po­sa­men poli­ti­koak itxu­ran ezber­di­nak badi­ra ere, oina­rrian lan­gi­le kla­sea­ren defi­ni­zio bere­tik abiatzen dira. Lan­gi­le­ria­ren sub­jek­ti­bi­ta­te poli­ti­koa indus­tria­ko lan­gi­leen iru­di­te­gi tra­di­zio­na­la­ren iden­ti­ta­te, anto­la­kun­de eta mobi­li­za­zio ere­due­kin ber­din­tzen dute. Defi­ni­zio horrek lan­gi­le kla­sea­ren kon­po­si­zio kon­ple­xua desitxu­ratzen du, eta horre­kin bate­ra, eko­no­mia­ren uler­men muga­tua pro­po­satzen du. Eko­no­mia datu kuan­ti­ta­ti­boe­ta­ra murriz­ten dute eta enpre­sa azter­ke­ta bidez uler­tzen, bere dimen­tsio sozia­la, hots, bur­ge­sia­ren bote­rea ezau­ga­rritze­ko gai­ta­su­na azal­du ordez. Eko­no­mia­ren uler­men eko­no­mi­zis­ta iza­teak ordea, ondo­rio teo­ri­ko zein poli­ti­ko kal­te­ga­rriak era­gi­ten ditu; bes­teak bes­te pro­le­tal­goa­ren egun­go ezau­ga­rrien aurrean ezi­ku­sia egi­tea.

Aipa­tu beza­la, lan­gi­le kla­seaz dihar­du­ten korron­te poli­ti­koen artean nagu­si modu­ra bi kokatzen ditu­gu. Lehe­nak, obre­ris­moak, “lan­gi­le kla­se tra­di­zio­nal” beza­la iden­ti­fi­ka­tu izan ditu­gun estra­tuen pro­ta­go­nis­mo poli­ti­koa alda­rri­katzea izan­go du hel­bu­ru. Obre­ris­ten poli­ti­ka egi­te­ko modua ordea ez da bes­te alder­di ezker­tia­rre­na­ren­gan­dik ezber­din­dua: esta­tua­ren apa­ra­tuen bar­nean jar­du­ten dute, dis­kur­tsoe­tan lan­gi­le for­ma tra­di­zio­na­la­ren babe­sa eta apo­lo­gia egi­teaz ardu­ratzen dira eta prak­ti­ka poli­ti­koa admi­nis­tra­zioa­ren ges­tio­ra zein sin­di­ka­tu tra­di­zio­na­le­tan jar­du­te­ra bide­ratzen dute.

Biga­rren korron­te poli­ti­koa ezker berria beza­la izen­da­tu dugu. Sujek­ti­bi­ta­te anitzen iza­tea defen­datzen dute, hau da, zapal­kun­tza anitzen ana­li­si­tik abia­tu­ta euren pro­po­sa­men poli­ti­koak ikus­pun­tu anitz horiek guz­tiak inte­gratzea du hel­bu­ru. Erria aldiz­ka­riak Jule Goi­koetxea­ri eta Iña­ki Soto­ri egi­ni­ko elka­rriz­ke­ta batean horre­la aipatzen du Goi­koetxeak (2019:29): “Pix­ka­na­ka erla­zio­natzen hasi­ko gara gaitz guz­ti horiek estruk­tu­ral­ki men­de­ra­kun­tza sis­te­ma des­ber­di­ne­tan estruk­tu­ra­tu­ta dau­de­la”. Korron­te poli­ti­ko horrek harre­man eta prak­ti­ka sozia­len aniz­ta­su­na azpi­ma­rratzen du, zapal­kun­tza eko­no­mi­koa, ber­din­ta­sun eko­no­mi­ko eza aniz­ta­sun horren par­te bat baka­rrik iza­nik.

Zapal­kun­tza for­ma guz­tien erro komu­na ukatzea­re­kin bate­ra, hauei guz­tiei aurre egi­te­ko estra­te­gia bate­ra­tu baten beha­rra ukatzen dute (Wood 2000). Hau da, eko­no­mia bur­ge­sa­ren era­gin espa­rrua sol­da­ta­pe­ko lane­ra muga­tuz gero, eta kla­se zapal­kun­tza bes­te men­de­ra­kun­tza for­ma guz­tie­kin pare­katzen badu­gu, kla­se­rik gabe­ko gizar­tea­ren erai­kun­tza estra­te­gia ukatzen dugu hasie­ra-hasie­ra­tik. Hau horre­la, ezker berria­ren pro­gra­ma poli­ti­koak sozia­lis­moa­ren uni­ber­tsal­ta­sun asmoen eta kla­se esplo­ta­zioa­ren aur­ka­ko borro­ken poli­ti­ka inte­gratzai­lea­ren ordez, borro­ka par­ti­ku­lar des­ko­nek­ta­tuak pro­po­satzen ditu (Wood 2000). Beraz, sis­te­ma kapi­ta­lis­ta bote­re egi­tu­ra eta fun­tzio­na­men­du logi­ka zehatzak dituen sis­te­ma beza­la des­kri­ba­tu ordez estruk­tu­ra anitz eta ez-defi­ni­tu gisa­ra ezau­ga­rritzen bada, zapal­kun­tza guz­tiek oina­rri edo erro ezber­di­na dute­la adie­raz­ten da, eta horrek bera­re­kin dakar­tza, zapal­kun­tza bakoitza­re­ki­ko: sub­jek­tu zapal­du ezber­din bat, borro­ka estra­te­gia ezber­din bat, men­de­ratzai­le ezber­din bat, etab.

Ezker berriak aniz­ta­su­na­ren-zen­tzu zati­katzai­lean, bata­su­ne­ra­ko egi­tu­raz­ko ezin­ta­sun gisa­ra uler­tu­ta-alde egi­ten du, Goi­koetxeak (2019:37) “bata­su­na diber­tsi­ta­tean” deitzen dio horri. Hau uler­tze­ko beha­rrez­koak dira hiru kon­tzep­tu: iden­ti­ta­tea, ezber­din­ta­su­na eta plu­ral­ta­su­na. Alde bate­tik, iden­ti­ta­te poli­ti­ken ara­be­ra, nor­ba­na­koa­ren ikus­pun­tu poli­ti­koa bakoitzak bizi izan due­nak eta espon­ta­neo­ki sen­titzen due­nak hezur­ma­mi­tu­ko du. Ezta­bai­da bidez, per­tso­na­lis­moak albo­ra­tu­ta, pisuz­ko arra­zoien ara­be­ra eta interes his­to­ri­ko eta kolek­ti­bo bati eran­tzun beha­rrean – bizi bal­din­tza laz­ga­rrie­nak ditue­na­ren alde borrokatzea‑, nor­ba­na­koa­ren prak­ti­ka poli­ti­koak hau­tu indi­bi­dual eta espon­ta­neo bati eran­tzun­go dio. Bes­te­tik, plu­ral­ta­su­na­ren auzia hone­la ezau­ga­rritzen da: zati­ke­ta gero eta han­dia­goa, harre­man sozia­len eta espe­rien­tzien diber­tsi­fi­ka­zioa, bizitza esti­loen aniz­ta­su­na, iden­ti­ta­te per­tso­na­len uga­ritzea. Plu­ral­ta­su­na­ren bitar­tez beraz, ezker berriak kapi­ta­lis­moa­ren bata­sun sis­te­ma­ti­koa ukatzen du; Wood-ek (2000) aipatzen due­na­ren ara­be­ra, kapi­ta­lis­moa­ren fun­tzio sozia­la uka­tu eta berau egi­tu­ra­rik gabe­ko eta iden­ti­ta­te ezber­di­ne­tan zati­ka­tu­ta­ko aniz­ta­sun bihur­tu dute.

Iden­ti­ta­te poli­ti­ken bide­tik aritzen diren mugi­men­du poli­ti­koek, pro­po­sa­men estra­te­gi­koa demo­kra­zia bur­ge­sean txer­tatzen dute, demo­kra­zia bera horre­la uler­tu­ta: kla­se ikus­pe­gia albo­ra­tu, hau da, kla­se anta­go­nis­moa pre­mi­sa beza­la uka­tu eta beraz, zapal­kun­tza guz­tiak modu berean azter­tzen dituen anto­la­men­du poli­ti­koa. Ezker berriak pro­po­satzen duen ikus­pun­tu demo­kra­ti­koa, demo­kra­zia par­la­men­ta­rio-bur­ge­sa­ri atxi­kitzen zaio, mugi­men­du sozia­lak bar­ne bil­du­ko dituen estra­te­gia demo­kra­zia libe­ra­lean inte­gra­tu nahi bai­tu. Bai­na, demo­kra­zia­ren bitar­tez iden­ti­ta­te per­tso­nal guz­tien­tzat ber­din­ta­su­na eta elkar­bi­zitza defen­ditzea ezi­nez­koa bila­katzen da kla­se anta­go­nis­moa­ri begi­ratzen badio­gu. Kla­se izae­ra ez bai­tu iden­ti­ta­te batek edo bes­teak deter­mi­natzen, bakoitzak betetzen duen egi­tu­raz­ko fun­tzioak bai­zik. Bi kla­seak ber­din­tzea, beraz, ezi­nez­koa izan­go da, sorre­ra­tik aur­ka­ria den eta bate­ra­ezi­na den fun­tzio estruk­tu­ra­la betetzen bai­tu­te.

Pro­gra­ma poli­ti­ko horri eran­tzu­te­ko bi jar­dun mota bereiz ditza­ke­gu. Lehe­na, ins­ti­tu­zioez kan­po egi­ten dena (for­malki bada ere), mugi­men­du sozia­lek kalean, auzoe­tan, esko­le­tan, fabri­ke­tan edo bes­te­la­ko espa­zioe­tan egi­ten duten jar­du­na litza­te­ke. Kasu hone­tan, ber­din­ta­sun for­ma­la (gaur egun­go egi­tu­ra man­ten­duz, sub­jek­ti­bi­ta­te ezber­di­nek bizitze­ko bal­din­tza ber­di­nak edu­kitzea) lor­tze­ra begi­ra­ko alda­rri­ka­pe­nak pla­za­ratzen dituz­te eta hauek sozia­li­zatze­ko pro­po­sa­men komu­ni­ka­ti­bo zein ekin­tzai­leak gau­zatzen dira – itxu­raz erra­di­ka­lak, akti­bis­tak eta mobi­li­za­zio jen­detsue­tan oina­rri­tuak-. Hale­re, ekin­tza guz­ti horiek ez dio­te borro­ka pro­ze­su erreal bati eran­tzu­ten, ekin­tza horien hel­bu­rua ins­ti­tu­zioek alda­rri­ka­pen horiek egi­ka­ritzea izan­go da eta hori ber­matze­ko iritzi ezker­tia­rra sor­tzeaz ardu­ratzen dira.

Mugi­men­du sozial horiek guz­tiek beraien alda­rri­ka­pe­nei eran­tzun ins­ti­tu­zio­na­lak eman­go diz­kien alder­di poli­ti­koen beha­rra aza­le­ratzen dute. Mugi­men­du sozia­len ekin­bi­dea pro­bes­ten duten alder­di ins­ti­tu­zio­na­len­tzat, aldiz, boz­ka gehia­go lor­tu ahal iza­te­ko bitar­te­ko garran­tzitsuak dira aurrez aipa­tu­ri­ko herri mugi­men­duak. Modu horre­ta­ra, euren pro­gra­ma poli­ti­koa­re­ki­ko atxi­ki­pen sozial han­dia­goa lor­tzen dute, babes sozial hori hau­tes­kun­dee­ta­ko boz­ke­tan kapi­ta­li­za­tuz.

Aurre­tik aipa­tu beza­la, korron­te poli­ti­ko hauek oina­rriz­ko pre­mi­sa baz­ter­tzen dute: kapi­ta­lis­moa kla­se esplo­ta­zioan datza­la. Eta beraz, albo bate­ra uzten dute bote­re bur­ge­sak zehaz­ten eta deter­mi­natzen due­la gure bizia­ren nola­ko­ta­su­na, inon­go gupi­da­rik gabe.

Guk berriz, lan­gi­le kla­sea, kla­se esplo­ta­tua den hei­ne­tik, bera­ren­tzat onu­ra edo aska­pen errea­la esplo­ta­zioa­ren amaie­ra­re­kin baka­rrik eto­rri­ko dela azpi­ma­rratzen dugu. Hau horre­la guri dago­ki­gu egin­behar his­to­ri­ko horri hel­tzea: pro­le­ta­rioen inde­pen­den­tzia poli­ti­koa­ren bitar­tez, kla­se ardatza­ren ara­be­ra­ko pro­gra­ma poli­ti­koa gor­puz­tea.

Horre­ta­ra­ko, lehe­nik eta behin pro­le­tal­goa­ren adie­raz­pen berriak eza­gu­tu eta azter­tu behar ditu­gu. Pro­le­tal­goa­ren ezau­ga­rritzea ezin bai­tu­gu orain dela men­de erdi­koa­re­kin alde­ra­tu (lan­gi­le aris­to­kra­zia­ren gai­len­ta­sun garaia, indus­trian lan egi­ten zuten behar­gi­nen gehien­goa, adi­bi­dez); bal­din­tza eko­no­mi­ko eta sozia­lak aldatzen ari diren hone­tan, lan­gi­le kla­sea­ren osa­ke­ta, ezau­ga­rriak eta bizi ikus­ke­rak ere aldatzen ari bai­ti­ra.
Hala ere, pro­le­tal­goa­ren azter­ke­ta ikus­pe­gi kri­ti­ko bate­tik egin behar dugu. Komu­nis­tok ezin dugu errea­li­ta­tea­ren aurrean ezi­ku­sia egin, ez eta nobe­da­dea­ren eta for­ma espon­ta­neoen apo­lo­gia buru­tu ere. Adi­bi­de bat ema­tea­rren eta gure ohi­ko jar­du­na­ri hel­duz, ema­ku­me lan­gi­leak gene­ro zapal­kun­tza nola jasa­ten duen zehaz­tu behar dugu; lan­pos­tuan, etxe­ko lanei dago­kio­nean, gura­so iza­te­ko bal­din­tzei dago­kio­nean, etab. jasa­ten dituen pro­ble­ma­ti­ka zehatzak zeren ondo­rio diren eta egi­tu­ra eko­no­mi­koa­ren bai­tan zein fun­tzio zehatz betetzen duten defi­ni­tu behar dugu.

Borro­ka­ren nora­bi­dea eta izae­ra zein izan­go diren? Pro­le­tal­goa­ren intere­sak ipi­ni behar ditu­gu erdi­gu­nean, pro­le­tal­goak bere aza­lean jasa­ten dituen pro­ble­ma­ti­ka zehatz guz­tiei eran­tzun behar bai­tio­gu. Hona­koa, estra­te­gia sozia­lis­ta­ren bitar­tez lor­tu­ko dugu, pro­le­tal­goak bote­rea har­tze­ko duen estra­te­gia­ren bitar­tez, ale­gia. Mun­du guz­tiak bizi bal­din­tzak berak izan ditzan borro­ka­tu behar dugu, gaur bote­re bur­ge­sak kon­tro­latzen dituen gai­ta­su­nak, bihar gai­ta­sun uni­ber­tsal bihur­tu ditza­gun.

Biblio­gra­fia:
Sako­nean. (2019). Erria, 14- 37.
Wood, E. M. (2000). Demo­cra­cia con­tra capi­ta­lis­mo. Méxi­co: Siglo vein­tiuno.

Jato­rria /​Ori­gen

Artikulua gustoko al duzu? / ¿Te ha gustado este artículo?

Share on facebook
Share on Facebook
Share on twitter
Share on Twitter

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *