Ezta­bai­da­ren tes­tuin­gu­rua eta tes­tuin­gu­rua­ren ezta­bai­da (V), kontraesana

Ez ohi dugu zurru­mu­rru­rik eta baiez­ta­tu gabe­ko berri­rik aza­le­ratzen, ez eta, behin-behi­ne­ko edo ofi­zia­la ez den doku­men­tu­rik ere, izan ere, meto­do zorrotz hori kons­tan­te bat da gure kolek­ti­boan. Beti betetzen dugun kon­tu horrek isi­lik ego­te­ra era­man gai­tu azke­nal­dian, 2015eko aben­dua­ren 14ko azken entre­ga­tik, doku­men­tu ofi­zia­la gure esku, azke­nean, edu­ki arte. Edu­ki badau­ka­gu. Ikus deza­gun zatika.

Lehen­bi­zi esan beha­rrean gau­de, doku­men­tua azter­tu ondo­ren, era­kun­de iraul­tzai­le eta inde­pen­den­tis­ta­ren beha­rra­ren iriz­pi­dea­ri eus­ten dio­gu­la. Zer­ga­tik? Bada, Eus­kal Herria astin­du eta sun­tsitzen duten fun­tsez­ko ara­zoei eran­tzu­ten ez die­la­ko. Egia esa­te­ko, aurre­ko tes­tuen pasi­bo­ta­sun teo­ri­ko eta kon­tzep­tua­la­re­kin eta, batik bat, Sor­tu eta Iratzar Fun­da­zioa­ren zuzen­da­ritza­ren era­ba­te­ko hutsu­ne inte­lek­tua­la­re­kin alde­ra­tu­rik, doku­men­tua­ren zati batzue­tan aurre­ra­pau­so bat ema­ten da kon­kre­ta­su­na­ri eta beha­rrez­ko erra­di­kal­ta­sun sanoa­ri dago­kie­nez, dena dela, etor­ki­zu­ne­ko urratsak arris­ku­rik gabe ema­te­ko beha­rrez­koak diren hain­bat gai nagu­si plan­te­atu gabe utzi dira.

Ez die oina­rriz­ko ara­zoei eran­tzu­ten, ape­nas ager­tzen dira-eta. Kasu bate­ra­ko, libu­ru batzuen azken-aldean ager­tu ohi diren glo­sa­rioen fun­tzioa kon­tzep­tu batzuk eskain­tzea da: bai libu­ruak dioe­na uler­tze­ko bai, ira­ku­rri­ta­koan, mun­duan zehar ibil­tze­ko ezin­bes­te­koak dire­nak, izan ere, bada­ki­gu non­dik gato­zen eta nora joan nahi dugun. Hala ere, txos­ten digi­ta­lean ager­tzen den bai­na txos­ten inpri­ma­tuan eta gaz­te­la­niaz­ko web-orrial­dean ager­tzen ez den 73 ter­mi­noz osa­tu­ri­ko Glo­sa­rioak poli­ti­ka aber­tza­lean jar­tzen du ia arre­ta osoa, meto­do «neu­tra­lis­ta» eta linea­la­ren bitar­tez eta Eus­kal Herria zer den jaki­te­ko ezin­bes­te­ko kon­tzep­tu­rik bate­re era­bi­li gabe.

Orain ez dugu kri­ti­katzen Glo­sa­rioa­ren kon­tzep­tuen ahu­le­zia, uler­tzen bai­tu­gu lite­kee­na dela, txos­ten orriak bana­tu ez eta gaz­te­la­niaz­ko web-orrial­dean ager­tu ez iza­na­ren arra­zoia dela, sen onean, doku­men­tua­ren heda­pen han­dia ez izatea.

Aipa­tu dugun beza­la, zapal­tzen gai­tuz­ten ara­zo nagu­siak «ape­nas ager­tzen dira», bai, ordea, gaur egun­go Eus­kal Herriaz aritzen den 2.2.1. ata­la­ren erans­ki­nean. Las­ti­ma da doku­men­tu inpri­ma­tu­rik ez ego­tea, eta web-orrial­de­ra jo behar iza­tea esku­ra­ga­rri izan dadin, mili­tan­te eta lagun­tzai­le askok ezin izan­go bai­tu­te esku­ra­tu lau orrial­de eta erdi­ko azter­lan labur hori. Oasia da, ezta­bai­da osoa tes­tuin­gu­ruan kokatze­ko garran­tziz­ko ekar­pen ira­gan­ko­rra, bai­na zoritxa­rrez –orain­goz eta pape­rean argi­ta­ratzen ez den bitar­tean– fun­tsez­ko txos­te­na­ren ira­kur­leen zati txi­ki batek izan­go du doku­men­tua esku­ratze­ko aukera.

Era berean, las­ti­ma da, erans­ki­na­ren kora­pi­loa­ren azter­ke­tan fun­tsez­ko doku­men­tua­ren gai uga­ri plan­tatzea eta, batez ere, errea­li­ta­tea ana­li­zatze­ko meto­doak eta Glo­sa­ria­ren egi­tu­ra­re­nak aurrez aurre tal­ka egi­tea. Txos­te­nean bes­te ezau­ga­rri bat topa deza­ke­gu: bere bar­ne kon­trae­sa­nak, edo horren gogor ez esa­tea­rren, Eus­kal Herria uler­tze­ko bi ikus­mol­de nagu­si ego­tea, hala ere, ezin uka dai­te­ke, txos­te­na idaz­te­ra­koan, kon­trae­san hori eza­batze­ko edo mini­mi­zatze­ko egin­da­ko esfor­tzu han­dia, kan­po adie­raz­pe­ne­tan hiz­ke­ra uni­for­me sama­rra erabiliz.

Erans­ki­na txos­te­na­ren zati baten logi­kan txer­tatzen da, koiun­tu­raz eta egi­tas­mo poli­ti­ko aber­tza­leaz aritzen diren biga­rren eta hiru­ga­rren kapi­tu­lue­tan ale­gia. Prak­ti­kan, biga­rren kapi­tu­lua­ren zatia da, bai­na pape­rez­ko tes­tu­tik web-orrial­dean sar­tua. Bada, orain txos­te­na­ren azter­ke­ta sako­na­go­rik egin gabe, bere garaian egin­go bai­tu­gu, orrial­de horien aten­tzio gehien ema­ten due­na da his­to­ria­ren ikus­pe­gi errea­lis­ta­ren eta zin­tzoa­ren eta horri eran­tzu­te­ko ego­ki­tuz joan behar diren bitar­te­koen arte­ko amil­de­gi bereizlea.

Bere garaian jorra­tu­ko ditu­gun bes­te­la­ko kon­tsi­de­ra­zio kri­ti­koak alde bate­ra utzi­rik, esan beha­rra dago biga­rren eta hiru­ga­rren kapi­tu­lue­tan eta neu­rri txi­kia­goan lau­ga­rre­nean, bere egi­ten ditue­la ikus­pe­gi anti­ka­pi­ta­lis­ta eta, batez ere, ondo­ren­go hauek: sozia­lis­ta, masa auto­an­to­la­ke­ta eta bote­re mugi­men­dua, herri bote­rea, kon­tra­bo­te­rea eta auto­ges­tio kolek­ti­boa, beti ere, bote­rea har­tzea­ren eta esta­tua sor­tzea­ren ikuspegipean:

Itxu­ra guz­tien ara­be­ra, bizitza­ren eta kapi­ta­la­ren arte­ko tal­kak ezau­ga­rri­tu­ko du XXI. nen­de hau […] hemen eta orain, ez dago proiek­tu inde­pen­den­tis­ta baino egi­tas­mo anti­oli­gar­ki­ko sen­do­ago­rik, […] esta­tu des­ber­din bat sor­tze­ko egi­tas­moa da, era berean, bes­te­la­ko bote­re harre­man batzuk erai­kitze­koa. […] sozia­lis­mo berri­tua eta Eus­kal Herri­ra ego­ki­tua, bizitza­ren espa­rru guz­tie­tan demo­kra­zia erra­di­ka­li­zatzea­ren sino­ni­mo bihur­tu­ta […] ekoiz­pen bitar­te­koen jabe­go pri­ba­tua­ren nagu­si­ta­su­na eta esku­la­na­ren esplotazioa/​zapalkuntza erro­tik erauz­te­ra dato­rren tres­na. Ondo­rioz, eus­kal esta­tu­gin­tza pro­ze­su eman­tzi­patzai­lea da, gizar­te eral­da­ke­ta­ra­ko egi­tas­moa, Eus­kal Sozia­lis­mo­ra­ko tran­tsi­zio pro­ze­sua. […] kapi­ta­la­ren dik­ta­du­ra eko­no­mi­koa­ren ordez, komu­ni­ta­tea­ren zer­bitzu­ra­ko ehun ekonomikoa […].

Eta aurre­ra­go:

Eus­kal Bideak kon­fron­ta­zio demo­kra­ti­koa behar du palan­ka gisa. Izan ere, buru­ja­betza pro­ze­sua «lis­kar­tsua» izan­go da ezin­bes­tean, alde­ko bal­din­tza objek­ti­boak iza­nik ere gizar­te mobi­li­za­zio­rik gabe nekez egin­go bai­tu aurre­ra. Herri­ta­rrak akti­ba­tu eta mobi­li­zatze­ko gizar­tea pola­ri­za­tu­ko duten pro­ze­suak behar dira, eta, beraz, kon­fron­ta­zio demo­kra­ti­ko­rik gabe nekez lor dai­te­ke pro­ze­su inde­pen­den­tis­tak eskatzen duen ten­tsio sozia­la […] Ekin­tzai­letza sozial sen­doa behar du pro­ze­su inde­pen­den­tis­tak, egu­ne­ro­ko txi­nau­rri lana […] buru­ja­betza­ren alde­ko dina­mi­ka poli­ti­koa eli­ka­tu­ko duten mobi­li­za­zio, pro­tes­ta eta des­obe­dien­tzia ere­du berrie­tan sakon­du behar­ko da.

Due­la urte asko, Engels-ek idatzi­ta­koa­ren ara­be­ra, ordu­ko kapi­ta­lis­moan, 1845. urte­koan, demo­kra­zia­ren alde borro­katzea komu­nis­moa­ren alde egi­tea zen. Ordu­da­nik, «demokrazia»-ren izae­ra­ri buruz­ko ezta­bai­dak indar sozio­po­li­ti­koen bana­ke­ta era­gin du: sek­to­re batek uko egi­ten zion eta dio demo­kra­zia sozia­lis­moa­re­kin eta komu­nis­moa­re­kin erla­zio­natzea­ri, eta guz­tiz anta­go­ni­koak dire­la­koan dau­de; bes­te sek­to­re batek, ordea, bere egi­ten du sako­ne­ko iden­ti­ta­te hori eta zen­bait kon­tzep­tu era­bil­tzen ditu azal­pen gisa, hala nola, demo­kra­zia zuze­na, sozia­lis­ta, hori­zon­ta­la, kon­tse­jis­ta, asan­blea­rioa, auto­ges­tio­na­tua, komu­ne­roa, herri eta lan­gi­le demo­kra­zia eta abar. Esker­tze­koa da Abian! txos­te­na­ren idaz­le-tal­deak, edo haie­ta­ko gehie­nek, argi­tu iza­na demo­kra­ziatzat uler­tzen dute­na, kon­tuan edu­ki­ta Sor­tu­ren orain­go zuzen­da­ritzak eta bes­te tal­de batzuek, bos­pa­sei urte­tan, «demokrazia»-ri (bere lehen zen­tzuan eta anti­en­gel­sia­rra) egin­da­ko ado­ra­zio fetitxista.

1845. urteaz geroz­tik, espe­rien­tzia sozial oso-osoak tesi baten baiez­ta­pe­na egin du, modu posi­ti­bo edo nega­ti­boan, bai­na hala egin du. Ale­gia, demo­kra­zia, bere zen­tzu erra­di­ka­lean eta edu­kiz betean, pro­ze­du­ra baten bidez sozia­lis­mo eta komu­nis­moa­ranz­ko bidea­re­kin kateatzen den tesia. Eus­kal Herrian ere bai, logi­ko­ki. Zer da modu nega­ti­boan baiez­tatzea? Oso erra­za: herri zapal­dua­ren aurre­ratze demo­kra­ti­ko-erra­di­ka­la gel­ditzea eta lor­pen aurre­so­zia­lis­ten nahiz pro­to­so­zia­lis­ten arloan jar­du­tea, hau da, borro­ka­ren bidez bur­ge­sia­ri ken­du­ta­ko erre­for­men edu­ki askatzai­lea­ri eus­ten ez bazio, eta horiek aurre­ratze sako­na­goak eta zaba­la­goak erdies­te­ko era­bil­tzen ez badi­ra, igoe­ra gel­di­tu egi­ten da eta, edo­zein aitza­kiaz balia­tu­rik, lor­tu­ta­koa admi­nis­tratze­ra mugatzen da, zapal­tzai­leek eta esta­tuak bortxaz inpo­sa­tu­ta­ko lege­ria­ren barruan. Behin ama­rrua iren­tsi eta gero, den­bo­ra-epe labu­rrean, ego­ne­zi­na eta pix­ka­na­ka­ko etsip­ne­na aza­le­ratzen dira, lehen­bi­zi, hain kon­tzien­te ez diren sek­to­ree­tan eta geroa­go erre­ta dau­den mili­tan­te-tal­dee­tan, haien zuzen­da­ritzen ero­so­ta­su­na dela kau­sa, legez­ko orde­na «demokratiko»-ra buro­kra­ti­za­tuak direnak.

Erain­kun­tza erra­di­ka­la­ren pra­xia zenak txa­rre­ra egi­ten du, har­ta­ra, nora ezean eta estra­te­gia­rik gabe dabil bote­re zapal­tzai­lea­ren ins­ti­tu­zioen labi­rin­toen artean. Demo­kra­zia kon­kre­tua eta par­tzial­ki gau­za­tua zenak, ozeano inpe­ria­lis­tan dau­den herri artxi­pe­la­goak beza­la, txa­rre­ra egi­ten du, eta «demo­kra­zia» abs­trak­tu soil bihur­tzen da. Hona iritsi­ta, bai­ta lehe­na­go ere, esta­tuak kon­trae­ra­soa­ri eki­ten dio, kon­tra­bo­te­re­ko edo zalan­tzaz­koa eta kolun­ka­ria bai­na errea­la den bote­re bikoitze­ko irlatxo horiek «nor­mal­ta­sun demokratiko»-aren ozea­noan urpe­ratze alde­ra. Hor­taz, «nor­ma­li­za­tuak» iza­tea­ri uko egi­ten dio­te­nak «bake­tuak» izan­go dira erre­pre­sioa­ren bitar­tez. Hau dugu Engels-en asmatze teo­ri­koa­ren baiez­ta­pen nega­ti­bo bat: aurre­ra edo atze­ra egi­ten denekoa.

Bada, Abian! txos­te­nean orain­goz kon­pon­du ez den fun­tsez­ko kon­trae­sa­nak, ezta­bai­da amaitze­ko fal­ta den den­bo­ran kon­pon­du­ko dena­ren espe­roan, hemen dau­ka gor­diar kora­pi­loa: alde bate­tik, iku­si dugun beza­la, borro­ka demo­kra­ti­koak area­go­tu, zabal­du eta bizia­go­tu nahi dira modu bere­zian sozia­lis­moa­ren bidea­ri jarrai­ki, herri inde­pen­den­tzia­ra­ko ber­me bakar gisa; bes­te alde bate­tik, aldiz, muga gain­die­zi­nak jar­tzen zaiz­kio hala­ko demo­kra­zia prak­ti­koa­ri: bake­za­le­ta­su­na­re­na, Sor­tu­ren orain­go zuzen­da­ritzak azken bost urteo­tan erre­pi­katzen duen mezu bera alda­rri­ka­tu­rik, hau da, inde­pen­den­tzia­ren gaian aurre­ra egin behar da «beti ere uka­zio eta zapal­kun­tza­ren aur­ka­ko kon­fron­ta­zio demo­kra­ti­koa, eta bero­nek eskatzen duen herri akti­ba­zioa ubi­de nagu­sia iza­nik». Zer da «kon­fron­ta­zio demo­kra­ti­koa» bal­din eta, due­la bost urtez geroz­tik, bake­za­le­ta­su­na meto­do poli­ti­ko bakar­tzat jotzen badugu?

Hala­ber, Glo­sa­rioan hurren­go kon­tzep­tu hauek garatzen dira: kon­fron­ta­zio demo­kra­ti­koa, iraul­tza demo­kra­ti­koa, auto­de­fen­t­sa, auto­ges­tioa, insu­bor­di­na­zio poli­ti­koa, des­obe­dien­tzia zibi­la eta hege­mo­nia, modu berean, demo­kra­zia bur­ge­sa­ren mugen kri­ti­ka egin eta hona­ko hau onar­tzen da: «prin­tzi­pioz, meto­doei dago­kie­nez ez dago muga­tu­rik», bai­na horie­kin ere, borro­ka sozia­len his­to­rian zehar ger­ta­tu­ta­ko eten­ga­be­ko ezta­bai­da­tik ihes egi­ten da; explo­ta­zioa, zapal­kun­tza eta men­pe­ko­ta­su­na dire­la kau­sa, ager­tu­ta­ko borro­kak dire­la­rik: zein dira bake­za­le­ta­su­na­ren mugak? edo gaur egun­go hiz­ke­ran, zein dira kon­fron­ta­zio «demokratiko»-aren mugak erre­for­mis­moa­ren zen­tzuan, ez Engels-enean? Sozia­lis­moak bada­ki sal­bues­pe­nez­ko eta den­bo­ra-epe labu­rre­ko koiun­tu­ra bere­zie­tan sozia­lis­mo­ra­ko tran­tsi­zio baketsua gau­za­tu lite­kee­la. Gure kasuan, herri inde­pen­den­tzia eta Eus­kal Esta­tu­ra­ko tran­tsi­zioa ote? Ohar gai­te­zen koiun­tu­raz ari gare­la ez, ordea, testuinguruz.

Abian! txos­te­nean zuzen­da­ritza estra­te­gi­ko­rik eza aitor­ten da, bai eta, Liza­rra-Gara­zi­ren garai­tik inola­ko ildo poli­ti­co zehatzik gara­tu ez iza­na ere, esan beha­rrean gau­de ezin­ta­sun hori «demo­kra­zia» abs­trak­tua­ren ara­zoan sakon­tze­ko uka­zioan datza­la, hau da, meto­do eta hel­bu­ru bakar gisa, hel­bu­ru eta meto­doa; eta harik eta kon­trae­sa­na­ren gor­diar kora­pi­loa ez kon­pon­du arte, ezgai­ta­sun horrek bere horre­tan iraun­go du. Bitar­tean, guk aipa­tu kon­trae­sa­na­ren bes­te adie­raz­pen batzuk azter­tzea­ri eutsi­ko diogu.

Petri Reka­ba­rren
2016ko otsai­lak 12

Artikulua gustoko al duzu? / ¿Te ha gustado este artículo?

Share on facebook
Share on Facebook
Share on twitter
Share on Twitter

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *