1920 eta1922 artean argen­ti­nar Pata­go­nian (San­ta Cru­ze­ko lurral­dean) ger­ta­tu­ta­ko neka­zal gre­ba eta bir­ja­betze sasoia iza…

1920 eta1922 artean argen­ti­nar Pata­go­nian (San­ta Cru­ze­ko lurral­dean) ger­ta­tu­ta­ko neka­zal gre­ba eta bir­ja­betze sasoia izan zen Pata­go­nia Erre­bel­dea. Pata­go­nia­ko eko­no­mia arti­lea­ren sek­to­rean oina­rri­tu­ta zegoen eta lur­ja­be gutxi batzuen esku zeu­den lati­fun­dioe­tan banatzen zen lurra­ren jabetza. Lan­gi­leak, oro har, XIX. men­de amaie­ra­tik aurre­ra hel­du­ta­ko euro­par migratzai­leak ziren, asko beraien joe­ra eta prak­ti­ka poli­ti­koen ondo­rioz erbes­te­ra­tu behar izan zuten anarkistak.

I Mun­du Gerra amaitzean arti­lea­ren pre­zioak behe­ra egin zuen eta sek­to­re­ko lan­gi­leak zuze­nean kal­te­tu zituen. Beraien eskae­rak, bes­teak bes­te, hona­koak ziren: 16 m²-ko gele­tan 3 per­tso­nek baino ez lo egi­tea, igan­de eta larun­ba­te­tan jai iza­tea, jakien erra­zio hobeak, 100 peso­ta­ko sol­da­ta hilean, eta Socie­dad Obre­rak hau­ta­tu­ta­ko kidea ordez­ka­ritzat onar­tzea. FORA sin­di­ka­tua­ren toki­ko ordez­ka­ritza zen Socie­dad Obre­ra, nagu­si­ki korron­te anar­ko­sin­di­ka­lis­ta­koa. Socie­dad Rura­le­ko lati­fun­dis­tek ez zuten onar­tu eta, toki­ko gre­ba batzuen ondo­ren, egoe­ra horretxek aza­roa­ren 1eko gre­ba oro­ko­rre­ra era­man zituen. Gre­ban zehar lan­gi­leek estan­tziak bir­ja­betzen zituz­ten; poli­ziak, estan­tzie­roak eta haien fami­liak atxi­kitzen zituz­ten, eta armak eta eli­ka­gaiak eure­nak egi­ten zituz­ten. Aldi­ro poli­zia­re­kin kon­fron­ta­zio arma­tuak izan zituzten.

1920ko gre­ba deial­dia­ri eran­tzu­te­ko Hipó­li­to Yri­go­yen pre­si­den­teak Benigno Vare­la koro­ne­la bida­li zuen. Gre­ba hura alde­bi­ko hitzar­men bate­kin amai­tu zen. Bai­na hila­be­te batzuen buruan naba­ria zen Socie­dad Rura­le­ko lati­fun­dis­tek ez zute­la hitzar­me­na betetze­ko asmo­rik eta lan­gi­leek 2. pro­tes­ta fasea­ri ekin zioten.

1921eko urrian hasi­ta­ko gre­bak eta bir­ja­betzeek arma­da­ren erre­pre­sio latza eka­rri zuten. Anar­kis­ta edo boltxe­bi­kea iza­tea­ren sus­mo­pean mila­ka lan­gi­le kar­tze­la­ra­tu zituz­ten eta pren­t­sa ofi­zia­la­ren lagun­tzaz gizar­tea into­xi­ka­tu zuten. 1500 lan­gi­le erail zituen arma­dak sin­di­ka­tue­ta­ko pren­tsa­ren ara­be­ra; horie­ta­ko gehie­nak behin erren­di­tu eta gero, Paso Iba­ñe­ze­ko 900 lan­gi­leak kasu. Pren­t­sa ofi­zia­lak 300 baino ez zituen onar­tu. 1922ko urta­rri­la­ren 10ean amai­tu zen ofi­zial­ki erre­pre­sioa, arma­dak azken gre­ba­la­riak atxi­ki­tu eta fusi­la­tu zitue­nean. Hala ere, maiatze­ra arte 10. erre­ji­men­tua San­ta Cru­ze­ko pro­bin­tzian jarrai­tu zuen.

Erre­pre­sio bor­titza­ri gain jarri eta borro­kak urtee­tan zehar man­ten­du dira eta ber­tan dirau­te, gober­nu argen­ti­na­rra isi­la­raz­ten saia­tu den arren. Horren kasu­rik ger­tue­na San­tia­go Mal­do­na­do­ren des­ager­ke­ta eta hilotza­ren ager­pe­na. San­tia­go Mal­do­na­do gaz­te anar­kis­ta Pata­go­nian zegoen maputxe herria­ren borro­ka­re­kin elkar­ta­su­na adie­raz­ten eta borro­kan par­te har­tzen ari zen. Maputxe herria Pata­go­nia­ko biz­tan­le his­to­ri­koe­ta­ko bat da eta Esta­tu argen­ti­na­rra­ren ere­du sozial, poli­ti­ko eta eko­no­mi­koa­ren heda­pe­na­ren kaltetuenetakoa.

https://​es​.wiki​pe​dia​.org/​w​i​k​i​/​P​a​t​a​g​o​n​i​a​_​r​e​b​e​lde

Libu­rua: La Pata­go­nia rebel­de; Bayer, Osval­do; Txa­la­par­ta https://www.folkloretradiciones.com.ar/…/La%20Patagonia_reb…

Fil­mea: La Pata­go­nia rebel­de, Oli­ve­ra Héc­tor, 1974
https://​www​.you​tu​be​.com/​w​a​t​c​h​?​v​=​R​k​L​W​t​-​7​1​9O4

Erre­por­ta­jeak:
https://​www​.you​tu​be​.com/​w​a​t​c​h​?​v​=​v​H​4​U​e​C​P​A​WvA
https://​www​.you​tu​be​.com/​w​a​t​c​h​?​v​=​D​r​d​m​Z​H​9​d​whQ

Kan­tak:
https://​www​.you​tu​be​.com/​w​a​t​c​h​?​v​=​5​3​u​k​b​r​4​c​fYE
https://​www​.you​tu​be​.com/​w​a​t​c​h​?​v​=​3​B​d​C​a​-​I​N​8SA

Itu­rria /​Ori­gen

Artikulua gustoko al duzu? / ¿Te ha gustado este artículo?

Share on facebook
Share on Facebook
Share on twitter
Share on Twitter

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *