Aza­roak 17. 30 urtez borro­kan heziak!

Ome­nal­di eta aitor­tza egu­na da 2018. urte­ko Aza­roa­ren 17a. Ikas­le Aber­tza­leak anto­la­kun­deak 30 urte betetzen dituen egu­na denez, bate­tik urtee­tan anto­la­kun­de honen par­te izan diren belau­nal­di guz­tie­ta­ko mila­ka kideen­ga­na­ko aitor­tza eta ome­nal­di egu­na da. Neur­tzea ezi­nez­koa den urtee­ta­ko lan eta kon­pro­mi­so mili­tan­te­ari esker aur­kitzen gare­la­ko gau­den leku eta egoe­ran, eske­rrik asko bihotz- bihotzez anto­la­kun­de honen par­te eta babes izan zare­ten guz­tioi, zorio­nak zuei!

Aitor­tza eta ome­nal­di egu­na iza­teaz gain, begi­ra­da atze­ra bota eta gaur arte izan dugun ibil­bi­dea­ri zin­tzo­ta­sun zein kri­ti­ko­ta­su­nez erre­pa­ratze­ko egu­na ere bada bes­te­tik aza­roa­ren 17 bere­zi hau. Azkar esa­ten bada ere, ez da maka­la 30 urte­ta­ko ibil­bi­dea, honek bera­re­kin daka­rren lan, garai­pen, atse­ka­be, zorion­ta­sun, buru-haus­te, ezta­bai­da, ira­kas­pen, erron­ka eta abar luze bate­kin.

Gure anto­la­kun­dea­ri erre­pa­so his­to­ri­ko bat eman ahal iza­te­ko, ezin­bes­te­koa da lehe­nen­go begi­ra­da 1983. urtean jar­tzea, zehaz­ki Jarrai anto­la­kun­dea­ren II.Kongresuan. Izan ere, ber­tan eman ziren ezta­bai­da eta har­tu ziren era­ba­kiek marraz­tu­ko dituz­te gero­ra Ikas­le Aber­tza­leak izan­go dena­ren lehen zuta­be eta oina­rriak.

Aipa­tu­ta­ko kon­gre­suan ondo­rioz­ta­tu zen Eus­kal Nazio Aska­pen Mugi­men­dua­ren (ENAM) beha­rrei eran­tzu­te­ko era­kun­de baten beha­rra zegoe­la hez­kun­tza espa­rruan (zehaz­ki LH, biga­rren hez­kun­tza eta uni­ber­tsi­ta­te­tan), eta beraz, beha­rrez­koa zela ENAM eli­ka­tu­ko zuten mili­tan­te berriak lor­tze­ko ikas­le masa era­kun­de bat sor­tzea. Masa era­kun­dea zio­ten, Jarraik aban­guar­dia poli­ti­koa­ren pape­ra betetzen zue­nez eta kua­dro anto­la­kun­de moduan defi­nitzen zenez, eus­kal lan­gi­le kla­se­ko gaz­te sek­to­re kon­tzien­tzia­tu gabeen eta Jarrai­ren arte­ko zubi lana egin­go zuen ikas­le era­kun­dea iza­tea zue­la­ko hel­bu­ru. Prin­tzi­pio ideo­lo­gi­ko eta anto­la­kun­tza ere­du lau­soa­goa­re­kin eta kon­tzien­tzian gara­pen han­dia ez zuten ikas­leen­tzat, prak­ti­ka­ren bitar­tez kon­tzien­tzia hau gara­tu eta ENAM-ren par­te iza­te­ra pasatze­ko hel­bu­rua hain zuzen ere.

Honen onar­pen eta urtee­ta­ko gara­pe­na­ren bai­tan uler­tu beha­rra dau­ka­gu gure sorre­ra. 1988. Urte­ko Aza­roa­ren 17an sor­tu zen ofi­zial­ki Ikas­le Aber­tza­leak anto­la­kun­dea. Hasie­ra batean hez­kun­tza­ra­ko pro­gra­ma zehatz-mehatz egi­tu­ra­tu­rik ez bage­nuen ere, urtee­tan zehar garatzen joan garen erron­ka izan da. Bide horre­tan lehe­nen­go kon­gre­sua­ren bai­tan sal­to nabar­me­na ema­tea lor­tu genuen, ber­tan hel­bu­ru estra­te­gi­koa ados­tu bai­ke­nuen. Hau da, Eus­kal Herri aske eta sozia­lis­ta­ren hez­kun­tza ere­dua bar­ne­bil­tze­ko kon­tzep­tua defi­ni­tu genuen, urte gutxi­ra Eus­kal Esko­la Nazio­na­la­ren ize­na har­tu­ko zue­na.

Erron­ka han­di hori jopun­tuan iza­nik jarrai­tu genion bidea­ri lehe­nen­go kon­gre­su­tik aurre­ra. Pix­ka­na­ka defi­nitzen eta sakon­tzen joan garen proiek­tu estra­te­gi­koa izan da Eus­kal Esko­la Nazio­na­la beraz, eta belau­nal­di bakoitza­ri, beren garai his­to­ri­koa­ri eran­tzu­nez, horren lor­pe­ne­ra­ko pau­su eta ibil­bi­deak marraz­tea ego­ki­tu zaio. Ildo hone­tan, badi­ra gaur arte gara­tu diren eki­men eta dina­mi­kak: Herri esko­lak, jai egun arrotzei intsu­mi­sioa egi­te­ko eta bes­te­la­ko hez­kun­tza ere­du baten erai­kun­tzan aurre­ra pau­soak ema­te­ko proiek­tua dire­la­rik gaur-gaur­koz, edo «Ekin eus­kal­dun­tzea­ri» kan­pai­nak abia­ra­zi zuen eus­kal­dun­tzea­ren alde­ko borro­ka kasu. Bai­na badi­ra ere epe jakin bate­ra­ko sor­tu ziren edo agor­tu ziren dina­mi­ka edo erron­ka tak­ti­koak. Guz­tiak, ordea, bizi­ta­ko garai eta tes­tuin­gu­ru anitzei eran­tzu­te­ko anto­la­kun­deak har­tu dituen era­ba­ki eta jarre­rak izan dira, nora­bi­de bera iza­naz ipar: Eus­kal Esko­la Nazio­na­la­ren erai­kun­tza.

Plan edo erron­ka tak­ti­koei dago­kio­nez aipatze­koa da bere­zi­ki, anto­la­kun­dea­ren IV. Kon­gre­suan ados­tu genuen Eus­kal Esku­bi­deen Kar­ta, ikas­leon 9 esku­bi­de­re­kin osa­tua zegoe­na. Men­de berrian sar­tu eta hor­tik gutxi­ra martxan jarri genuen berau, anto­la­kun­dea­ren bai­tan eman­da­ko ezin­bes­te­ko pau­su modu­ra iden­ti­fi­katzen dugu­la­rik gaur-gaur­koz. Ikas­leok, hez­kun­tza espa­rruan jasa­ten ditu­gun zapal­kun­tza eta era­soen indar­tze eta gogor­tze modu­ra uler­tzen genuen ere Bolog­na pro­ze­sua bera. Eta horren aur­ka abia­tu genuen dina­mi­ka, ildo hone­tan eman genuen borro­ka nagu­siee­ne­ta­koa litza­te­ke. Borro­ka honek, urtee­ta­ko dimen­tsioak har­tu zituen ‑honek bera­re­kin daka­rren guz­tia­re­kin- eta plan honen inpo­sa­ke­ta­ren ondo­rioak arlo aka­de­mi­koan orain­dik ere jasa­ten ditu­gu, bai­ta arlo mili­tan­tean sen­ti­tu ere.

Ondo­rio horie­ta­tik era­to­rri ziren ondo­ren egin geni­tuen plan tak­ti­koa­ren bir­mol­da­ke­ta eta ego­kitza­pe­nak. Izan ere, hurren­go kon­gre­suan (V. Kon­gre­sua) era­ba­ki genuen Eus­kal Esko­la Nazio­na­la ahal­bi­de­tu­ko zigu­ten proiek­tu zehatzak martxan jar­tze­ko garaia zela. Eta era­ba­ki hone­ta­tik abia­tu­ko dira esa­te­ra­ko, Eus­kal Curri­cu­lu­ma edo Eus­kal Uni­ber­tsi­ta­tea alda­rri iza­te­tik proiek­tu erreal iza­te­ko kon­pro­mi­soa aurre­na, eta Herri Uni­ber­tsi­ta­tea edo Tal­de Kri­ti­koak beza­la­ko proiek­tuen sorre­ra geroa­go. Izan ere, V. Kon­gre­suan har­tu genuen kon­pro­mi­soa­ren berres­pen eta sakon­tze bat izan zen sei­ga­rre­na. «Bihar­ko egu­na­ren edo inoren zain egon gabe, ikas­leok bes­te esko­la ere­du baten alde­ko erai­kun­tza­ko prak­ti­ka errea­lak martxan jar­tzen» has­tea zela lehen­ta­su­na genion azken kon­gre­suan. Eta bai­ta egin ere, apus­tu estra­te­gi­ko honen ondo­rio izan dire­la­ko (ez baka­rrik) egun Herri Uni­ber­tsi­ta­te eta Tal­de Kri­ti­koak dau­ka­ten indar eta gai­ta­sun mai­la.

Hamai­ka dira hemen aipa­me­na mere­zi duten bai­na espa­zio fal­ta­ga­tik aipa­tu ezin ditu­gun borro­ka, dina­mi­ka, era­ba­ki eta ira­kas­pe­nak. Esan beza­la 30 urte­ta­ko ibil­bi­deak asko­ra­ko ema­ten du eta akats bat izan­go litza­te­ke aipa­tu­ta­ko guz­tia modu lineal eta jarrai­kor batean uler­tu­ko bage­nu. Ikas­le Anto­la­kun­deak bere gora-behe­rak eta fase ezber­di­nak bizi izan ditu, eta inolaz ere ez da izan modu lineal batean aurre­ra egin duen bidea. Hone­tan zeri­ku­sia han­dia izan du etsaiak nos­ki. Mai­la inter­na­zio­na­lean, esta­tu zapal­tzai­leen bidez edo Eus­kal Herrian ber­tan eten­ga­bea­koa izan dela­ko etsaia­ren ofen­tsi­ba, honek bera­re­kin daka­rre­la­ko gure mise­ria, sufri­men­du eta zapal­kun­tza­ra kon­de­natzea. Finean bere­ga­na­ko depen­den­tzia­ra eta sumi­sioa. Horre­la uler­tzen ditu­gu bate­tik, egin dituen hez­kun­tza mugi­men­du guz­tiak, izan plan estra­te­gi­koak, erre­for­mak edo ego­kitza­pen tak­ti­koak. Eta bai­ta ere, zuze­nean gure anto­la­kun­deak edo ikas­le mugi­men­duak bizi izan dituen era­so erre­pre­si­bo guz­tiak.

Ez dago duda­rik ibil­bi­de kora­pi­latsu eta zai­la izan dela, bere momen­tu eta ondo­rio guz­tie­kin bate­ra uler­tu behar dugu­na gai­ne­ra. Horre­ga­tik, guri dago­ki­gu orain urtee­ta­ko borro­ka­ren oinor­de­kotzak eskatzen duen mai­lan jar­du­tea. Orain arte egin beza­la, Eus­kal Esko­la Nazio­na­la hel­bu­ru eta ipar iza­nik, tes­tuin­gu­ru eta koiun­tu­rak eskatzen digu­ten berre­go­kitza­pen eta pro­po­sa­men tak­ti­koak garatzea dago­ki­gu, Eus­kal Esko­la Nazio­na­la­ren proiek­tua geroz eta gau­za­ga­rria­go eta errea­la­go bihur­tze­ko hel­bu­ru­ra­re­kin.

Bide horre­tan eta hurren­go ziklo poli­ti­ko­ra begi­ra, ezin­bes­te­koa izan­go zai­gu hezi­gu­nez-hezi­gu­ne, etsaia­ren ofen­tsi­ba eten­ga­be horri aurre egi­te­ko gai­ta­su­nak erdietsi­ko dituen mugi­men­du zabal baten arti­ku­la­zioan buru-bela­rri jar­du­tea. Koiun­tu­ra oro­ko­rra­ri erre­pa­ra­tu­ta, etsaia­ren ofen­tsi­bak ez du amaie­ra ira­ga­rri­rik, eta ez dago ber­me­rik lan­gi­le kla­se­ko ikas­leon bal­din­tzak one­ra egin­go dute­la pen­tsatze­ko. Horre­ga­tik, ikas­leon zein hez­kun­tza espa­rru­ko bes­te hain­bat sek­to­reen pro­ble­ma­ti­ka eta bizi bal­din­tze­tan aurre­ra­pau­soak ema­te­ko eta masa mobi­li­zatze­ko gai­ta­su­na izan­go duen mugi­men­du edo blo­ke poli­ti­koa erai­kitze­ko beha­rrez­koa izan­go zai­gu sen­tsi­bli­ta­te des­ber­di­nen arti­ku­la­zioa, erres­pe­tuz­ko inter­lo­ku­zio eta elkar­la­na oina­rri har­tu­ta. Hau da, garai batean Eus­kal Esku­bi­deen Kar­tak betetzen zuen erron­ka tak­ti­koa­ren bir­for­mu­la­zioa eta egun­go garai his­to­ri­koa­ri ego­ki­tu­ta­ko plan tak­ti­ko baten osa­ke­ta izan­go da dato­rren ziklo poli­ti­ko­ra­ko erron­ka nagu­sia.

Etsaia­ren aurrean defen­t­sa anto­latzeaz gain ordea, beha­rrez­koa zai­gu pasa diren bi kon­gre­sue­tan azpi­ma­rra­tu eta berretsi­ta dugun, «proiek­tu zehatzen erai­kun­tza» filo­so­fian sakon­tzea. Horre­ga­tik guri dago­ki­gu filo­so­fia honen bai­tan aurre­ra­pa­soak ema­tea, geroz eta indar gehia­go arti­ku­la­tuz Eus­kal Esko­la Nazio­na­la­ren oina­rri izan­go diren ins­ti­tu­zioak erai­ki eta indar­tzea, hain zuzen ere. Honen bai­tan bere­zi­ki Herri Uni­ber­tsi­ta­te eta Tal­de Kri­ti­koek osatzen duten Esko­la Kolek­ti­boen proiek­tuan sakon­tzea bate­tik, eta Herri Esko­len gara­pe­na, bes­te­tik.

Gehia­go luzatze­ko asmo­rik gabe, agur eta besar­ka­da bere­zi bana bida­li nahi die­gu, anto­la­kun­de honen par­te edo babes izan diren bur­ki­deei eta bahi­tu­ta edo ihe­sean dituz­te­la­ko, gaur­koan behar beza­la ospa­tu ezin dute­nei. Doha­kie beraiei gure indar, babes eta besar­ka­da­rik beroe­na!

Gure ibil­bi­de osoaz harro gau­de eta ber­ta­tik ikas­tea dago­ki­gu orain. Garaiak eta oinor­de­kotza indar­tsu honek eskatzen duen mai­la eta eran­tzu­ki­zu­naz jaki­tun, lanean jarraitze­ko prest gau­de. V. Kon­gre­suan Altsa­sun esan genuen beza­la: «…ikas­le borro­kak honaino eka­rri gai­tu eta orain aurre­ra begi­ratze­ko garaia da. Burua altxa­tu eta gure bide nekae­zi­na­ren ozto­po­ak eta auke­rak begiz­tatzen ditu­gu, jorra­tu beha­rre­ko bidea marraz­te­ko garaia da…».

Gora urtee­ta­ko lan eta borro­ka mili­tan­tea!
Gora Ikas­le Aber­tza­leak!

Ikas­le Aber­tza­leak, 2018ko aza­roa­ren 17an

Artikulua gustoko al duzu? / ¿Te ha gustado este artículo?

Share on facebook
Share on Facebook
Share on twitter
Share on Twitter

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *