Ikus­pe­giak (I) /​Pers­pec­ti­vas (I)

Des­kar­gak /​Des­car­gas (517 aldiz/​veces)

Archi­voAcción
[PDF] [A4] Ikus­pe­giak (I) /​Pers­pec­ti­vas (I)Des­car­gar 
[PDF] [A5] Ikus­pe­giak (I) /​Pers­pec­ti­vas (I)Des­car­gar 
[PDF] [Let­ter] Ikus­pe­giak (I) /​Pers­pec­ti­vas (I)Des­car­gar 
[EPUB] Ikus­pe­giak (I) /​Pers­pec­ti­vas (I)Des­car­gar 
[mobi] Ikus­pe­giak (I) /​Pers­pec­ti­vas (I)Des­car­gar 

Gaur egun­go tes­tuin­gu­ruan inde­pen­den­tzia­ren alde­ko mugi­men­du sozia­lis­ta berres­ku­ra­tu­ko duen estra­te­gia iraul­tzai­lea garatze­ko, beha­rrez­koa da aspal­di­ko eta garai berrie­ta­ko kon­trae­san kapi­ta­lis­tek Eus­kal Herrian har­tzen duten itxu­ra­ren ingu­ru­ko gutxie­ne­ko akor­dio bate­ra hel­tzea. Hau da lehen zatia­ren hel­bu­rua. Tal­ka egi­ten duten kla­see­tan ger­ta­tu diren alda­ke­tak uler­tu behar dira ondo­ren, bur­ge­sia­ren­gan, bere zen­tzu oina­rriz­koan, eta pro­le­ta­riotza edo herri lan­gi­lea­ren­gan ger­ta­tu­ta­koak, zen­tzu oro­ko­rrean. Hau da biga­rren ata­la­ren hel­bu­rua. Azke­nik ezta­bai­da­ra­ko pun­tu batzuk pro­po­sa­tu­ko dira. Atal bakoitzak lau orri baino gehia­go ez iza­te­ko aha­le­gi­na egin da.

Lehe­na

Espai­nia eta Fran­tzia­ko inpe­ria­lis­moa urdu­ri eta bel­dur­tu­ta dago. Bate­tik, Macró­nen erre­gi­me­nean ner­bio­ak nagu­sitzen ari dira bere porrot eko­no­mi­koa­ga­tik: %2ko haz­kun­dea hitze­man zuen 2018an eta %1,9 2019an, baino lehen sei hila­be­tean izan duen ahul­ta­sun eko­no­mi­ko oro­ko­rra eta bar­ne­ko ahul­ta­su­nak bi urte­ta­ra­ko %1,7ra ego­kitze­ra behar­tu du, Fran­tzia­ko ban­kuak berak %1,6ra jaitsi due­la­rik 2018rako. Igoe­ra horrek han­dia diru­di 2016ko %1,1arekin alde­ra­tuz, baino ez da ezer Txi­na­ren %6,9ko haz­kun­dea­re­kin, ez eta men­de­bal­de­ko blo­keo eko­no­mi­ko gogo­rra pai­ra­tu arren Fran­tzia­re­kin alde­ra­tuz seku­la­ko erre­kur­tsoak dituen Erru­sia­ren %1,5ko haz­kun­dea­re­kin alde­ra­tuz.

Gel­dial­di eko­no­mi­koak defi­zit fis­ka­la BPG-aren %2,6an man­ten­tzea eka­rri du, 2017ko kopu­ru bera, %2,3ra murriz­tea espe­ro zen arren. Dagoe­ne­ko ezi­nez­koa da. Nazioar­te­ko Mone­ta Fun­tsa­ren (NMF) ara­be­ra Fran­tzia­ko kapi­ta­lis­moak 2017 eta 2022aren artean mun­du­ko hie­rar­kian zaz­pi­ga­rren postua man­ten­tzen du, baino epe ertai­ne­ra jais­ten joa­te­ko joe­ra dau­ka bes­te­la­ko herrial­de batzuk gorantz ari dire­la­ko indar han­diz. 2008tik lan­gi­le fami­lia bakoitzak sol­da­tan izan duen bataz bes­te­ko gale­ra 440 euro­koa da, eta horrek, gizar­te mai­lan egon diren murriz­ke­ta gogo­rre­kin bate­ra herria­ren hase­rrea eka­rri du nabar­men. Adie­raz­ga­rri bat, txa­le­ko horien mugi­men­dua da, bai­na ez da baka­rra. Erre­pre­sioa area­go­tu eta 100 euro­ko limos­na lotsa­ga­rria ema­teak herri hase­rrea gel­dia­ra­zi du. 89.000 poli­zia dau­de kapi­ta­lis­moa­ren defen­tsa­ren lehen lerroan, bai­na biga­rren lerroan uni­ta­te mili­ta­rrak dau­de… gaur arte 5339 lagun atxi­lo­tu dituz­te, mobi­li­za­zioek iraun duten bi hila­be­te haue­tan.

Espai­nia­ko kapi­ta­lis­moa, bes­tal­de, ika­ra­tu­ta dago 2010eko mai­le­ta­ra ero­ri dela­ko Ibex 35a, etor­ki­zu­nean bur­ge­siak duen kon­fian­tza fal­ta­ren era­kus­le naba­ria bes­teak bes­te. Izan ere, NMF-aren ara­be­ra Espai­nia­ko kapi­ta­lis­moa 2009an zor­tzi­ga­rren pos­tu­ra jaitsi zen, hama­lau­ga­rre­ne­ra 2017an, eta hama­bos­ga­rre­ne­ra jaitsi­ko da 2021erako, edo Expan­sion aldiz­ka­ria­ren ara­be­ra hama­sei­ga­rre­ne­ra. Hau gutxi balitz, mun­du mai­la­ko motel­tze honek turis­moa­ri era­gi­ten dio, defi­zit erral­doia murriz­tea zail­tzen du, espor­ta­zioak gutxi­tu eta inpor­ta­zioak han­ditzen ditu, petro­lioa­ren pre­zioa igotze­ko bel­du­rrez beti…

Egi­tu­raz­ko ara­zo hauei pro­duk­ti­bi­ta­te txi­kia gehi­tu behar zaie, denen artean era­ba­kio­rre­na: 2013an sor­tu ziren lan­pos­tuen %78k bataz bes­te­koa baino pro­duk­ti­bi­ta­te txi­kia­goa dute eta 2016ean, erka­tu­ta­ko azken urtea, Espai­nian per­tso­na­ko pro­duk­ti­bi­ta­tea 67.000koa zen, Euro­gu­ne­ko 75.000aren aldean. Esta­tu mai­la­ko pro­duk­ti­bi­ta­tea %0,5 hazi zen 2015ean eta 2016ean %0,6, Euro­pan hurre­nez hurren %1,7 eta %1,3 hazi zen bitar­tean. Espai­nia­ko pro­duk­ti­bi­ta­teak 32 eko­no­mia indar­tsue­nen zerren­dan hogei­ta bede­ratzi­ga­rren lekua betetzen du, eta Euro­pa­tik kan­po­ko herrial­deen igoe­ra­re­kin behe­raz­ko joe­ra har­tu du nabar­men. Esta­tua­ren oina­rriz­ko egi­tu­ran dau­de atze­ra­pen honen arra­zoi his­to­ri­koak: Lan­gi­le­ria­ren %42k ez dau­ka goi mai­la­ko ikas­ke­ta­rik, eta Euro­gu­nean %29,5ek baka­rrik. Lan­ga­be­zia­ren murriz­ke­ta kon­tra­tu berrien pre­ka­rie­ta­te­tik eto­rri da, are gehia­go, kri­sia­re­kin 3,6 miloi lan­pos­tu gal­du ziren eta geroz­tik 2,5 miloi baka­rrik sor­tu dira, lanor­duen %60 baka­rrik berres­ku­ra­tu dela­rik.

Bai, Espai­niar eta Fran­tziar inpe­ria­lis­moak urdu­ri eta bel­dur­tu­ta dau­de. Inpe­ria­lis­mo guz­tia erotzear dago mun­du mai­la­ko moz­ki­nen tasak jais­te­ko joe­ra iza­ten jarraitzen due­la­ko, 2007tik dara­bil­ten gehie­giz­ko esplo­ta­zio eta lapu­rre­ta aha­le­gin bider­ka­tuek ez dute­la­ko garai bai­kor luze bat zabal­tze­rik lor­tzen, eta itxu­ra guz­tien ara­be­ra kri­sia sakon­du­ko dela­ko 2019an. Fik­zioz­ko kapi­ta­lak eta kapi­tal espe­ku­latzai­leak, “itzal­pe­ko ban­kak” eta abar, min­bi­zia beza­la hedatzen ari dire­la­ko, gaiz­ki izen­da­tu­ta­ko “kan­po” gas­tuak, natu­ra­ren sun­tsi­ke­ta kapi­ta­lis­ta ekar­tzen dute­nak, gel­die­zi­nak dire­la­ko. Lehen­gaiak eta ener­gia xahutzen dire­la­ko. Eli­ka­gaiak gares­ti­tu egi­ten dira, neu­rriz gabe han­ditzen diren kos­tu tek­ni­ko zien­ti­fi­koen­ga­tik. Mun­du mai­la­ko zorra neu­rri­rik gabe haz­ten ari dela­ko katas­tro­fe baten ata­rian koka­tu arte. Lan­gi­le borro­kak eta herri borro­kak han­ditzen ari dire­la­ko, mun­du mai­lan moz­ki­nei eus­te­ko izu­ga­rri han­di­tu diren pobretze eta pre­ka­rie­ta­teak erre­sis­ten­tzia horiek eli­katzen ditue­la­ko. Bir­jaiotzen ari den Faxis­moak Esta­tu batzue­tan orain­dik balia­ga­rri zaien gezur par­la­men­ta­rio-demo­kra­ti­koa kon­tro­le­tik ate­ra deza­ke­la­ko. Inpe­ria­lis­mo barru­ko kon­trae­sa­nak eta lehiak piz­ten dire­la­ko, arma­gin­tza las­ter­ke­ta­ren ondo­rioz ima­ji­na ezi­nez­ko gas­tuak era­gi­nez. Ale­gia, labur­bil­duz Mar­xek Kapi­ta­la bere libu­ruan ager­tu eta azal­du zuen kapi­ta­lis­moa­ren meta­ke­ta lege oro­ko­rra betetzen ari dela­ko.

Gale­ra eko­no­mi­ko, ener­ge­ti­ko eta sozio eko­lo­gi­koa­ren fase hau, lau pun­tu kez­ka­ga­rri haue­tan labur­bil­du deza­ke­gu.

Bat, inpe­ria­lis­moa­ren zuzen­da­ritza poli­ti­koa­ren kri­sia; Kapi­ta­la­ren gober­nu era­ba­kio­rrak –Esta­tu batuak, Erre­su­ma Batua, Ale­ma­nia, Fran­tzia, Ita­lia, Japo­nia, Bel­gi­ka… tar­te­koak eta ahu­la­goak ez aipatzea­ga­tik– Zuzen­da­ritza poli­ti­ko eta estra­te­gi­ko­ra­ko ara­zo larrie­kin dabil­tza. Bi, epe ertain eta luzean Txi­na herri­koiak eta Erru­siak gidatzen duten bata­sun euro-asia­rra, kapi­ta­lis­moa­ren oina­rriak bost ata­le­tan sun­tsitzea era­gi­ten ari da: bata­sun poli­ti­ko han­dia­goa, lana­ren pro­duk­ti­bi­ta­tea eta finan­tzen kon­tro­la, tekno-zien­tzia zibil eta mili­ta­rra, ener­gia eta biz­tan­le­ria erre­kur­tsoe­tan nagu­si­ta­su­na, inpe­ria­lis­moa bezain basa­tia ez den nazioar­te­ko poli­ti­ka bat, Men­de­bal­de­tik urrun­tzen ari diren bes­te­la­ko alia­tuak ekar­tzen ari dena. Hiru, Mun­du mai­la eta ere­mu bakoitza­ren kon­tro­lik eza, pla­ne­tan zehar ditu­gun gerra eko­no­mi­koe­kin bate­ra. Eta lau, Esta­tu batuek zuzen­du ta gai­ne­ra­ko herrial­de han­diek babes­tu­ta­ko arma­men­tis­mo inpe­ria­lis­ta, gizar­te eta kul­tu­ral mai­la­ko berrar­matzea, arra­za­ke­ria eta neo­fa­xis­moak lagun­du­ta, era­so berrie­ta­ra­ko bal­din­tzak sor­tzen: Txi­na herri­koia, Erru­sia, Iran, Vene­zue­la, Kuba, Boli­via, Siria, Sudan, Korea, Yemen…

Trum­pen gober­nuak ordez­katzen duen mun­du­ko kapi­ta­la­ren korron­te han­diak bere nora­bi­de inpe­ria­lis­ta eza­rri nahi du gai­ne­ra­ko kapi­ta­la dizi­pli­na­ra eka­rriz. Lau meto­do han­di era­bil­tzen ditu: Esta­tu batuen nagu­si­go oro­ko­rra berres­ku­ra­tu; berauk sor­tu­ta­ko kaos mun­dia­lean nagu­si­go poli­ti­ko eta mili­ta­rra indar­tu; Esta­tu eta herrial­de bihu­rriak ito eta men­de­ratze­ko finan­tza eta ener­gia nagu­si­goa eza­rri; eta mezu neo­fa­xis­ta, arra­zis­ta, kris­tau fun­da­men­ta­lis­ta, patriar­kal, hiper­kon­tsu­mis­ta eta ultra­de­sa­rroi­lis­tak dituen irra­zio­na­lis­mo berri baten sorre­ra bul­tzatzea, mun­du osoan zabal­tzen ari den masa indar sozio­po­li­ti­ko kon­trai­raul­tzai­le batek indar­tua. Ez dugu nahi­koa leku­rik behar beza­la azal­tze­ko bere zuzen­da­ritza inpo­sa­tu nahi duen bes­te korron­te bur­ges han­dia­ren ezau­ga­rriak.

Zuze­nean edo zehar­ka eus­kal herri lan­gi­lea zapal­duz bere moz­ki­nak han­ditzen dituen bur­ge­siak, kez­kaz begi­ratzen dio bera babes­ten duten Esta­tuen hon­datze pro­ze­sua­ri, horiek gabe gero eta txi­kia­goa duen bote­re auto­no­mi­ko-erre­gio­na­la den­bo­ra gutxian hon­do­ra­tu­ko litza­te­ke­la­ko, erre­for­mis­moa­ren lagun­tza­rik ez badu behin­tzat. Iza­tez, erre­for­mis­mo aber­tza­lea 2010etik Eus­kal Herrian orde­na kapi­ta­lis­ta man­ten­tze­ko eus­ka­rri nagu­sia izan da, inpo­sa­tu­ri­ko lege­dia onar­tu eta espai­niar eta fran­tziar erre­for­mis­moa­re­kin bate­ra, gre­bak, lan­gi­le borro­kak eta borro­ka herri­ta­rrak gel­ditzea­ri ekin zio­ne­tik. Bur­ge­sia sen­do­tu eta pro­le­ta­riotza, eus­kal herri lan­gi­lea, ahul­tzea izan dira kapi­ta­la­ri bede­ratzi urte baino gehia­goz lagun­du iza­na­ren emaitza baka­rra

Inpe­ria­lis­moa bere zuzen­da­ritza poli­ti­ko fal­ta­ga­tik kri­sian dago bai­na Eus­kal herrian bur­ge­sia­ren era­ba­te­ko orno gabetze bat ger­ta­tu da: Ez da exis­titzen lehen aipatzen zen “bur­ge­sia nazio­nal” hori… Eus­kal Herri­ko goi bur­ge­sia kapi­ta­lis­mo fran­tses eta espai­nia­rrean fun­tsez­koak dira, eta Ipa­rral­dean kla­se sozia­la oso­rik da Pari­sen alde­koa, bur­ge­sia txi­kia­ren sek­to­re bakan batzuk ken­du­ta. Gipuz­koa eta Biz­kaian, eta Ara­ban mai­la txi­kia­goan, erdi eta behe mai­la­ko bur­ge­sak auto­no­mis­tak dira, eta Ara­ban espai­no­lis­ta den sek­to­re bat dago. Nafa­rroan erdi mai­la­ko bur­ge­sia espai­no­lis­ta eta erre­gio­na­lis­ta da eta behe mai­la­ko bur­ge­siak Eus­kal auto­no­mi erki­de­goa­ren auto­no­mi mai­la ames­ten du gehie­nez ere.

“Nazio proiek­tu bur­ge­sa” hemen ez ego­tea­ren arra­zoiak erra­zak dira azal­tzen eta ez ditu­gu aipa­tu­ko. Bur­ge­sia­ren orno gabetzea, era­kar­tzen duten bi poloek – Paris eta Madril- Euro­par bata­su­nean dituz­ten interes pro­pioen era­gi­nez, han­ditzen ari da eten­ga­be. Horren adi­bi­de nahi­ko adie­raz­ga­rri, Gipuz­koa, Biz­kaia eta neu­rri txi­kia­goan Ara­bar bur­ges txi­ki eta ertai­nek dituz­ten proiek­tuek ozto­po­ak baino ez dituz­te aur­ki­tu Erki­de­goa Gali­zia­ko ardatz atlan­ti­koa­re­kin eta Kata­lu­nia­ko ardatz medi­te­rra­neo­are­kin eta Madril eta Paris ardatza­re­kin lotu­ko duten Abia­du­ra han­di­ko kora­pi­loa, eta Bil­bo­ko super por­tua beza­la­ko pla­ne­tan. Erdi goi-mai­la­ko tek­no­lo­gia eta goi mai­la­ko turis­moa bil­tzen dituz­te, eta finan­tza balia­bi­de eta balia­bi­de admi­nis­tra­ti­bo ego­kiak behar dituz­te horre­ta­ra­ko, baino Madril eta Pari­sek ez dute horre­tan inter­esik. Ipa­rral­de­ko bur­ge­sia­ren sek­to­re txi­ki batek begi onez ikus­ten du proiek­tua, baino bada­ki­te Pari­sen men­pe dau­de­la hone­kin aurre­ra egi­te­ko, eta Paris ipa­rral­de­ra begi­ra dago. Iru­ñea aldean eta Gas­tei­zen aldiz Euro­par Bata­su­ne­ko auto­mo­bil­gin­tza­ra begi­ra dau­de, lehen sek­to­rea­ren mer­ka­tuan eta ardoa­ren nazioar­te­ko mer­ka­tuan.

Badi­ra herri lan­gi­lea zapal­tzen duten bur­ges sek­to­re ezber­di­nak batzen dituz­ten bi gau­za. Biek bilatzen dituz­te Esta­tu espai­niar eta Fran­tse­sa­ri oho­re egi­tea. Bata, eta oro­ko­rra, mun­du mai­la­ko kon­pe­ten­tzia­ri aurre egi­te­ko haien babe­sa erre­gutzea, esta­tu horien lagun­tza­rik ezean era­bat babes­ga­be egon­go lira­te­ke­la­ko. Hegoal­de­ko bur­ge­siak zai­la­go du mun­du mai­lan lehiatzea esta­tu espai­nia­rra­ren ahul­da­dea­ga­tik, eta Geroa Bai Nafa­rroan eta EAJ EAE‑n, hitz-jario for­ma­lis­ta eta auto­no­mis­ta bate­kin mala­ba­ris­moak egi­nez esta­li behar iza­ten dute eten­ga­be gau­zatzen duten belau­ni­katzea. Bai­na Pari­sen, eta batez ere Madri­len zen­tra­lis­moa eta nazio­na­lis­mo inpe­ria­lis­ta aurre­ra­ka doaz, nazioar­te­ko pre­sioa­ren aurrean eus­te­ko auke­ra era­gin­ko­rre­ne­ta­ko bat dire­la­ko. Bi Esta­tuo­tan ari da neo­fa­xis­moa haz­ten: Pari­sen, Macro­nek Pétain Anti iraul­tzai­le eta kola­bo­ra­zio­nis­ta gora­tu zuen, eta Espai­nian “Bir­kon­kis­ta­ren” alde­ko oihu geno­zi­da entzu­ten ari gara berriz.

Eus­kal Herri­ko bur­ge­siak batzen dituen bes­te gau­za nazio mai­la­ko kla­se borro­ka garaitze­ko gero eta gogotsua­go eskatzen duten lagun­tza erre­pre­si­boa da. Ipa­rral­dean txa­le­ko horien ager­pe­na euren artean tal­ka egi­ten duten pla­ka tek­to­ni­koen mugi­men­du sis­mi­koa izan da. Hegoal­dean nazio mai­la­ko kla­se borro­ka adie­raz­pi­de berriak era­kus­ten ari da, XXI. Men­de­ko kapi­ta­lis­moa­ren zapal­tze­ko modu anitzen adie­raz­ga­rri: Gaz­te­ria, ema­ku­me lan­gi­leak, pen­tsio­nis­tak, zer­bitzuak, ira­kas­leak, lan­gi­leak… Erre­pre­sioak beraz aur­pe­gi asko izan behar ditu, baino estra­te­gi­ko­ki, Esta­tu zapal­tzai­lee­tan zen­tra­li­za­tua izan behar du.

Goi mai­la­ko bur­ge­sia nor­malki ez da herrial­dean bizi, baino esta­tue­kin duen bata­su­na­ga­tik bote­re era­ba­ki-orra dau­ka. Biz­kaian, eta Gipuz­koa­ko zen­bait gune­tan, fin­ka­tu­ta­ko EAJ da bere bote­re ordez­ka­ritza­ren eran­tzu­lea. EAJ neo­li­be­ra­la da, uste­la eta ero­se­rra­za, bere poli­ti­ka eko­no­mi­koa por­la­na eta erai­kun­tzan oina­rritzen da, enpre­sa pri­ba­tuei eman­da­ko lagun­tze­tan, kon­tzer­ta­tu­ta­ko enpre­sa eta zer­bitzue­kin dituen hitzar­men ilu­ne­tan, eta Eus­kal Herria­ren oku­pa­zio fis­kal eta mora­la defen­datzen duen Eli­za­re­ki­ko dituen harre­ma­ne­tan. EAJ-aren­tzat EITB, Ertzain­tza, Foru Oga­su­nak, Mon­dra­gon Tal­dea eta aba­rren alde­ba­ka­rre­ko kon­tro­la ezin­bes­te­koak dira. EAJ‑k bada­ki Esta­tua­ren isil­ta­su­na­ren men­pe dagoe­la, honek ez bai­tu bere ustel­ke­ria iker­tu­ko, orde­na eta alie­natzea man­ten­tze­ko beha­rrez­koa duen bitar­tean.

Lehen atal hone­kin bukatze­ko, Esta­tu espai­no­la­ren oni­ritziz dele­ga­tu­ta­ko bote­rea admi­nis­tratzen duen blo­ke sozio­po­li­ti­koak – EAJ, EH Bil­du, PSOE eta U‑P – bere­bi­zi­ko aha­le­gi­nak egi­ten ditu Eus­kal Herrian kapi­ta­lis­moa ustel­tzen ari den kri­si sis­te­mi­koa­ren iru­di oker bat ema­te­ko: Kapi­ta­lis­moa era­sa­ten duen his­te­ria­ren adi­bi­de bel­dur­ga­rria da alder­di haue­ta­ko lau ordez­ka­ri ofi­zia­lek, gabon espi­ri­tuz zipriz­tin­du­ta, beren harre­man poli­ti­koak ospatze­ko egin­da­ko fami­lia argaz­kia. Argaz­kia Vocen­to beza­la­ko mani­pu­la­zio atze­ra­koia­ren indus­tria baten kon­tu­ra egin iza­nak, argi era­kus­ten du erre­for­mis­moa­ren estra­te­gia eta men egi­tea zein den, ikus­ki­zun alie­natzai­lea­ri lehen­ta­su­na ema­tea nazio mai­la­ko kla­se borro­ka inde­pen­den­tis­ta eta sozia­lis­ta­ren gai­ne­tik.

Aurre­rantz

Eus­kal Herrian, 2019ko otsai­la­ren 19an

Artikulua gustoko al duzu? / ¿Te ha gustado este artículo?

Share on facebook
Share on Facebook
Share on twitter
Share on Twitter

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *