ETA: Armak ema­tea baino, pix­ka­na­ka­ko arma­ga­betze ideo­lo­gi­koa eta sis­te­man bar­nean inte­gra­zioa

ETA­ren par­te batek 2004. urtea baino dexen­te lehe­na­go era­ba­ki zuen aha­lik eta bal­din­tza hobe­sa­si­ba­kre­ne­tan borro­ka arma­tua uztea. Zen­bait tes­tuin­gu­ru ger­ta­ka­rik eta Eus­kal Nazio Aska­pe­ne­ra­ko Era­kun­de Sozia­lis­ta Iraul­tzai­leak utzi­ko zuen zuzen­da­ritza poli­ti­ko zere­gi­na har­tze­ko Ezker Aber­tza­lean era­tu­ri­ko lobby-aren pre­sioak (Madri­len buru­tu­ri­ko Bate­ra­gu­ne epai­ke­tan ager­tu beza­la, esklu­si­bo­ki era­tu zute­nen kasa ari­tu zenak), bal­din­tza­rik gabe­ko eta alde­ba­ka­rre­ko amo­re ema­te ikus­ga­rri eta iku­si­ga­be­ko bate­ra era­man dute ETA.

Bere adie­raz­pi­de publi­koan, 2009tik aurre­ra ETAk hasie­ra ema­ten dio alde­ba­ke­rre­ko amo­re ema­te eta arma­ga­betze pro­ze­su bati, zei­na 2017ko api­ri­la­ren 8an amaitzen den Eus­kal Herria mili­tar­ki oku­patzen jarraitzen duten inda­rrei armak entre­ga­tuz. Para­le­lo­ki, aipa­tu­ri­ko lobb­yak, lehe­nik BATA­SU­NA­ren zuzen­da­ritza­tik eta gero SOR­TU­re­ne­tik, ENAMen zuzen­da­ritza bere­ga­natzen du, aldi berean ENAM pro­gre­si­bo­ki eta sis­te­ma­ti­ko­ki des­man­te­la­tuz. Hau da, ETAk uzten du Ezker Aber­tza­lea­ren aban­goar­dia gida­ritza eta zere­gin horre­tan ordez­ka­tua iza­te­ko sor­tu­ri­ko lobb­yak posi­zioak ira­baz­ten ditu Ezker Aber­tza­lean (jada Ezker Aber­tza­le Ofi­zial ere dei­tuan) mugitzen den oro kon­tro­latze­raino.

Aipa­tu­ri­ko amo­re ema­tea eta Ezker Aber­tza­le Ofi­zia­la­ren ondo­rioz­ko estra­te­gia alda­ke­ta beraz, denboretan,erritmoetan,formetan eta edu­kie­tan lobby horrek zuzen­du eta kudea­tua, hor koka­tu behar da. Hor koka­tu behar da borro­ka arma­tua­ren baz­ter­tzea eta armak etsaia­ri entre­gatzea; SOR­TUk alder­dien legea onar­tzea; Eus­kal Pre­so Poli­ti­koen Kolek­ti­boak «Sor­tu bidea» har­tze­ko aha­le­gi­na; alder­di horren eta zuzen­da­ritza poli­ti­koa burutzen duen sare osoa­ren posi­zio sozial­de­mo­kra­ta lasai eta erre­for­mis­ta; eus­kal bur­ge­sia txi­kia­ren frak­zio bate­kin eta ezau­ga­rritze espa­ño­lis­ta­ko bes­te bate­kin egin­da­ko alian­tza sobe­ra­nis­tak, Eus­kal Herria ezein tes­tuin­gu­ru­tan defen­datze­tik at, orai­nal­di atse­gi­na eta enfren­ta­men­du­rik gabe­ko etor­ki­zu­na ira­gar­tzen dio­te­nak; Ezker Aber­tza­lea­ren eta ENAM bera­ren era­kun­de borro­ka­la­rie­nen desegi­tea; herri eta lan­gi­le mugi­men­du­ko dina­mi­ka akti­boen baz­ter­ke­ta; par­la­men­tu espai­niar eta bas­ko-espai­no­len ere­muan gau­za­tu­ri­ko jar­dun sumi­soa; SOR­TU­ren ildo erre­for­mis­ta, pazi­fis­ta eta kola­bo­ra­zio­nis­ta onar­tzen ez duten sek­to­re iraul­tzai­leen iso­latze eta zoko­ratzea lehe­nik eta demo­ni­zatze eta kri­mi­na­li­zatzea gero; Ezker Aber­tza­lea izan zena hiru era­kun­de­ta­ra murriz­tea (Sortu,Ernai eta LAB) zuzen­da­ritza gore­na alder­di legez­ta­tu eta ins­ti­tu­zio­nal-elek­to­ra­lis­tak atxi­kiz. Eta hor koka­tu behar da ere egun­go bere ildo poli­ti­koa­ren zen­tzu­ga­be­ke­ria han­die­na: Eus­kal Herria­ren inde­pen­den­tzia espa­niar eta fran­tziar lega­li­ta­tea­ren eta Euro­par Bata­su­na­ren lega­li­ta­tea­ren betetze eta sumi­sio oso­tik plan­te­atzea.

Eta agur esan zitzaion Eus­kal Iraul­tza Sozia­lis­ta­ri ere. Eta ez hau desira­ga­rri eta beha­rrez­ko ez iza­tea­ga­tik (edo bai?) bai­zik eta sin­ple­ki oku­patzai­le espai­niar eta fran­tse­sen legee­tan jaso­ta ez dagoe­la­ko, eta beraz horren ara­be­ra posi­ble ez dela­ko. Ezer ez da posi­ble eta beraz borro­katze­ko hel­bu­ru, nola­bait gure etsaien legee­tan jaso­ta ez bal­din bada­go. Sal­bues­pen baka­rra inde­pen­den­tzia da, PNVren­gan­dik zer­bai­te­tan des­ber­din­du beha­rra­ga­tik. Era berean ordea, kon­trae­sa­na ager­tzen da hala­ko borro­ka eta enfren­ta­men­du­ra­ko eus­kal gizar­tea pres­ta­tu beha­rrean, bare­tu eta anes­te­sia­tu egi­ten denean, guz­tia era baketsuan egi­nen dela ira­ga­rriz, eta nor­bai­tek gehie­gi gal­detzen bal­din badu, ETA­ren arma­ga­betzea­re­kin beza­la, nazioar­te­ko komu­ni­ta­tea gu lan­gun­tze­ra eto­rri­ko dela eran­tzu­nen zaio. Bai, Eisenho­wer «Euro­pa­ren askatzai­le eta bake­gi­leak» 1959ko aben­dua­ren 21ean Torre­jon de Ardoz-eko base mili­ta­rre­ko aire­por­tuan Fran­co besar­ka­tuz egin zuen beza­la.

Ondo­rio nabar­me­na, lobb­yak guz­tio­ga­tik era­ba­ki zuen ez due­la inola­ko enfren­ta­men­du­rik egon behar esta­tue­kin. Argu­diatzen da legez-kan­po­ratzea­re­ki­ko bel­du­rra­ga­tik dela, bai­na fil­mea­ren altue­ra haue­tan nola lite­ke ile­ga­li­za­zioei hain­bes­te­ko izua iza­tea eta aldi berean Eus­kal Erre­pu­bli­ka lor­tze­ko esta­tu oku­patzai­leei (haie­ta­ko bat poten­tzia nuklea­rra eta NBEen Segur­ta­sun Batzor­de­ko kide iraun­ko­rra) aurre egi­tea?

ETA era­kun­dea­ren amil­tze ideo­lo­gi­koa Eus­kal Erre­sis­ten­tzia­ren aban­goar­dia gisa bere amaie­ra­ra iritsi da. Hori da Eus­kal Herri Lan­gi­lea­ren etsaien garai­pe­na. Bai­na ez bere aban­goar­dia mili­tar­ki garai­tu dute­la­ko. Hala­ko garai­pen edo porro­tik ez zegoen plan­te­atu­rik ez esta­tuen alde­tik eta ez Eus­kal Erre­sis­ten­tzia­ren alde­tik. Ez zegoen hala­ko gudu-zelai­rik ez batzuentzat,ez bes­teen­tzat. Zapal­duen­tzat zein zapal­tzai­leen­tzat bata­lla eten­ga­bea Eus­kal Herri Lan­gi­leak gida­tu­ri­ko Eus­kal Iraul­tza Sozia­lis­ta­ren proiek­tua inda­rrean man­ten­tzean (edo ez man­ten­tzea­ren) ebaz­ten zen.

Beraz inoiz ez luke­te Eus­kal Erre­sis­ten­tzia garai­tutzat joko, hark berak bere burua hala jo ezean. Nahiz eta Erre­sis­ten­tziak urtean 4 ekin­tza soi­lik egi­te­ko gai­ta­su­na izan. Kasu horre­tan ere etsaiak jakin­go luke ez due­la ira­ba­zi, ezin due­la­ko bere sis­te­man inte­gra­tu kon­tro­latzen ez duen zer­bait, bere legee­tan sar­tzen ez den zer­bait, sin­ple­ki Erre­sis­ten­tziak ez ditue­la­ko lege horiek onar­tzen, uka­tu egi­ten ditue­la­ko eta ez due­la­ko etsaia­ren auto­ri­ta­tea aitor­tzen. Ez luke ira­ba­zi­ko ez mili­tar­ki, ez poli­ti­ko­ki, ez ideo­lo­gi­ko­ki. ETA bada, hamar­ka­de­tan azal­du den moduan, ez zen ara­zoa. Gakoa Eus­kal Herriak bere aska­pen nazio­nal eta sozia­la esku­ratze­ko duen esku­bi­dean zetzan. Eta hor ger­tatzen da orain arte eza­gu­tu dugun Erre­sis­ten­tziak bere hel­bu­ruei uko egin eta etsitzea. Bes­te gau­za da, une hone­ta­tik bere­tik eratzen egon dai­tez­keen dina­mi­ka eta mol­dee­na, eta horre­la iza­te­ko­tan nola osa­tu­ko lira­te­keen epe motz,ertain eta luze­ra Erre­sis­ten­tzia berria ezau­ga­rritze­ko.

Beraz ETAk amo­re ema­ten du, zuzen­da­ritza poli­ti­koan ordez­katzen duen SOR­TUk egin beza­la (eskan­da­lu­ga­rri­ki egin ere, alder­dien lege espai­nia­rra onar­tuz). Zer gel­ditzen zaio EPP­Kri? Bur­ki­dee­ki­ko izae­ra soli­da­rioa alda­rri­katzea? Kolek­ti­bo­ta­su­na­ren bai­ta­ko bere bata­su­na alda­rri­katzea? Bere izae­ra poli­ti­koa alda­rri­katzea? Horre­la egi­ten badu ebi­den­tzian utzi­ko lituz­ke ETA eta SORTU. Argi­ki. Garratza da,baina egia. Hala, ira­do­kitzen dute pre­soek inde­pen­den­tzia kla­bee­tan egin behar dute­la ekar­pe­na. Bai­na horrek ez du balio kar­tze­la­rien­tzat, ez bada oku­rren­tzia­re­kin barrez leher­tze­ko. Egiaz­ki porro­ta­ren beraien par­tea eskain­tze­ra dara­matza­te, Beraiek ere amo­re eman behar dute.

Orain jaki­te­ko gel­ditzen zai­gu­na guz­ti honen zer­ga­tia da, ETA borro­katze­ko jaio zene­ko bi hel­bu­ruek lor­tu gabe jarraitzen bai­tu­te orain­dik. Hori egia bada, eta bada, zer da ger­ta­tu dena? Amo­re ema­te eskan­da­lu­ga­rrie­ne­tan ere ager­tzen ez den hain­bes­te sumi­sio­ren bai­tan dau­de ger­ta­tu dena­ren gako batzuk, nahiz eta bere azal­pe­nak gaur balia deza­ke­gun espa­zioa baino gehia­go behar­ko lukeen.

Den­bo­ran oso atze­ra egin behar­ko genu­ke ETA­ren porro­ta­ren gene­sia, hots bere amil­tze ideo­lo­gi­koa edo hel­bu­ru his­to­ri­koen baz­ter­tzea, ikusteko.Argalaren erail­ke­ta oste­ko garai­ra jo behar­ko genu­ke. Hor lur­pe­ra­tu ziren V. batza­rre­ko tesiak eta beraien gara­pen teo­ri­ko zein prak­ti­koa. Eta Arge­le­ko elka­rriz­ke­ten garaian koka­tu­ko gina­te­ke.

Arge­le­ko elka­rriz­ke­ta mahaia. Bukae­ra­ren hasie­ra. Eus­kal Herri Lan­gi­leak bere hel­bu­ru gore­nak lor­tze­ko behin beti­ko posi­zio aban­tai­latsua nego­zia­zio mahaian esku­ra­tu­ko zue­la pen­tsatzeak aurre­ko 20 urtee­ta­ko idea­rioa eta Eus­kal Herri Lan­gi­leak bote­rea har­tze­ko borro­ka­ren kon­tzep­zio mar­xis­ta oro­ri uko egi­tea supo­satzen zuen. Hor­ta­ra­ko ez bazen, zer­ga­tik eta zer­ta­ra­ko borro­ka­tu zen?

Gogo­ra deza­gun Arga­la 1978ko aben­dua­ren 21ean erail zute­la. Hor hasi zen egon­kor­tzen Espai­niar Erre­for­ma dei­tu­ri­koa, hots Monar­kia­ren II. Berre­zar­pe­na. Neo­fran­kis­moa. Erre­gi­me­na­ren Kons­ti­tu­zioa aben­dua­ren 6an erre­fren­da­tu eta 29an eza­rri zen inda­rrean. Hor hasi zen homo­lo­gatzen «joven demo­cra­cia euro­pea» gisa. Hor hasi zen indar­tzen posi­zio erre­for­mis­ta. Bur­ge­sia-tti­pia­ren era­gi­na. Filo­so­fia interklasista,burgesa. Porrot ideo­lo­gi­koa.

Espai­nia eta Fran­tzia­ren hatza­par inpe­ria­lis­te­ta­tik inde­pen­dien­te, Eus­kal Herria­ren­tzat etor­ki­zun sozia­lis­ta esku­ra­tu nahi zuen Aska­pen Nazio­nal eta Sozia­le­ko Mugi­men­dua­ren ikus­mi­ra­tik borro­katzen zen,baina erdi­gu­ne kapi­ta­lis­ta­ko gune batean. Ez itsa­soz-gain­di­ko lurral­de kolo­nial batean. Ez da edo­zein dile­ma. Eta ebi­den­te diru­di ezin zute­la muns­tro inpe­ria­lis­ta­ren erraie­tan Nazio Aska­pe­ne­ko mugi­men­du bat loratzea onar­tu, area­go behar­gin kla­se­ko posi­zioe­ta­tik, tes­tuin­gu­ru zehatze­ta­ra ego­ki­tu eta egu­ne­ra­tuz, ETA­ren V.batzarreko plan­te­amen­due­kin jarrai­tu nahi zela­rik.

Hori bai ezin zute­la onar­tu. Bur­ge­siak, oli­gar­kia finan­tzie­roak, nazioar­te­ko kapi­ta­lak eta inpe­ria­lis­moak ezin zuten Eus­kal Herria (borro­ka ere­du para­dig­ma­ti­koa Euro­pan eta mun­duan) erraus­tu, bere koka­gu­ne geo­gra­fi­koa­ga­tik. Bes­te mol­de batzuk arti­ku­latze­ko beha­rra zuten Erre­sis­ten­tzia maku­rra­ra­zi eta adi­bi­de arris­kutsua heda­tu ez zedin, area­go arka­ku­sotxo bat iza­na­ga­tik eta ez nazioar­te­ko aita­pon­te­rik eta ez erre­ta­guar­dia­rik ez izan arren, bera­re­kin bukatze­ko modu­rik ez zegoe­nean. Eta ongi kon­bi­na­tu­ri­ko hatza­par­ka­da des­ber­di­nak aurre­ra era­ma­tea era­ba­ki zuten. «Terro­ris­moa­ren aur­ka­ko nazioar­te­ko kolaborazioa».ZEN plana.Gerra ziki­na. GAL. BVE. Tor­tu­rak. Estra­di­zioak. Depor­ta­zioak. Ester­mi­nio gar­tze­lak. erre­pre­sioa. Komu­ni­ka­bi­deen itxie­ra. Infil­tra­zioak. Into­xi­ka­zio infor­ma­ti­boa. Barra librea.

Inten­tsi­ta­te baxu­ko gerra bat inple­men­ta­tu zuten nola­bait jada­nik Gerra Hotza baino dexen­te lehe­na­go­tik, II. Mun­du Gerra bete­tik, yan­kee eta bes­te­la­koe­kin kola­bo­ratzen (sio­nis­te­kin bar­ne) bete­ra­noa zen PNVren, bur­ge­sia zipaioa­ren, ezi­nor­dain­duz­ko eta ezin­bes­te­ko lagun­tza­re­kin.

Eta Eus­kal Herri­ko Erre­sis­ten­tzia osoa­ren eta batez ere bere par­te penin­tsu­la­rra­ren borro­ka heroi­koa aur­ka izan arren, nahiz eta nahi izan ez, Espai­niar Erre­for­ma gure herria­ren hegoal­dean ere fin­ka­tu zen azke­nik. Hain­bat arra­zoi­ren­ga­tik. Lehe­nik eta behin aipa­tu berri dugun eta «guda kon­train­tsur­gen­te» gisa izen­datzen den inten­tsi­ta­te baxu­ko gerra­ren ondo­rioz Erre­sis­ten­tziak jasan behar izan dituen era­so guz­tien emaitza. Bes­te­tik esta­tuek Eus­kal Herria­ren aur­ka buru­tu­ri­ko asi­mi­la­zio setatsua. Bai­ta esta­tu oku­patzai­lee­ne­ki­ko kon­pa­ra­tuz urria den popu­la­zioan borro­kak berak era­gi­ten duen des­gas­tea. Eta ez dira gutxies­te­koak fran­tses demo­kra­zia jako­bi­noak eta espai­niar monar­kia par­la­men­ta­rioak «bas­que-fra­nçai­se» edo «vas­co-espa­ñol» gisa­ko bizitza mozo­rro­tu, dul­zi­fi­ka­tu eta lise­ri­ga­rri bihur­tze­ko balia­bi­deak ere.

Bes­te arra­zoi bat bur­ge­sia bas­ko-espa­ño­la­ren jarre­ra da. Hau era­ba­ki­ga­rria izan da. Espai­niar sis­te­mak zati­tu eta bereiz­ten du Hego Eus­kal Herria (PNV­ko bur­ge­sia bas­koa­ren ones­pe­na­re­kin) ekial­de­ko herrial­deen (Araba,Bizkaia eta Gipuz­koa) eta Nafa­rroa Garaia artean. «Per­na­da esku­bi­dea» ema­ten dio PNVri Bas­kon­ga­de­ta­ko base­rrian. Eta honek Eus­kal Herrian eta Eus­kal Herria­ren­tza­ko era­ba­ki­ga­rri diren auzi guz­tie­tan espai­niar bote­ree­kin ados­tu­ri­ko polit­ka, biei intere­satzen zitzaie­na eta intere­satzen zaie­na, apli­ka­tu du: Eus­kal Nazioa­re­ki­ko espai­niar hege­mo­nia ber­matzea, eus­kal ehun eko­no­mi­koak etor­ki­zu­ne­ko inde­pen­den­tzia ez ahal­bi­detzea ziur­tatzea, Espai­nia­ren ama­raun poli­ti­ko-admi­nis­tra­ti­bo eta kul­tu­ra­la sos­ten­gatzea, azken agin­tea Espai­nian duen bur­ge­sia bas­koa­ren orde­na segur­tatzea, ideo­lo­gi­ko­ki Erre­sis­ten­tzia infil­tratzea, batik bat honek kla­se jarre­ra tin­ko bat har ez zezan. Eta gai­ne­ra PNVk eus­kal herri­ta­rren­ga­tik eta «Euskadi»gatik borro­ka­tu­ko balu beza­la egin ere.

Hala da. Eta 80. hamar­ka­da­ren bukae­ra­ra eta saka­ba­na­ke­ta poli­ti­ka­ren has­ta­pe­ne­ta­ra goaz (EHtik espai­niar esta­tu­ko bes­te espetxe batzue­ta­ra buru­tu­ri­ko lekual­da­ke­tek espe­ro­ta­ko emaitzik ez eman ondo­ren). Poli­ti­ka zital eta hil­tzai­le horren ahol­ku­la­riak izan ziren bes­teak bes­te PNV­koak. Hau, por­tzier­to, aldi­ka­ko rifi-rafe media­ti­koe­ta­tik lan­da mahai­gai­ne­ra ate­ratzea inori intere­satzen ez zaion auzia. Eta horiek izan dira, ahol­ku­la­ri kon­train­tsur­gen­te iza­teaz gain exeku­to­re ere iza­nez, ETA­ren eta orohar Erre­sis­ten­tzia­ren aur­ka era­so dute­nak.

Luze joko luke eman­da­ko urratsak aztertzeak,baina esan deza­ke­gu PNV lehe­nik ETA­ren sorre­ra era­goz­ten aha­le­gin­du zela. Gero igno­ratzen saia­tu zen. Bes­te erre­me­dio­rik izan ez zue­nean «eus­kal iza­te eta sen­ti­men­dua» ( fin­ka­tu­ri­ko orden bur­ge­sa) sun­tsi­tu­ko zuen anti­kris­to komu­nis­ta iza­tea lepo­ra­tu zion. Kla­se borro­ka bera area­gotzen zihoan hei­nean, bere kla­se pri­bi­le­gioak arris­kuan iku­siz, PNV gero eta era­so­ko­rra­go hasi zen jar­du­ten. Kons­ta­tu zuten ETAk ez zue­la fran­kis­moa­ren aur­ka soi­lik borro­ka­tu; Eus­kal Herri Lan­gi­lea­ren aska­pen nazio­nal eta sozia­la­ren alde borro­katzen zuen eta hori oso­ki zihoan bur­ge­sia bas­ko han­dia­ren intere­sen aur­ka eta bai­ta eus­kal bur­ge­sia-tti­pia­ren intere­sen aur­ka ere. Eta hor, PNVren­tzat bai ger­ta­tu zen ezin­bes­te­koa ETA, ahal zen beza­la, aka­batze­ko era­ba­kia.

Bide mili­ta­rrak ez zuen lor­tu. Esan dugun eta erre­pi­katzen dugun moduan ETA ez da mili­tar­ki garai­tua izan. Seku­la ez lite­ke para­me­tro horie­tan garai­tua izan, ETA­ren jar­dun arma­tuak, espai­niar arma­da­ko buruen kopu­ru ikus­ga­rri bat ager­tu edo­ta urtean 3 edo 4 ekin­tza egin, era­gin sun­tsitzai­le bera izan bai­le­za­ke Eus­kal Herria­ren etsaien­tzat. Era berean ETAk ez zien gerra ira­ba­zi espai­niar eta fran­tziar esta­tuei. Gau­za da hori, sin­ple­ki ezi­nez­ko izateagatik,inoiz ez zue­la plan­te­atu ere egin. Alderantziz,gertatu dena da ETA­koa den edo izan den azken mili­tan­te mul­tzoak, ENAM osoa­ren zuzen­da­ri gisa­ko aipa­tu­ri­ko lobb­ya­re­kin bate­ra, amo­re ema­tea era­ba­ki due­la.

Eta hala egin du ebatzi due­la­ko ezin zitue­la esta­tuak behar­tu bere hel­bu­ruen­ga­tik borro­kan jarraitzea ahal­bi­de­tu­ko lio­kee­la pen­tsatzen zuen gutxie­ne­ko posi­zioak lor­tze­ko nego­zia­ke­ta poli­ti­ko­ra. Eta inter­esik bale­go bizitza guz­tian jarrai­tu ahal izan­go luke. Ebi­den­tea den eran, gal­tzen hasi zen KAS alter­na­ti­ba­ren ter­mi­noak lehe­nik eta alter­na­ti­ba bera murriz­tu­rik gero, etsaia­re­kin nego­ziatzea era­ba­kitzean. Eta hori ger­tatzen da etsaia­ren tres­na eta ere­mu bat (Nego­zia­ke­ta mahaia) ere­mu pro­pio edo ebatzi­ga­betzat har­tzen denean. Espai­niar Erre­for­ma asen­tatzen has­ten denean. Beha­rrez­ko uki­tu koiun­tu­ra­le­ta­tik at inola­ko depu­ra­zio­rik gabe­ko buru fran­kis­ta eta ardi larruz­ko erre­for­ma.

Nego­zia­zioa­ren espa­rrua etsai­ren ere­mua da eta era­bat mina­tu­rik du. Ez dago eki­te auke­ra­rik Eus­kal Erre­sis­ten­tzia­ren­tzat. Lehe­na­go edo geroa­go ENAM dena apu­rren­ga­tik ema­te­ko tru­ke­ra era­ma­nen du. Eus­kal kasuan, CNI eta men­de­bal­de­ko bes­te inte­li­gen­tzia zer­bitzuek iku­si­rik ETAk borro­ka arma­tua utzi eta alda­ke­ta estra­te­gi­ko bat egi­te­ko asmoa zue­la, esta­tua­ren bote­re errea­lek (ordai­ne­zi­nez­ko lagun­tza zipaioe­kin) era­ba­ki zuten. lehe­na­go bes­te­ren artean El Sal­va­dor, Gua­te­ma­la, Hegoa­fri­ka edo Irlan­dan biga­rren mai­la­ko ara­zo gisa plan­te­atu­ri­ko Nego­zia­zio mahai­tik pasatzea ez zela beha­rrez­koa. Zer­ga­tik? Bada, jada ez zegoe­la­ko ara­zo­rik. Ez han­di eta ez txi­ki­rik. Ez zegoen, etsi egin zue­la­ko.

Hori da afe­ra nagu­sia. Alde bate­tik Nego­zia­zioa­ren bidez Eus­kal Erre­sis­ten­tziak ezer ere lor­tu­ko ez zue­la ikus­tea, etsaiak eza­gutzen baitzi­tuen nahi­ta­ra han eta hemen ira­do­ki­ta­ko bere kon­bik­zio inti­moak. Bes­te­tik Arga­la­ren garaiaz geroz­tik Erre­sis­ten­tzia osoak pai­ra­tu­ri­ko oker­tze ideo­lo­gi­ko eta poli­ti­koa. Hau da aska­pen nazio­nal eta sozia­la­ren alde­ko enfren­ta­men­dua­ren para­me­troak kla­sear­te­ko­ta­su­ne­tik, epe motze­ko popu­lis­mo­tik eta mar­xis­mo idea­lis­ta­tik egi­tea. Eta aldi berean hori moti­ba­zio nazio­nal edo­ta aber­tza­le­ko apain­du­ra anitze­kin, batzuei azke­nen ondo­rioe­ta­ra arte borro­katze­ko nahi­koa bazitzaien ere, bes­te batzuei oportunismora,erreformismora, pak­tu­ra eta bes­te­la­ko interes par­ti­ku­lar edo kla­se-fak­zio­ko lehe­nes­te­ra iris­tea erraz­ten zie­na. Defi­ni­ti­bo­ki, ez da soi­lik V. batza­rre­ko plan­te­amen­duak mutu­rre­raino ahul­du zire­la, bai­zik eta area­go lur­pe­ra­tu egin zire­la.

Beraz, egia­ri buruz ez min­tzatze­ko, anitz aipa­tu­ko da borro­ka arma­tua uzte­ko eta armak entre­gatze­ko modua. Eta ez da hain­bes­te hitz egin­go buru­tu den moduan estra­te­gia berria auke­ra­tu eta inple­men­tatzea­ren zer­ga­tiaz. Ez da argi­tu­ko ere zer­ga­tik ez den gau­za­tu Eus­kal Herria oku­pa­tu eta zapal­tzen duten esta­tuen aur­ka­ko enfren­ta­men­du des­obe­dien­tea, zio­te­nez ETA­ren borro­ka arma­tua ordez­ka­tu­ko omen zuen enfren­ta­men­du mol­dea. Saia­ke­ra egi­nen da eus­kal pre­so poli­ti­ko, depor­ta­tu eta exi­lia­tuak zer­ga­tik baz­ter utziak diren ez azal­tze­ko. Saia­tu­ko da ez argitzen zer­ga­tik ira­do­kitzen zaien «eurek ate­ratze­ko babak eltze­tik» edo azken tre­na dela, Ezker Aber­tza­le Ofi­zia­la tema­tu­ta bai­ta­go 9 urte­tan Eus­kal Herria­ren­tzat erre­pu­bli­ka inde­pen­dien­tea ekar­tzea­re­kin eta ezin bai­ka­ra txi­ki­ke­rie­kin dis­trai­tu…

Ohar­ka­bean pasa­tu nahi izan­go da borro­ka­ra­ko prest lego­keen Udal­bitza­ren bote­re ukae­zi­na zer­ga­tik akti­batzen ez dena­ren gai aran­tzatsua. Bitar­te­ko guz­tie­kin saia­tu­ko dira ez azal­tzen zer­ga­tik baretzen eta des­mo­ti­batzen den oina­rri mili­tan­tea, inde­pen­den­tzia­ren alde­ko borro­kan eta­bar eskain­tzen zaion pape­ra kon­tuan har­tuz inoiz baino sus­ta­tua­goa izan behar­ko luke­nean.

Gau­za gehie­gi azal­du gabe. Obe­dien­tzia itsu gehie­gi exi­gitzen da. Herri-akor­dio anitz, inola­ko oina­rri zehatzik gabe. PNV­ko bur­ge­sia­re­ki­ko baliz­ko akor­dioez min­tzatzen zaiz­ki­gu. PNV‑k esa­ten du ez dagoe­la inde­pen­den­tzia­ren alde. ELA eta LABen arte­ko akor­dioak aipatzen dira eta Elo­rrie­tak esa­ten du hori ezi­nez­koa dela SOR­TUk har­tzen duen bide parlamentarioagatik.Akordioak kon­tsi­de­ratzen dira CCOO eta Pode­mos-ekoe­kin, herri-akor­dioak PNVre­kin (zei­nak hala­ko­rik nahi ez eta PP eta PSOE­re­kin pak­tatzen duen). Hau guz­tia eta gehia­go dugu 2009tik eta bere estra­te­gia alda­ke­ta­tik.

Eta adie­raz­pen baten eta bes­tea­ren artean, jus­ti­fi­ka­zio bat eta bes­te baten artean, ger­ta­tu­ko dena, jada ger­tatzen ari dena, bene­ta­ko nahas­men zere­mo­nia bat da. Are eskan­da­lu­ga­rria­goa da armen entre­ga ger­ta­ka­ri horre­ta­ra­ko ETAk egoe­ra­ren azter­ke­ta jaso­ko lukeen zinez­ko adie­raz­pen bat ez pres­ta­tu iza­na. Publi­ko egin­da­ko oha­rra baino zer­bait soli­do eta sako­na­goa. Ez da uler­tzen borro­ka urteak, sufri­tu­ri­koa, borro­kan ero­ri­ta­ko hain­bes­te mili­tan­te­ren ado­re heroi­koa aipa­tu ere ez egi­tea. Eus­kal pre­so poli­ti­koak, depor­ta­tuak eta erre­fu­xia­tuak pre­sen­te ez iza­tea. Egia da dena ez zela ETA, bai­na ETA asko izan da Eus­kal Herrian. Izan da ahitze­raino borro­ka­tu den par­te bat, asmatzee­kin eta tron­patzee­kin, bai­na esa­ten zue­na egi­nez eta zue­na ema­nez. Hitz erdi­rik ere ez. Agian diso­lu­zio agi­ri­ra­ko iza­nen da. Edo­zein gisa­tan diso­lu­zioa nabar­me­na da, ETA gaur egun ez bai­ta deus SOR­TUk Ezker Aber­tza­le Ofi­zia­la­ren hiru­koa­ren (Sortu,LAB eta Ernai) zuzen­da­ritza esku­ra­tu ondo­ren.

For­mei dago­kio­nez, bada bene­tan kez­ka­tuak gai­tuen auzi bat. Egia bada ETAn mila­ka per­tso­nek mili­ta­tu dute­la (eta are gehia­gok lagun­du) eta gehie­nak egun bizi badi­ra, zer­ga­tik ez da egin guz­tie­kin kon­tsul­ta bat? Zer­ga­tik ETAk bere mili­tan­teen segur­ta­su­na­re­ki­ko inola­ko zuhur­tzia­rik gabe hila­be­tee­ta­ko aurre­ra­pe­na­re­kin ira­gar­tzen du asan­blea bat eta honen edu­kia eta ez du ire­kitzen kon­tsul­ta hori ber­tan mili­ta­tu duten guz­tie­na­ga­na? Zer­ga­tik hain­bes­te pre­sa? Zer­ga­tik lotu dena hain pre­sa­ka? Estra­te­gia alda­ke­ta­re­na beza­la­koa da. Azken urteo­tan Ezker Aber­tza­lea­ren geroa­ren­tzat garran­tzitsue­nak izan diren gaiak begi klis­katze batean eta oso jen­de gutxi­ren artean izan dira era­ba­kiak, auzi horie­ta­ko batzuk prak­ti­kan gau­zatze­ko urteak pasa­tu arren. Eta badi­ra ere «zer­ga­tik» asko eta uler­tzen ez diren gau­za anitz.

Zer­ga­tik esa­ten du ETAk gezu­rra mun­du guz­tia­ren aurrean? Zer­ga­tik dio armak herria­ri entre­gatzen diz­kio­la, bost minu­tu­ren buruan armak Eus­kal Herria mili­tar­ki oku­patzen duten inda­rren esku badau­de? Zer­ga­tik tra­tatzen da eus­kal gizar­tea eta iritzi publi­koa oro­ko­rrean elba­rri men­ta­la bai­litzan? Zer­ga­tik hain­bes­te des­kon­tsi­de­ra­zio eta begi­ru­ne fal­ta? Eta behin gal­de­rak egi­ten hasi­ta, zer­ga­tik ezke­rre­ko eus­kal inte­lek­tua­li­da­deak ez du fitxik esa­ten mutu eta are gor bale­go beza­la? Ber­din zaio Trump‑i igo­rri­ta­ko gutu­na, ber­din pro­tes­ta bat egi­te­ko gau bate­ko itxial­dia egi­tea­ga­tik 200 gaz­te iden­ti­fi­katzea, ber­din ETAk armak poli­zia­ri entre­gatzea eta herria­ri eman diz­kio­la esa­teak, nola gel­ditzen den zir­ki­nik egin gabe batzuek zein bes­teek dena ATA dela eta zer nahi duen ere ez dakie­la esa­ten dutenean…nola begi­ratzen duen men­di­ra gaz­teak gil­tza­pe­tu nahi dituz­te­nean pro­tes­ta mani­fes­tal­di bate­ko ger­tae­ren­ga­tik…

Zer­ga­tik entre­ga­tu behar ditu ETAk armak? Edo­nork daki armak entre­gatzea ez dela ezer­ta­ra­ko bal­din­tza. Ez dio inola­ko onu­ra­rik eka­rri­ko inori, oku­patzen gai­tuz­ten esta­tuei sal­bu (bere aur­ka­ria­ren porrot eta sumi­sioa­ren sin­bo­lo gisa). Nola sal­du dai­te­ke porrot bat garai­pen bat beza­la? Nola sal­du dai­te­ke amo­re ema­te eki­tal­di bat kla­be sobe­ra­noan koka­tu­ri­ko inter­ben­tzio poli­ti­ko bat bai­litzan? Eta minu­tue­ta­ra entre­ga­tuak izan­go zaiz­kion armak poli­ziak lapur­tu ez ditzan Baio­na­ra joa­tea­re­na?

Bakea­ren arti­sauak jen­dar­te zibi­la, eus­kal gizar­tea dira. To eta no. Beraz, ETA­ren koman­doak dira eus­kal gizar­tea, eus­kal­du­nak baitira…Baina gai­ne­ra ber­di­na ger­tatzen da Bake Foro Sozia­la­re­kin. Lau dira eta horie­ta­tik erdiak sis­te­ma­ren ama­rau­na­ren bai­ta­ko espek­tro par­ti­dis­ta eta aso­zia­ti­bo­ko libe­ra­tuak. SARE beza­la, zei­nak diru­rik ez bada­go ez duen fun­tzio­natzen. Eta egiaz­tatzai­leak nork ordain­tzen dien ez daki­gun bes­te lau dira, bes­te lau­re­kin bate­ra gataz­ka guz­tie­tan dau­de­nak eta nazioar­te­ko kapi­ta­la­ren eta inpe­ria­lis­moa­ren agen­teak dire­nak. Aie­te­ko haiek eta… Eta hemen pla­ter guz­ti hau 200-en artean egin dute. Eta 200-en artean dau­de nazioar­te­ko komu­ni­ta­tea, bide­ratzai­leak, egiaz­tatzai­leak, sis­te­ma­ko alder­di poli­ti­koak, sin­di­ka­tuak, komunikabideak…20.000 bali­ra ere. Sis­te­ma­ri dohai­nik ate­ratzen zaio afe­ra Eus­kal Herri Lan­gi­lea­ren borro­ka des­ak­ti­batzea bada.

Bai­na hala ere bada­go argitze­ke dau­den gau­zak sei­na­la­tu eta ger­ta­tu dena­ri (eta ger­ta­tu ez dena­ri) buruz zalan­tza eta sus­mo uga­ri due­nik. Eta bada­go ETA ez poli­ti­ko­ki eta ez mili­tar­ki garai­tua izan ez den era­kun­dea dela pen­tsatzen due­nik. Pen­tsatzen due­nik, iru­di­ka dai­tez­keen bal­din­tza txa­rre­ne­tan, erre­ta­gu­ra­dia­rik gabe, aurre­ra ate­ra dela. 20,000 km²-ko guda eske­na­to­ki batean, bi esta­tu­tan bana­tu­ri­ko 3 mili­oi biztanlerekin,40 eta 60 mili­oi baino gehia­go­ren parean,60 urte baino gehia­goz jar­dun due­la­rik.

Bada ere pen­tsatzen due­nik aipa­tu­ri­ko lobb­yak gida­tu­ri­ko estra­te­gia alda­ke­ta­ren aurrean x den­bo­ra­ko (urteak) ete­nal­di bat egi­te­ko auke­ra iza­nik, espai­niar eta fran­tziar esta­tue­ki­ko sumi­sio bal­din­tze­tan ez bada Eus­kal Herria­ren esku­bi­de nazio­na­len alde borro­ka­tu ezin dire­ne­kin lerratzen dela. Eta berriz gal­de­ra, zer­ga­tik?

Armak entre­gatzea honen gau­za­pe­na baino urte batzuk lehe­na­go era­ba­ki­rik, ira­gar­tzen du gataz­ka­ren ondo­rioei buruz nego­ziatze­ko ese­ri­ko dela gataz­ka­ren ardu­ra­dun diren esta­tue­kin. Ez da urte­be­te ere pasatzen ETAk jaki­na­raz­ten due­nean nego­zia­zio mahai­ko bere pre­sen­tzia uzten due­la aur­ka­ria ager­tu ez dela­ko. Ana­lis­ta ezja­ki­ne­nak ere baze­kien ETAk aldez aurre­tik era­ba­kia zue­la armak entre­gatzea. Horrek bide­ratzen du pen­tsatze­ra ETAk urte mor­do bat lehe­na­go­tik era­ba­kia zue­la armak entre­gatzea? Ba bai. Espai­nia eta Fran­tziak baze­ki­ten eta beraz, ETA­ri gel­ditzen zitzaion auke­ra baka­rra erri­di­ku­lua egi­tea zen. Hori gar­bi dagoe­la diru­di. Batzuentzat,noski.

Eta asko kez­ka­tuak gau­de eus­kal pre­so poli­ti­koak gel­di­tu diren era­ba­te­ko inde­fen­tsio egoe­ra­re­kin. Kar­tze­lak hus­tu behar dire­la dio­te eta hor­ta­ra­ko ukae­zi­nez­ko bi pre­mi­sa finaktzen dituz­te, ez damutzea eta ez salatzea. SOR­TUk bada­ki, infor­matze­ko interes mini­mo bat duen edo­zein hiri­ta­rrek beza­la, sala­ke­ta eta damu­ke­ta­rik gabe (bes­te bal­din­tza batzuen artean) inork ezin dio­la arau­di peni­ten­tzia­rioa­ri hel­du aska­ta­su­nean ate­ratze­ko. Ez da posi­ble bide indi­bi­dual bat har­tu eta aske irte­tea. Gai­ne­ra sala­tu, kola­bo­ra­tu eta jaio iza­naz beraz ere damu­tu beha­rra dago. Eta bitar­tean ez eza­zu elkar­ta­su­nik ager­tu egoe­ra txa­rra­goan dagoen kide bate­kin, orain­dik ondu­ga­be zau­de­la ondo­rioz­ta­tu­ko bai­tu­te. Ez dago kon­pon­bi­de poli­ti­ko eta dui­nik, indul­tua­re­kin edo amnis­tia­re­kin ez bada. Bes­te­rik dio­na gezu­rre­tan ari da. Gezu­rre­tan nahi­ta­ra.

«Ahal due­na sal­ba dadi­la» era­ko SOR­TU­ren eskain­tza. Bere plan edo porro­ta­ren onar­pe­na bes­te xede­rik ez duen SORTU bidea. Kolek­ti­boa­ren bata­su­na birrin­du leza­keen porro­ta. Des­po­li­ti­za­tu leza­kee­na. Sus­ta­tu leza­ke batzuen­tzat onu­ra per­tso­na­la soi­lik ain­tza­kotzat iza­tea, beraien izae­ra poli­ti­ko, soli­da­rio, buru­ja­be eta dui­na gal­tze­ko prest ez dau­den doze­na­ka mili­tan­te baz­te­rrean utziz.

Eta bada gal­detzen due­nik zer­ga­tik ez duten fil­ma­tu euren armen susn­tsitzea edo ezdeus­tea, mol­de egiaz­ko eta egiaz­ta­ga­rri batean. Zer­ga­tik era­kutsi sumi­sioz­ko zir­ko jasa­ne­zin hori armak bolon­dres batzuei entre­ga­tuz, minu­tu batzue­ta­ra eta zuzen­ki Eus­kal Herria oku­patzen duten etsaiei ema­te­ko? Edo…jada ez ote dira etsaiak? Bide­na­bar, orain enfren­ta­men­du­tik inte­le­gi­ne­te eta nobe­do­so­sa den «konfrontazio»ra iga­rotzen ote gara? Des­ber­di­nen arte­ko for­mu­la zaha­rre­ra. Dena bakea eta kon­kor­dia­ga­tik. Bai­na goi­koe­na eta goi­tik kudeatzen dute­ne­na. Defi­ni­ti­bo­ki sozial­de­mo­kra­zia fin­ka­tu da. Eta pen­tsatzen dugu eskui­ne­ko sozial­de­mo­kra­zia bat dela.

Aspal­di­ko eza­gun batek zioen ETAk jakin izan due­la eki­ten, borro­katzen, erre­sis­titzen eta kol­patzen. Bere­bi­zi­koa. Akatsak, onar­tu­ri­ko zen­baitzu. Eta aldi berean, behin etsitzea era­ba­ki­ta, ez du jakin behar beza­la erren­ditzen edo ez dio­te utzi behar lukeen beza­la bukatzen. Edo­zein kasu­tan, azke­nik, ikus­ki­zu­na deli­ran­tea izan da.

Bada Fran­tzian gozatzen ari denik uste due­la­ko Hexa­go­noa prest izan dela jako­bi­noa iza­te­ko bai­ta Pago­la­ko azken belar izpia­re­kin ere eta bere pla­ze­ta­ko bat, Baio­na, eskai­ni due­la Erre­pu­bli­ka bakar eta zatie­zi­na­ren orde­na kolo­kan jar­tzen zuten eus­kal­du­nen aur­ka­ko garai­pen baka­na­la burutze­ko. Bakea­ren arti­sau espai­niar eta fran­tzia­rren par­tai­detza­re­kin. Hau da, guz­tia fran­tziar erre­pu­bli­ka­ga­tik, espai­niar monar­kia par­la­men­ta­rioa­ga­tik, oku­patzen gai­tuz­te­nen bake, orden eta bio­len­tzia­ga­tik.

Ezker Aber­tza­le Ofi­zia­le­tik adie­raz­ten da gaur egun nahi­koa bal­din­tza demo­kra­ti­ko eta nazioar­te­ko babes dagoe­la zapal­tzen gai­tuz­ten esta­tuen bide lega­le­ta­tik, eta Euro­par Bata­su­na­ren bedein­ka­pe­na­re­kin, Eus­kal Herria­ren inde­pen­den­tzia­ren alde­ko borro­ka gau­za­pe­ne­ra era­ma­te­ko.

Guretza­ko ebi­den­tea da. Bada ETA­ren bar­ne­tik zein ETA­ren kan­po­tik setatsu­ki plan bat gau­za­tu due­nik ETA eta honek ordez­katzen duen mugi­men­dua espai­niar eta fran­tziar sis­tes­te­ma­ren bide her­tsi­ra era­ma­te­ko. Hori da garai­le izan dena. Hori da ger­ta­tu dena. Hori da egon den estra­te­gia alda­ke­ta. Hori da Eus­kal Herri inde­pen­dien­te, sozia­lis­ta, bir­ba­tu eta eus­kal­du­na­ren alde­ko borro­kak eta Eus­kal Herri Lan­gi­leak behar izan ditza­ke­ten bitar­te­koe­kin ez borro­ka egi­te­ko egin behar izan duten pro­me­sa. Bes­te­la­koak kez­ko edo suz­ko gor­ti­nak dira edo izan­go dira. Bur­ge­siak kasik dena onar deza­ke. Onar­tu ezin due­na Eus­kal Herria­ren­tza­ko etor­ki­zun aske eta sozia­lis­ta da.

Jon Iurre­ba­so Atutxa

Itu­rria: https://​erlaitzan​.word​press​.com/​2​0​1​7​/​0​4​/​2​0​/​j​o​n​-​i​u​r​r​e​b​a​s​o​r​e​n​-​i​r​a​k​u​r​k​e​t​a​-​e​t​a​r​e​n​-​a​r​m​a​g​a​b​e​t​z​e​a​r​e​n​-​h​a​r​i​ra/

Artikulua gustoko al duzu? / ¿Te ha gustado este artículo?

Share on facebook
Share on Facebook
Share on twitter
Share on Twitter

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *