Abian I, anbi­guo­ta­sun erreformista

Ondo­ren, Abian ezta­bai­da­ri buruz­ko fasea­ren amaie­ra­ri zuzen­du­ta­ko lau arti­ku­luen lehen ema­nal­dia­ri hasie­ra eman­go dio­gu, orain dela egun batzuk, txos­ten ofi­zia­la eta behin beti­koa den txos­te­na sarean esku­ra­ga­rri dago. Zehatz-mehatz azter­tzea nahi­taez­koa dela uste dugu, gure arra­zoiak hobe­to uler dai­te­zen eta bere­zi­ki gure azke­nen­go tesia uler dadin.

Hain zuzen ere, mul­tzoak duen lau­re­ta­tik lehe­nen­go hiru azal­pe­nak, Abian txos­te­na zatitzen duen hiru ata­len azter­ke­ta zehatza­ri zuzen­duak daude,eta lau­ga­rre­na eta azke­na, gaur egun bizi­rik ez dagoen, Ezker Aber­tza­lea gare­nok, era­kun­de iraul­tzai­le bat iza­tea­ren pre­miaz­ko beha­rra dau­ka­gu­la arra­zoi­tu­ko duen labur­pen teo­ri­ko-poli­ti­koa izan­go da.

Era­kun­de hau erai­kitze­ko beha­rra fro­gatzen duen arra­zoie­ta­tik bat, Ezker Aber­tza­lea­ren sek­to­rea­ren tes­tue­tan dagoen gabe­zia eta hutsu­ne bikoitza gain­ditzea­ren beha­rra da, inde­pen­den­tis­moa­ren sus­traie­kin apur­tu iza­na, pre­ses­ki: edu­kian zehatza, zuze­na eta erra­di­ka­la izan beha­rrean eta uler­ga­rria itxu­ran, beti­da­nik aber­tza­le­ta­sun sozia­lis­ta­ren iku­rra izan dena eta dena; iden­ti­ta­te his­to­ri­ko horre­kin apur­tu duen Ezker Aber­tza­lea­ren tal­deak, berri­ke­ta hut­sa, naha­sia eta anbi­ba­len­tea era­bil­tzen du. Eta aha­lik eta epe labu­rrean tes­tuin­gu­rua­ren bila­kae­ra eba­luatze­ko esfor­tzua egin beha­rrean, ardu­ra­ga­be­ke­ria kez­ka­ga­rria age­rian dago.

Abian txos­te­na ofi­zia­lean, bi ezau­ga­rri hauek berri­ro ere azal­du­ko dira eta gai batzue­tan bere jato­rri ofi­zia­le­tik lotsa­ga­be­ke­riaz eta mes­pretxuz­ko modu han­dia­go batez joka­tu dute. Lau­ga­rren ata­lean iku­si ahal izan­go dugu­nez, bi ezau­ga­rri horiek beha­rrez­koak suer­ta­tu­ko zaiz­kie, ezke­rre­koak dire­la antze­ma­te­ra eman nahi izan­go dute­la­ko, prak­ti­ka erre­for­mis­ta honi eutsiz, mili­tan­te­ak gal ez ditzaten.

Txos­te­na ofi­zial honek, oraintxe esku artean dara­bil­gu­na, esfor­tzu mani­pu­latzai­le hau area­go­tu­ko du.

Hitzau­rrea­ri buruz

Ezker Aber­tza­lea gare­nok, oro har, egin behar dugun auto­kri­ti­ka­rik fun­tsez­koe­na, men­de erdi baino gehia­go­ko bere iza­tea­ren his­to­ri­koa den bide­tik, bai­na bere­zi­ki tal­de era­gi­lea dei­tu dena eta gaur egu­ne­ko zuzen­da­ritzan dau­den aber­tza­leak, hasie­ra­tik dagoen ezta­bai­da­ra­ko etsi­ga­rria eta esan­gu­ratsua den gogo­ga­be­tu­ri­ko mili­tan­tzia dagoe­la da. Ez da ona, edo zuze­na­go esan­da, Abian txos­te­nak bere lehe­nen­go para­gra­foan ezta­bai­da­ra­ko hila­be­te luzeen zehar asis­ten­tzia eta par­tai­detza-tasa­ri buruz­ko, fal­tsua den, itxu­ra bigun­dua eta leun­du bat eman nahi iza­na, sei­na­le txa­rra da, ale­gia. Hain­bes­te kos­ta egi­ten du onar­tzeak hasie­ra­ko itxa­ro­pe­nak hoz­tu egin direla?

Egia da, ezta­bai­da­ren ondo­ren­go fasee­tan pren­t­sa oha­rre­tan par­tai­detza­ren eta emaitzen zen­ba­te­koak eman zire­la, ilu­sio jaitsie­ra hori onar­tzen zituz­ten datuak,hain zuzen ere. Mili­tan­te aber­tza­le askok bere beti­ko tokie­tan hala­ko urtzea ema­tea­ren ondo­rioei buruz ezta­bai­da­tu dute. Bai­na joe­ra objek­ti­bo honi buruz­ko isil­ta­sun ofi­zia­lak, hurren­go hau­tes­kun­dee­tan larria­go­tu dai­te­kee­na, dagoen nahas­ke­ta­ri uler­te­zin­ta­su­na soi­lik gehitzen dio. Oso kal­te­ga­rria da, zuzen­da­ritzak dina­mi­ka sozia­len ingu­ruan duen iritzia mili­tan­tzia­ri ezku­tatzea: edo zuzen­da­ritzak mili­tan­teen ani­mo­rik eza­ren igoe­ra­ri buruz­ko ideia­rik ez du?eta iza­te­ko­tan, mili­tan­tziak ez luke eza­gu­tu behar?edo zuzen­da­ritza­ri bel­du­rra ema­ten dio mili­tan­tziak beraien ezta­bai­da demo­kra­ti­ko­ra­ko esku­bi­de­tik hara­go ibiltzea? 

Hitzau­rrean zen­bait aldi­tan eta tes­tua­ren zehar azpi­ma­rra­tu­ko da, Abian txos­te­na ez dela itxia edo amai­tu­ri­ko tes­tu bat, iga­rotze bidea dela, kata­li­zatzai­lea bai­zik, eta era­kun­dee­tan geroa­go egin­go diren ezta­bai­dak Ezker Aber­tza­lea edu­ki zehatzez bete­ko dituz­te­nak izan­go dire­la. Oina­rriz­ko bes­te hel­bu­ru bat alde­koa ez den mili­tan­tzia, erre­ta dagoe­na, eta bes­te herri-sek­to­reak era­kar­tzea dela nabar­men­du egin­go dute. Hala eta guz­tiz ere, itxa­ro­pen hau atoan des­ager­tu­ko da, Hitzau­rrean eta tes­tuan bai­ta ere Eus­kal Bidean eta Zutik Eus­kal Herrian, ofi­zial­ki, hasie­ra eman zien ardatz nagu­siak adie­ra­ziak dau­de­la baiez­ta­tu egi­ten delako. 

Hau da, mili­tan­tziak eza­rri­ta dau­den muge­tan baka­rrik ezta­bai­da deza­ke, kale­tik ten­tsio sozia­la ate­ra nahian eta Lege­bil­tza­rre­ra era­ma­te­ko, nor­malkun­tza sozia­la lor­tze­ko etabakea, bio­len­tzia guz­tiei uko egi­nez, kapi­ta­la­ren legea onar­tuz eta bere demo­kra­zia, batez ere Par­ti­duen Legea, era­gin­da­ko kal­tea onar­tuz eta dena ETA dena­ren has­ta­pe­na­ren egiaz­ko­ta­su­na onartuz.

Hasie­ra­tik, gure tal­deak bere kri­ti­ka jaki­te­ra eman du, gure ize­na sarean kli­ka­tuz esku­ra­ga­rri dau­de, bai doku­men­tu hauek eta bere emaitzak bal­din­tzatze­ko era­bi­li ziren tres­nak ere. Orain ez dugu onar­tu­ko inork lepo­ratzea, bar­ne­ko hase­rreal­di eta azto­ra­me­na­ren han­ditzen doan itsa­sal­di­ra gehi­tu gare­la. Orain dela gutxi,- Iña­ki Ega­ña –Irain­tzai­le Nagu­siak- disi­den­teak gaitzes­tea­ri ekin zion berri­ro (¿?) Gara­ren pre­di­ku-aul­ki­tik bere erdei­nuz­ko gaitzes­pe­nak eginez.

Orain dela gutxi ere, herrial­de bate­ko Ezker Aber­tza­lea­ren orain­go buru­za­gi nabar­men batek, mili­tan­te bat ostra­zis­moz kon­de­na­tu zuen publi­ko­ki; bes­te herrial­de baten bes­te batek, pre­so baten seni­deak beraien auzo­ko herri­ko­tik bere argaz­kia ken­tze­ra behar­tu zituen eta leku asko­tan kri­ti­katze­ko esku­bi­dea era­bil­tzen duten per­tso­nen aur­ka egu­ne­ro­ko pre­sioa darrai: sek­to­re erre­for­mis­tak ez du onar­tzen egia beti ere iraul­tzai­lea dela. 

Hitzau­rreak ezta­bai­da­ren errea­li­ta­tea­ri buruz gezu­rra esa­ten duen hei­nean, txos­ten ofi­zia­le­tik baz­ter­tuak dire­nak, aurre­ko para­gra­foan adie­ra­zi dugu­nez, Ezker Aber­tza­lea­ren bar­ne errea­li­ta­tea­ren iru­di idi­li­ko bat eskain­tzen du. Barruan ten­tsioa indar­tzen den bitar­tean eta korron­teen arte­ko dis­tan­tzia­ri bul­tza egi­ten dio­ten hei­nean, txos­te­nak ametsez­ko ima­ji­na bat aditze­ra eman nahi du. Irain­tzai­le nagu­sia­ren Tren­to­ko amo­rrua-ren aurrean harri­tu egin diren per­tso­na gehia­go izan dira, Abian txos­te­na ira­kur­tzea lor­tu­ko dute­nek baino,gertatzen dena da, beraien inten­tzio onak Gara­ren pre­di­ku aul­ki­tik egin­da­ko gar­du­nez­ko kon­de­nez erres­kal­da­tu­rik gera­tu­ko dire­la. Ezta­bai­da argi­ga­rri­rik ger­ta ez dadin, batzuk bar­ne ten­tsioak larria­go­tu nahi dituz­te­la ema­ten du, heda­bi­deen han­di­ke­ri osoz egi­na, Abian-en ager­tzen den tal­de era­gi­lea­ren hel­bu­ru gupi­datsu eta lau­da­ga­rria deuseztatuz.

Gure tal­deak supo­si­zioe­ta­tik alde egi­ten du, horre­ga­tik ez dugu nahi hauek eta bes­te auke­ra batzuei buruz­ko zurru­mu­rruak azal­du nahi. Egiaz­ta dai­tez­keen ger­ta­ki­zu­ne­tan oina­rritzea nahia­go dugu: Hitzau­rrea-n baiez­tatzen da Zutik Eus­kal Herria‑k egoe­ra era­ba­tean astin­du zue­la garai poli­ti­ko berri bat zabal­duz. Ez da egia. Ez da era­ba­te­ko astin­ke­ta­rik eman, ezta ziklo berri­rik zabal­du ere. Ondo uler­ta­raz­tea nahi dugu: Abian txos­te­nak ez du gezu­rrik esa­ten, hau da, ez du pen­tsatzen duen kon­tra­koa esa­ten tron­pa­tu nahian, hau baino txa­rra­goa da nahiz eta ohar­ka­be­koa izan. Tal­de era­gi­leak esa­ten due­na egia dela uste du, bere ustez alda­ke­ta poli­ti­ko erra­di­ka­la egon da eta hau da Ezker Aber­tza­le­ko atal baten erra­kun­tza­rik han­die­na. Poli­ti­ka eta kapi­ta­lis­moa­ren ikus­pun­tu erre­for­mis­ta bate­tik jaiotzen den akats bat da, eta dia­lek­ti­ka­ren era­ba­te­ko ezja­kin­ta­sun hutsa.

Gu geuk bide­ga­be joka­tu­ko genu­ke, erre­for­mis­moa­ren hutse­gi­tea fro­gatzean luza­tu­ko bagi­na, Hitzau­rrean bere tesia modu lako­ni­koan adie­ra­zia izan da, elka­rre­ki­ko­ta­su­nez­ko has­ta­pe­na erres­pe­ta­tu­ko dugu eta bere oke­rre­ko edu­kia azal­tze­ko hurren­go ema­nal­die­ta­ra itxa­ron­go dugu. Aitza­ki hori guz­tiz kri­ti­katze­ko eta sozia­lis­moa­ren kon­tra­ko adie­raz­pen hori, ber­tan, Ezker Aber­tza­leak agen­da sozia­la biga­rren mai­la bate­ra­ko utzi due­la(sic): Ezker Aber­tza­le­ko atal batek kla­se-borro­ka­ri uko egin dio eta hori dela eta era­ba­te­ko alda­ke­ta lor­tu due­la uste du. Era­ba­te­ko alda­ke­ta hau zein alde­ta­ra eman da? gal­de­ra­ri eran­tzu­na eman­go diogu.

Azke­nez, zeha­ro kal­te­ga­rriak diren ondo­rioak ere azter­tu­ko ditu­gu egin­da­ko ezta­bai­da­ren emaitze­tan oina­rri­tu­ta­ko egoe­ra­ri buruz­ko azter­ke­ta hori mili­tan­tzia­ri ez bidal­tzea­ga­tik. Egoe­ra­ri buruz par­tai­deek zer uste dute? Edo des­ber­din­ta­sun horiek hain­bes­te­ra­koak izan dira tal­de era­gi­leak labur­bil­du ezin izan ditue­la? Edo ego­te­ko­tan, ez du nahi jakin mili­tan­tziak duen bes­te­re­ne­zi­nez­ko esku­bi­de horren bar­ne-dife­ren­tziak eza­gu­tu nahi? Oina­rriz­koa den honen beza­la­ko esku­bi­de batek uka­pe­na­ren gai­nean, ezin du era­kun­de­rik sor­tu ezta bizi­rik iraun ere, eta batez ere egoe­ra­ri buruz­ko gehien­goa­ren jarre­ra kon­tuan izan gabe.

Proiek­tu poli­ti­koa­ri buruz

Doku­men­tuak ondo egi­ten du eta arra­zoia du esa­ten due­nean, atal honen hasie­ra­tik, eus­kal nazio kon­tzien­tzia­ren fun­tsez­koa den oina­rri moduan eus­kal­dun­tze baten borro­ka­ren alde egi­ten due­la eta bere bizitza poli­ti­ka eta esta­tu-mai­la­koan ere. Ados egon­da ere, hemen Ezker Aber­tza­lea­ren tal­de baten erre­for­mis­moa­ren muga estruk­tu­ra­le­tik bate­kin topo egi­ten dugu: eus­ka­ra esta­tu-hiz­kun­tza izan behar dela egia izan­da, era­bi­le­ra poli­ti­ko eta kul­tu­ra­la izan behar due­na izan­da, pre­miaz­ko lor­pen hau, nahi­koa ez litza­te­ke izan­go gure hiz­kun­tza nazio­na­la, eus­kal bizitza sozioe­ko­no­mi­koa­ren pro­duk­zio-pro­ze­su eta ugal­ke­ta-pro­ze­suan bar­ne­ra­tu­ko ez balitz. Esta­tu-poli­ti­koa den bote­rea era­ba­ki­ga­rria da edo­zein hiz­kun­tza­ren bizi­rau­pe­ne­ra­ko, batez ere bere his­to­rian zehar beti ere zapal­dua izan bada. Bai­na epe ertain eta luzean sos­ten­gu poli­ti­koa nahi­koa ez da egi­tu­ra sozioe­ko­no­mi­koa­ren bila­kae­rak, bes­te hiz­kun­tza des­ber­din bate­rantz jotzen badu. Joe­ra hau egun­go mun­dua­li­za­tu­rik dagoen kapi­ta­lis­moa­ren fasean arin­du eta indar­tu­ko da.

Edo­zein toki­tik begi­ra­tu­ta ere, eus­ka­ra hiz­kun­tza esta­tu-poli­ti­ka iza­teak egu­ne­ro­ko iza­tea eska­tu­ko luke, eta honek egu­ne­ro­ko pro­duk­zio eta ugal­ke­ta-pro­ze­suen erla­zio sozio­lin­guis­ti­koen ara­zoa eta jabetza esku­bi­dea­ren erla­zio lin­guis­ti­ko-eko­no­mi­koak plan­te­atu­ko lituz­ke. Hau da, eus­kal­dun­tzea­ri zuzen­du behar dio­gun sol­da­ta­pe­ko lane­tan den­bo­ra­ren murriz­ke­ta­ra­ko eza­rri behar lira­te­keen neu­rri sozio­la­bo­ra­lak, hez­kun­tza eta admi­nis­tra­zio-neu­rrien ozto­poa azal­du­ko luke: hau da, kapi­ta­la­ren zuze­nak eta ez zuze­nak diren ira­ba­ziak murriz­tu, gas­tu sozia­len eta publi­koen igoe­ra­ren bitar­tez, gas­tu hauek kapi­ta­la­ren moz­ki­ne­tik ate­ra­ko lira­te­ke. Kla­se-borro­kaz ari gara, Abian doku­men­tu­tik baz­ter­tu­ri­ko oina­rriz­ko kon­tzep­tua izanik. 

Utzi­ta­ko oina­rriz­ko kon­tzep­tu hone­ta­ra jo behar­ko dugu, bai­ta ere ema­ku­me lan­gi­lea­ren buru­ja­betze eta kapi­ta­la­ren arte­ko harre­man anta­go­ni­koa aditze­ra ema­te­ko. Adi­bi­de bakar bat jarri­ko dugu, ema­ku­mea­ren sol­da­ta gizo­nez­koa­re­kin ber­din­tzea kapi­ta­la­ren ira­ba­zia murriz­tea, behin­tzat bere zati pro­por­tzio­na­lean, supo­sa­tu­ko luke: %20 eta %30‑a moz­kin gutxia­go eta ondo­ren­goa gal­de­tu­ko genu­ke: oli­gar­kiak erre­sis­ten­tzia­rik gabe arta­zi-eba­ki hau onar­tu ote al du, bes­te murriz­ke­ta batzue­ta­ra gehi­tu­ko dena iza­nik? Abian doku­men­tuan era­bil­tzen den hitza dara­bil­gu­la ohar zai­tez­te, eta tron­patzen ez baga­ra, doku­men­tuan ez dena ager­tzen eus­kal bur­ge­sia­re­na, ale­gia.

Kapi­ta­lak, bere ete­ki­ne­tan onar­tu behar dituen kos­tuei buruz, gas­tu publi­koa­ren igoe­ra izu­ga­rria modu zuzen edo ez zuze­nean ordain­du behar izan­go du, ema­ku­mea­ren esku­bi­de guz­tiak berres­ku­ratze­ko bidez­ko ordain­sa­ria ziur­tatze­ko. Kapi­ta­lis­moa­ren erre­pro­duk­zio-inda­rre­tik tran­tsi­zio iraul­tzai­le­dun- azken hau alde bate­ra utzi­ta­ko kon­tzep­tu iraun­ko­rra, oker­tzen ez baga­ra- gizar­te baten erre­pro­duk­zio-bizitza­ren sozia­lis­mo­ra sal­to kua­li­ta­ti­boa eman nahi bada, ema­ku­mea­ren buru­ja­betze hone­tan hain­bes­te­ra­ko sal­to bat ema­teak, hau da, giza­kien libe­ra­zioan, era­ba­te­ko alda­ke­ta behar du, orain bai, estra­te­gia eko­no­mi­koa, politika,hezkuntzarena,sexualarena, etab. Alda­ke­ta honek lehe­na­go edo beran­dua­go Eus­kal Herria inpe­ria­lis­mo fran­ko-espai­nia­rra­ren pro­pie­ta­tea dena­ren ideia­re­kin zuze­nean tal­ka egin­go du.

Herria­ren ete­ki­ne­ra­ko eza­rri nahi den edo­zein poli­ti­ka sozioe­ko­no­mi­koak balia­bi­deen lor­pe­ne­ta­ra­ko ara­zoa gaur ez bada, bihar, plan­te­atu­ko du. Orain arte bi baka­rrik iku­si ditu­gu: eus­ka­ra eta ema­ku­mea­ren buru­ja­betzea. Aurre­ra­go para­gra­fo luze batean doku­men­tuak ara­zo sozioe­ko­lo­gi­koaz hitz egin­go du, bai­na poli­ti­ka horre­ta­ra­ko beha­rrez­koak diren balia­bi­deen has­ta­pe­ne­tan berri­ro ere gel­di­tu­ko da. Adi­bi­dez, lan bal­din­tzen hobe­kun­tza zorrotza eta era­bi­li­ta­ko gaie­na, pro­duk­tuen iraun­gi­pen pro­gra­ma­tua­ren amaie­ra ain­tzat har­tze­ko bere irau­pe­na­ren luza­pe­na­re­kin, garraio­bi­de pri­ba­tua­ren jaitsie­ra han­dia, bero­te­gi-efek­tua­ren gasen zero isur­tzea­ren estra­te­gia urgen­tea, iso­la­men­du ter­mi­ko eta akus­ti­koa­ren poli­ti­ka, kan­po-mer­ka­ta­ritza­ren kon­trol zorrotza, hiper-kon­tsu­moa­ren arra­zio­na­li­za­zio bizia osa­su­ne­koa bar­ne, eko arau-urratzei isun gogorrak…

Oso modu kon­tzien­tean, Sozioe­ko­lo­gia­ren aur­pe­gi ezku­tuan oina­rri­tu gara, ingu­ru­gi­roa­ren kon­tser­ba­du­ris­mo­tik hara­go doa­na; pro­duk­zioa­ren, zir­ku­la­zioa­ren, sal­men­ta eta mer­kan­tzien sal­men­ta­ko infer­nue­tan sar­tze­ko, ira­ba­zi kapi­ta­lis­tan amai­tu­ko duen pro­ze­su oro­ko­rra. Eko-kapi­ta­lis­moak, kapi­ta­lis­mo ber­deak kon­tser­batsio­nis­moa­ren zati han­dia bere gain har deza­ke, bir­zi­kla­pe­na, gar­bi­ke­ta, etab, bes­te nego­zio baten bihur­tzen ditue­la­ko. Eko­so­zia­lis­moa­re­kin erla­zio dituen erre­for­men gas­tuek ia ezin dituz­te bere­gain har­tu, ira­ba­ziak murriz­ten dituztelako. 

Hel­bu­ru hone­tan aurre­ra egi­te­ko anto­la­tu­ri­ko herri-indar bat beha­rrez­koa da, agen­da sozia­la bar­ne-anto­la­men­du kon­tzien­te bate­kin ulertzeko,txostenaren hiz­ke­ta bigu­na era­bi­liz, agen­da nazio­na­la­ren fun­tsez­ko osa­gaia dena, bar­ne-zen­tzua ema­ten dio­na eta ez baka­rrik txan­po­na­ren bes­te aldea dena. Agen­da sozia­la espai­niar erre­for­mis­moa­ren eskue­tan utzi nahi ote dugu, kata­lu­niar inde­pen­den­tis­moak egin duen beza­la, bere agen­da nazio­na­la indar­tze­ko?: bi kasu­tan bere burua ezke­rre­kotzat har­tzen duen esta­tu-erre­for­mis­moak onu­ra ate­ra du. 

Doku­men­tuak esa­ten digu herri­ta­rrei bizitza dui­na, jasan­ga­rri eta demo­kra­ti­koa ber­matze­ko indus­tria­ren sol­da­ta­pe­koak, zer­bitzu publi­koen lan­gi­leak, enpre­sa­ri txi­kiak, pre­ka­ria­tu, etxe lan­gi­leak, koo­pe­ra­ti­bis­tak, neka­za­riak, auto­no­moak, inte­lek­tua­lak, pen­tsio­du­nak; zaba­la, plu­ra­la, sen­doa, eta era­gin­ko­rra den mugi­men­du inde­pen­den­tis­ta baten sor­ke­ta­ren alde egin behar dute­la. Esta­tu ere­du bat sor­tzean datza, edu­kia eta for­ma ema­ten joan­go dena, urratsez-urrats joan heinean. 

Azken hau mai­laz-mai­la­ko bila­kae­ra bat da, etor­ki­zu­ne­ko kon­pon­bi­de zehatzak lor­tze­ko pen­tsatzen ibil­tzeak ez due­la­ko zen­tzu handirik.

Bai­na iku­si izan dugu­nez, bizitza dui­na, jasan­ga­rria eta demo­kra­ti­ko batek bere beha­rrei eta han­ditzen ari diren gas­tuei aurre egi­te­ko balia­bi­de eko­no­mi­koak behar ditu. Gizar­te kapi­ta­lis­ta­ren bar­ne nola lor­tu? Bur­ge­sia, eus­kal bur­ge­sia ere, gero eta hase­rrea­go dago, putreen antze­ra hilotz gehia­go nahi dituz­te­la­ko. Esplo­ta­tua dagoen herriak, ira­ba­ziak, balo­reak, gain­ba­lioak, lan inda­rrak baka­rrik sor­tzen ditu: bur­ge­sia­ri gu geu esplo­tatzea utzi behar diogu,amorru osoz guz­tiz behar dugun gas­tu sozial eta publi­koen saihes­te­zi­nez­ko igoe­ra­ren aur­ka ez egi­te­ko? zelan pres­ta­tu behar dugu gure burua Eus­kal Esta­tua aurre­ra doan bitar­tean herria eta bur­ge­sia­ren arte­ko kla­se-borro­ka­ren area­gotzea­ri aurre egi­te­ko? oraintxe ber­tan, egun­go errea­li­ta­teei buruz­ko ezta­bai­da zabal­tzea beha­rrez­koa al da, eta ez baka­rrik etor­ki­zu­nean, edo etor­ki­zun horri itxa­ron behar dio­gu pasiboki?

Enpre­sa ertai­ne­ra­ko nola jaso­ko ditu­gun balia­bi­de eko­no­mi­koa­ri buruz­ko ara­zoa oraintxe ber­tan kon­pon­tzen hasi behar dugu? Eta hori egin, bes­te gizar­te beha­rrak plan­te­atu ezean?: osa­su­na, garraioa, hez­kun­tza, azpie­gi­tu­rak, jus­ti­zia, defen­t­sa,… Ez, ezin dugu, orain­dik ezin gara hor­taz ardu­ra­tu, gure ego­ne­zin­ta­su­na ezin dugu aurre­ra­tu, Abian txos­te­nak esa­ten digu­nez, ezta­bai­da bakoitza bere momen­tuan egin behar dela­ko. Txos­te­nan Eus­kal Esta­tua­ren ata­lean, zere­gin hauen eta bes­te batzuen ardu­ra­du­na, ezta­bai­da bakoitza bere momen­tuan eman behar dela gogoa­raz­ten digu, alfe­rri­ka­ko ezta­bai­de­tan kora­pi­la ez gai­te­zen.

Baiez­ta­pen hau poli­ti­ko­ki zeha­ro buro­kra­ti­koa da, mili­tan­tzia­ren adi­men sor­tzai­le eta era berean bote­re kri­ti­koa­ren gara­pe­ne­ra­ko oso kal­te­ga­rria. Nork era­ba­ki­ko ote du ezta­bai­da­tu behar dela, zeri buruz pen­tsa­tu behar den modu ire­kian, zer pro­po­sa­tu behar da alter­na­ti­ba moduan etor­ki­zun des­ber­di­nak ditue­na­ri erre­pa­ra­tuz: mili­tan­tziak, urteak eta urteak ezta­bai­datzen dara­matza­na bere egu­ne­ro­ko bizi­tan, edo zuzen­da­ritzak? Zer­ga­tik mili­tan­te­ek edo honen sek­to­reek, ezin dituz­te zalan­tzak, haus­nar­ke­tak, edo etor­ki­zu­na­ri buruz­ko dudak plan­te­atu, eta goi­ko bai­me­na­ri itxa­ron behar dio­te hori guz­tia egi­te­ko? Pun­tu hone­ta­ra aile­ga­tuz, Eus­kal Bidea­ri buruz­ko, Zutik Eus­kal Herria eta Abian ezta­bai­da­ri buruz egin izan ditu­gun azter­ke­tak kon­tuan izan­go ditugu…

Bere herria lagun­du nahi duen edo­zein era­kun­dek kon­pon­du behar duen beha­rre­ta­ko bat, bere sek­to­re kon­tzien­te eta ertai­ne­ko sek­to­reen zalan­tza eta ezi­ne­gon­ta­su­na­ren aurre­tik joan behar dela da; sis­te­ma­ti­koa den borro­ka teo­ri­koa, kul­tu­ra­la eta ideo­lo­gi­koa egi­nez, zapal­tzai­lea­ren mugi­men­duak sus­matze­ko, arra­zoiak ema­nez, kon­pon­bi­deak eta den­bo­ra labu­rrean auke­ra des­ber­di­nak iza­nez. Egi­tea­ri uko egi­ten badio eta eguz­kia­ri topa egi­ten jarraitzen badu, bere hau­tes­kun­de­ta­ko emaitze­tan sines­kor lo egi­ten badu, urru­ti­ko sek­to­reen sos­ten­gua gal­du­ko du, sek­to­re alda­kor eta zalan­tza­tie­nak dire­nen sos­ten­gua, ale­gia; bai­na bere pasi­bo­ta­su­nez jarraitzen badu, kon­tzien­tzia­tua­goak dau­den sek­to­reak ere urrun­du­ko dira. 

Sor­tu­ren zuzen­da­ritzak bere sorre­ra­tik behar hau mes­pre­zatzen ibi­li da, eta orain Abian txos­te­na­ren tal­de era­gi­lea akats ber­di­nean berri­ro ero­ri da: ez da ardatzez­ko ara­zo­rik ezta­bai­datze­ko unea, zuzen­da­ritzak utzi­ko dio­na­ri itxa­ron behar dio­gu, ez da ezta­bai­da hutse­kin den­bo­ra gal­du behar… 

Guk tal­de era­gi­lea­ri ez dio­gu kasu­rik egin­go eta berriak ez diren bes­te alter­na­ti­ba posi­bleak plan­te­atu­ko ditu­gu, gai­ne­ra hone­ta­ko askok, Ezker Aber­tza­lea­ren era­kun­de batzuen­gan­dik aur­kez­tuak izan dira, ira­ga­nean, borro­ka­ren beha­rrei pro­po­sa­me­nak egi­ten zirenean. 

Balia­bi­deen zati bat gehi­ko­rra den erre­for­ma fis­ka­la baten bidez jaso­ko da, iru­zu­rra eta ezku­tu­ko eko­no­mia­ri aurre egi­te­ko, kos­tuak, kapi­ta­lak ordain ditzan eta herria­ren alde­koak iza­te­ko; bes­te alde bat izan­go litza­te­ke, esta­tu aurre­ra­koie­kin jaso­ta­ko nazioar­te­ko zorra eta egiaz­ko nazioar­te­ko poli­ti­ka demo­kra­ti­ko bate­kin, Eus­kal Ban­ku Nazio­na­la­ren lagun­tza iza­nez eta atze­rri­tar kapi­ta­la­ren zer­ga bere­zie­kin bate­ra; bes­te batzuk, Marx-ek esa­ten zuen beza­la, gober­nu mer­ke baten bidez; bes­te batzuk, lan sozia­la eta koo­pe­ra­ti­boa­ren aztar­na­te­gi berriak sor­tuz, ber­ta­ko eta gizar­te­ra­tu­ko mer­ka­tuak, eko­no­mia gar­bia, sol­da­ta­pe­ko lana­ren den­bo­ra zorroz­ki murriz­tuz guz­tiok lan egin deza­gun gutxia­go lan egin, etab.

Apro­pos neu­rri des­ber­di­nak fase des­ber­di­ne­tan nahas­tu ditu­gu, bai­na egin dugu txos­te­na­ren zera horren amil­de­gi hori era­kutsi nahian, oraintxe ber­tan hasiz, neu­rri zehatzak aur­kez­ten ez ditue­na, eta aurre­ra doan hei­nean herriak bur­ge­sia­ri inpo­sa­tu­ko diz­kio­ten eten­ga­be­ko neu­rriak iza­nik. Mobi­li­za­zioa­ren inda­rrez, kla­se-borro­ka­ren bitar­tez inpo­satzea. Egin dugu, egin dai­te­kee­la fro­gatze­ko asmoz. Bai­na ohar­ta­ra­zi nahi dizue­gu, herri lan­gi­le­ria­ren beha­rrei kon­pon­bi­de zehatzak ema­ten has­ten denean, ia bereha­la, indar pro­duk­ti­boen jabe­go bur­ge­sa­re­kin topo egin­go dugu­la, esta­tu-jabe­goa baino gehia­go dena. 

Kiri­bi­la­ren zurrun­bi­lo­ra aile­ga­tuz, Abian doku­men­tuak jabe­goei buruz zer esa­ten duen azter­tu behar dugu, baka­rrik ira­ku­rri dugu­ne­rar­te aipa­men hau aur­ki­tu dugu. Eus­kal Sozia­lis­moa goi-mai­la­ko hel­bu­ru bat da, bidea sus­tatze­ko, zapal­kun­tza nazio­nal guz­tia erro­tik ken­tze­ko, kla­sez­koa zein gene­roz­koa izan­da, tres­na honek sus­trai­tik pro­duk­zio-bideen eta esku lana­ren esplotazioa/​zapalkuntzaren jabetza pri­ba­tua­ren nagu­si­ta­su­na­re­kin eza­ba­tu­ko due­na. Honen ondo­rioz, Eus­kal Erre­pu­bli­ka­ren sor­kun­tza eta erai­kun­tza, pro­ze­su eman­zi­patzai­lea da, eral­da­ke­ta sozia­le­ko proiek­tua, Eus­kal Sozia­lis­mo­ra tran­tsi­zio pro­ze­su bat(7.orr).

Kapi­ta­lis­moa­ren jato­rri­tik, esta­tu bur­ge­sek enpre­se­tan eskua sar­tu, ero­si, publi­koak edo esta­ta­lak bihur­tu, nazio­na­li­zatzean, etab… ez dute zalan­tza­rik izan, bere jabe­go pri­ba­tua­ren zati bat sakri­fi­katzean bes­te guz­tia sal­batze­ko, zati hori bur­ges­ki nazionalizatuz,beste guz­tia­ren one­ra­ko, kapi­ta­la­ren eskue­tan jarrai­tuz. Key­ne­sia­nis­mo eta sozial­de­mo­kra­zia­ren urte arra­kas­tatsue­tan, Biga­rren Gerra­te Mun­dia­la amaitze­ra­koan eta 70 hamar­ka­da baino lehen, esta­tu kapi­ta­lis­ta batzuk, bur­ge­sia­ren jabe­go pri­ba­tua­ren goi- mai­la­ko nazio­na­li­za­zio eta esta­ta­li­za­zio kote­ta­ra hel­du izan ziren, erren­ta­ga­rriak ez zire­nak edo orde­na demo­kra­ti­ko bur­ge­sa man­ten­tze­ko, nazio­na­li­zatzea kome­ni zen. 2008 eta 2010ean gober­nu yan­kiak enpre­sa kapi­ta­lis­ta han­diak nazio­na­li­za­tu egin zituen kri­si­tik ate­ratze­ra lagun­tze­ko. Dena kapi­ta­la­ren beha­rren men­pe dago oro­ko­rrean, kri­sial­di sozioe­ko­no­mi­ko baten tes­tuin­gu­ru bat edo bes­te kon­tuan hartuz. 

Hau dela eta, Abian doku­men­tuan dau­den hau beza­la­ko esal­di zalan­tza­ga­rriak egin­go ditu: pro­duk­zio bideen jabe­go pri­ba­tua­ren nagu­si­ta­su­na sus­trai­tik eza­batzea zein kla­se­ta­ko edu­kia izan behar duen jabe­go for­ma horrek argi­tu gabe ‑bur­ge­sa edo sozia­lis­ta- orain dau­ka­gu­na ordez­katzen due­na, baka­rrik, eguz­ki­ra topa egi­tea da, edo hai­zea­ren alde­ra txis­tua botatzea. Zer uler­tu behar dugu nagu­si­ta­sun kon­tzep­tua­re­kin? Bes­te jabe­go ere­due­kin zer egon behar ote da, bai­na ze ere­du dira hauek? Eran­tzun­go zai­gu gure kri­ti­ka, katua­ri bost han­ka bilatzea beza­la­koa dela, bai­na orain arte ger­tatzen dena da, bede­ratzi orrial­de­tan, jabe­go pri­ba­tua­ri buruz­ko aipa­men baka­rra dela hau, eta txos­te­na osoan azke­na izan­go da, oker ez bagau­de, ez dela­ko berri­ro ere aipa­tua iza­ten, orduan?

Abian doku­men­tuak pro­po­satzen duen eran­tzu­na da pilo­ta pilo­ta­le­ku­tik kan­po botaz, XXI.mendeko sozia­lis­moa-ri buruz­ko ezta­bai­dan babes­tu­ko dire­la: Gure hel­bu­rua Eus­kal Sozia­lis­moa da, idio­sin­kra­sia­ri eta gure herria­ri dago­kien gizar­te, poli­ti­ka eta kul­tu­ral ezau­ga­rrie­ta­ra ego­ki­tu­rik dagoe­na. Hau da, komu­ni­ta­te-ehu­nean oina­rri­tu­ri­ko sozia­lis­moa­ren ere­du bati buruz dihar­du­gu, auto­an­to­la­kun­tza joe­ra eta men­dean zehar Eus­kal Herria bereiz­tu duen elkar­tze-era­gi­na. XXI. men­de­ko sozia­lis­moa­ren para­me­troe­tan kokatzen dugu gure burua, eta hori dela eta, sozia­lis­moa demo­kra­zia­ren era­ba­te­ko erra­di­ka­li­za­zioaz azter­tu­ko dugu (8.orr).

V. Asan­bla­da­ren aurre­ra pau­so­rik han­die­na, oro­ko­rrean eta 1966 – 1967. urte­ta­ra murriz­tu ezean, Eus­kal Herria, kla­se-borro­ka­ren ere­mu auto­no­moa zela fro­gatzea izan zen, sozia­lis­mo aber­tza­leak, eus­kal lan­gi­le­riak pai­ratzen duen kla­sez­ko zapal­kun­tza nazio­na­la­ren his­to­riaz zehaz­tu­ri­ko itxu­ra eta adie­raz­pen pro­pioak ditu; Mel­bour­ne, Kio­to, Gua­da­la­ja­ra edo Bue­nos Aires-en dau­de­ne­ta­tik des­ber­di­nak dire­nak, esa­te­ra­ko. Hala ere, ere­mu auto­no­moak bere bar­ne-mui­nean pro­duk­zio kapi­ta­lis­ta­ren modu­ra datxe­kien oina­rriz­ko kon­trae­san ber­di­nak dira, herrial­de haue­ta­ko kan­po-adie­raz­pe­nen men­pe dau­de­nak. Objek­ti­boak diren bar­ne ‑kon­trae­san hauek azal­tzen diren moduak, mun­du­ko kapi­ta­lis­mo kon­kre­tu guz­tie­tan arrun­tak eta behar­tuak dire­nak, nahi iza­nez edo ez, fin­lan­dia­rra, kon­go­koa, eus­kal­du­na, yan­kia edo indo­ne­sia­rra, esa­te­ra­ko, ere­du zehatz horiek bar­ne kla­se borro­ken his­to­rie­ta­tik eta kan­po pre­sio eta era­soen­gan­dik jaio egin­go dira.

Kla­se-borro­ken ere­mu auto­no­moak azal­du­ko du, eus­kal sozia­lis­moak herri guz­tien borro­ka erra­di­ka­len­gan­dik ikas deza­ke­la eta hori egi­tea behar due­la, pla­ne­ta osoan zapal­kun­tza­ren mui­ne­ra doa­ze­nak aman­ko­mu­ne­ko zapal­kun­tza inpe­ria­lis­tei aurre egi­ten die­te­nak dire­la­ko: Boli­bian eta Kalaha­rin par­te­ka­tu­ta­ko onda­reen defen­t­sa eta berres­ku­ratzea, Ate­na­sen eta Bal­ti­mo­ren lokal eta enpre­sen berres­ku­ratzea, Puer­to Ricon eta El Aaiú­nen borro­ka kul­tu­ra­la, ema­ku­meen lan­gi­le­ria Mani­lan eta Bel­fas­ten, gre­bak Lon­dre­sen eta Mexi­kon… Zapal­kun­tza­ren mui­na­ren kon­tra­ko borro­kak dire­nez herri guz­tie­ta­ra­ko balio­ga­rriak dira. Bai­na gure lan­gi­leen nazioan zalan­tza­ga­rria ez den bere ego­ki­ga­rri­ta­su­na baiez­ko­rra izan­go litza­te­ke gure beha­rrei balio­ga­rria eta uni­ber­tsa­la dena mol­datzen ikas­ten badugu.

Abian txos­te­nak, Ezker Aber­tza­leak zen­tzu hone­tan izan duen gai­ta­su­na (6.orr) onar­tu­ko du, bai­na V. asan­bla­da­ren bidea jarrai­tu­ko balu, urrats erral­doia eman izan­go luke, borro­ka guz­tiak eza­gu­tu eta defi­ni­tuz, bar­ne lotu­ra iza­nik, jabe­go bur­ge­sa­ri aurre egi­ten dio­te­la iza­nik: inde­pen­den­tzia errea­la ego­tea ezi­nez­koa da jabe­go bur­ge­sa bada­go. Era hone­tan, Abian txos­te­nak fun­tsez­ko ezta­bai­da­ren pilo­ta­le­ku­tik ihes egin­go du XXI. men­de­ko sozia­lis­moa dena­ri buruz­ko ber­tsioen nahas­ke­ta­ra joz. 

Gu geuk esa­ten dugu­na da, XXI. men­de­ko sozia­lis­moa defi­nitzen due­na, XIX.mendeko sozia­lis­moak lan­du egin zue­la eta geroa­go XX. men­de­ko sozia­lis­moak abe­ras­tu zuen, eta ezta­bai­da­ren sor­te­rri geo­gra­fi­koan arre­ta jar­tze­ko, Lati­noa­me­ri­kan, Kuba­ko Iraul­tza­ren lor­pen nagu­sia izan zen 1959 eta 1961. urte­ren bitar­tean sozia­lis­moa alda­rri­ka­tu zenean eta indar pro­duk­ti­boen jabe­kun­tza sozia­lis­ta agin­du zenean. Hau izan da Kuba­ko Iraul­tzak, garai­tua ez iza­tea lor­tu duen arra­zoia, XXI. men­de­ko sozia­lis­moa­ren kuba­tar bes­te ber­tsioak zapal­duak izan diren bitar­tean, ez dira Kuban lor­tu dene­ra aile­ga­tu, eta bere nora­bi­dea ez badu­te zuzen­tzen porrot egi­tea­ren bidean daude.

Espe­rien­tzia his­to­ri­koa esal­di hone­ta­ra labur­bil­du­ko da: XXI. men­de­ko sozia­lis­moa­ren para­me­troe­tan kokatzen dugu gure burua eta, horre­ga­tik, sozia­lis­moa demo­kra­zia­ren erra­di­ka­li­za­zio osoz ikus­ten dugu, esal­di labur­bil­du hau balio­ga­rria litza­te­ke demo­kra­zia erra­di­ka­lez indar pro­duk­ti­boen sozia­li­za­zioa uler­tu­ko balitz, komu­nis­mo­ra­ko bidean ger­tae­ra kua­li­ta­ti­bo gisa; bai­na nahas­ke­ta ideo­lo­gi­ko hut­sa da, demo­kra­zia erra­di­ka­la demo­kra­zia sozia­lis­ta­re­kin lotzen duen lotu­rak zein­tzuk diren zehaz­ten ez bada, eta pro­duk­zio bideen buru­ja­betza sozia­lean bai­ta ere.

Txos­te­nan azter­tze­ko geratzen dena­ren artean, bes­te aipa­men bat, iru­di­men asko­re­kin jabe­go sozia­lis­ta­ren dea­brua­ren beza­la­ko modu lotsa­ga­rri eta elip­ti­koa beza­la uler­tua izan dai­te­kee­na topatzen da: Eus­kal Sozia­lis­moa ere­du kapi­ta­lis­ta patriar­ka­la­ri alter­na­ti­ba inte­gra­la dugu: gutxien­goa­ren onda­su­nen pila­ke­ta­ren ordez, abe­ras­ta­su­na­ren bidez­ko bana­ke­ta; kapi­ta­la­ren dik­ta­du­ra eko­no­mi­koa­ren ordez, komu­ni­ta­tea­ren zer­bitzu­tan ehun eko­no­mi­koa; ingu­ru­gi­roa­ren esplo­ta­zio basa­tia­ren ordez, natu­ran inbri­ka­tu­ri­ko eko­no­mia; tras­na­zio­na­len gai­len­ta­su­na­ren ordez, herrien subiro­ta­su­na; eten­ga­be­ko gerra­teak sor­tzen dituen inpe­ria­lis­moa­ren ordez, nazioar­te­ko soli­da­ri­ta­tea eta bakea, elka­rren arte­ko herrien erres­pe­tuan oina­rri­tu­ri­koa (8.orr).

Lehe­nen­goa­ri nahi dugun ize­na eman­go dio­gu: buru­ja­betza kolek­ti­boa, komu­na­la, asan­blea­rioa, hori­zon­ta­la, demo­kra­ti­koa, onda­re komu­nak, etab…, zehaz­ta­pen han­di­rik gabe orain; eta biga­rre­na­ri nahi dugun ize­na eman­go dio­gu bai­ta ere; bur­ge­sa­ri, bai­na las­ter bezain pron­to, nahi iza­nez gero ala ez, etsai amo­rra­tuak diren jabe­go bi ere­du hauek hil­tze­raino tal­ka egin­go dute. Berez, fun­tsez­koa dena ger­tatzen ari da, era hone­tan uler­tuz edo ez, gre­ba bakoitzean, sol­da­ta eta gizar­tea­ren alda­rri­ka­pen bakoitzean, borro­ka poli­ti­ka bakoitzean guz­tien sin­te­sia bait dela hau- zer­ga­tik Ertzain­tza­ren eza­batze­rik ez eska­tu, kapi­ta­lis­mo eus­kal-espa­nia­rra­ren indar erre­pre­si­boa iza­nik?-, gaz­tetxe bakoitza­ren berres­ku­ratzean, erre­pre­sio glo­ba­la­ren sala­ke­ta bakoitzean, etab… onar­tzea­ri bel­du­rra dio­gu? Mili­tan­tzia kon­tzien­tzia­tua behar dela onar­tze­ko bel­du­rrik, jabe­go ere­du des­ber­di­nen ere­du anta­go­ni­koak dau­de­la onar­tzen bal­din bada? Alia­tu poli­ti­ko posi­bleak hase­rretze­ko bel­du­rrik ote…?

Hori holan izan­da, azal­pen arin hauek eman­da, Sor­tu­ren egu­ne­ko zuzen­da­ritzak jarraitzen duen ildo estra­te­gi­koa indar­tzen duen para­gra­fo bat aur­ki­tu dugu orain dela bost urte, eta janz­ke­ra erre­for­mis­ta murriz­tue­kin aur­kez­ten ditu, euro­ko­mu­nis­ta­goak ema­ten dute sozial­de­mo­kra­ti­koak baino. Gogo­ratze­ko asmoz, aipa­tu­ko dugun para­gra­fo­ak Por­tu­ga­le­ko Alder­di Komu­nis­ta­re­kin pare­ko­ta­sun harri­ga­rria du iraul­tza demo­kra­ti­koa eta nazio­na­la tesia­re­kin 1970.urteko hamar­ka­da­ren erdian, eta Ita­lia­ko Alder­di Komu­nis­ta­ren euro­ko­mu­nis­mo ber­tsio erra­di­ka­le­kin, Arnal­do Ote­gik gorai­pa­tua, eta Espai­nia­ko Alder­di Komu­nis­ta­re­nak des­ager­tze­ko dagoenean: 

Eus­kal Sozia­lis­moa erai­kitzen joan­go gara modu dia­lek­ti­koan, pro­ze­su sozia­le­tan dimen­tsio berriak mia­tuz eta gara­tua­goak dau­den pro­po­sa­men teo­ri­koa­goak eta prak­ti­koa­goak kon­tuan har­tuz. Ezker Aber­tza­lea indar­tsu sen­ti­tu behar da, hurren­go hamar­ka­de­ta­ko erron­ken aurrean, gure herrian kul­tu­ra eta ere­du sozia­lei eran­tsi­ta­ko Eus­kal Sozia­lis­moa egi­tu­ratze­ko, bizitza ere­mu guz­tien demo­kra­ti­za­zio erra­di­ka­la eta alda­ke­ta estruk­tu­ra­la­ren pro­ze­su bat aurre­ra era­ma­te­ko (…) inde­pen­den­tis­moa eman­tzi­pa­zio sozia­le­ko proiek­tu bat da, ahal­dun­tze pro­ze­su sen­do bat eta herri- seg­men­tu zaba­len mobi­li­za­zioa, gizar­tea­ren poli­ti­za­zio pro­ze­su oro­ko­rra, hau da, jokae­ra buru­ja­bean oina­rri­tu­ta­ko iraul­tza demo­kra­ti­koa (8.orr).

Para­gra­fo hau ira­kur­tzen badu­gu, tes­tuin­gu­ru­tik kan­po eta iso­la­tu­rik, Sor­tu­ren zuzen­da­ritza­ren orain­go nora­bi­de teo­ri­ko-poli­ti­ko­tik, bere itxu­ra erra­di­ka­la­ren ero­so­ta­su­nean jau­si gin­tez­ke, bai­na his­to­ria­ren argi kri­ti­koa­ren men­pe azter­tuz, ez due­la ezer ere esa­ten aditze­ra eman­go dugu. Hitz honen azal­pe­nei hementxe amaie­ra eman­go die­gu hurren­go ema­nal­die­tan bere edu­kia azter­tze­ra buel­ta­tu behar garelako. 

Petri Reka­ba­rren

2016ko ekai­na­ren 6a

Artikulua gustoko al duzu? / ¿Te ha gustado este artículo?

Share on facebook
Share on Facebook
Share on twitter
Share on Twitter

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *