Ins­ti­tu­zio des­ber­di­ne­ta­tik inpo­satzen zai­gun ere­du pre­ka­rioa gel­dia­raz­te­ko, Elkar­tze­nek par­te har­tzai­leak eta abe­ras­ta­su­na bana­tu­ko duten aurre­kon­tuak exijitzen ditu

Aurre­kon­tuak poli­ti­ka eko­no­mi­koa­ren tres­na kapi­ta­lis­moa­ren zerbitzura

Aurre­kon­tuak tres­na nagu­siak dira abe­ras­ta­su­na banatze­ko, eta bai­ta per­tso­na guz­tiei duin­ta­su­nez bizitze­ko behar dituen gutxie­ne­ko mate­ria­lak ber­matze­ko ere. Horre­ga­tik, ezin ditu­gu utzi bote­re kapi­ta­lis­ta­ren eta haren alder­dien esku aurre­kon­tuen gai­ne­ko era­ba­kiak. Aurrea har­tu behar dio­gu egoe­ra­ri eta jabe­tu aurre­kon­tuez ari gare­nean zer­taz ari garen: diru-bil­ke­ta egi­te­ko moduaz, bil­du­ta­koa zer­tan gas­ta­tu era­ba­kitzeaz eta pro­ze­su hori nola egin eta nork era­ba­kitzen duen azter­tzeaz. Ez gara ari soi­lik gas­tuei buruz.

Per­tso­nok eta elkar­te sozia­lek hona­ko kon­tu haue­ki­ko era­ba­kitze­ko ahal­me­na izan behar­ko genu­ke: zein­tzuk diren beha­rrak eta zein­tzuk lehen­ta­su­nak, nola lor­tu dirua eta zer gas­tu egin behar diren eta zein­tzuk ez. Hori guz­tia oina­rri­tik erai­ki beha­rra dago eta per­tso­nok pro­ta­go­nis­ta akti­boak izan behar dugu: par­te har­tuz, era­ba­kiz eta kon­tra-bote­re herri­ta­rra era­tuz. Horre­ga­tik, zera eskatzen dugu: aurre­kon­tu sozia­lak egi­te­ko oina­rri-oina­rri­tik gara­tu­ta­ko pro­ze­su par­te- har­tzai­lea egi­tea. Herriak herri­ta­rren­tza­ko egin­da­ko aurre­kon­tuak nahi ditu­gu. Dirua sobe­ra dago per­tso­non oina­rriz­ko behar mate­ria­lak asetze­ko eta badau­de dirua bil­du eta sor­tu­ta­ko abe­ras­ta­su­na denon artean banatze­ko bes­te­la­ko moduak ere. Bai­na horre­ta­ra­ko eko­no­mia herri­ta­rren gehia­goa­ren zer­bitzu­ra jarri beha­rra dago, eko­no­mia demo­kra­ti­za­tu beha­rra dago, par­te ‑har­tzai­le eta pro­ta­go­nis­ta akti­boak izan behar gara era­ba­kiak har­tze­ko eta gauzatzeko.

Egoe­ra hau sor­tu duten horiek gure mise­ria­ren lepo­tik bizitzen jarrai­tu nahi dute. Erre­gi­men kapi­ta­lis­ta­ren kudeatzai­le poli­ti­koek beren uga­za­ben (ban­ka­riak, erai­kun­tza­ko enpre­sak, mul­ti­na­zio­na­lak…) intere­sei men egi­ten dien ere­dua­ren alde egi­ten dute. Ira­ba­ziak egi­ten jarraitzen dute per­tso­nen esku­bi­deen biz­kar, murriz­ke­ta sozia­lak egi­ten jarraitzen dute­la­rik. Ez dago inola­ko boron­da­te­rik gehia­go dute­nek gehia­go ordain deza­ten, eta abe­ras­ta­su­na bana deza­gun. Nahia­go dute diru­rik ez dagoe­la esa­tea eta lan­gi­le zein herri­tar sek­to­re zaba­len bizi bal­din­tzak era­sotzen jarraitzea.

Urtez urte ari gara ikus­ten erren­ta­rik baxue­nek bere gain har­tzen dute­la zer­gen pisu han­die­na. Kri­sia aitza­kia bes­te­rik ez da kapi­ta­lak inpo­sa­tu­ta­ko egi­tu­ra atze­ra­koia­ren oina­rriz­ko ezau­ga­rriak gero eta gehia­go indar­tze­ko. Gero eta gehia­go dira zehar­ka­ko zer­gak, mai­la­ka­ko ele­men­tu­rik ez dute­nak (2016an %53,4, 2008an %46 baino ez), beraz, zer­ga gehie­nak lan­gi­leek zein herri­tar sek­to­reek ordain­tzen dituz­te. Pre­sio fis­ka­lak Euro­pa­ko baxue­ne­ta­koa iza­ten jarraitzen du, hori dela-eta diru-bil­ke­ta txi­kia da. Guz­ti honi iru­zur fis­ka­la­ren han­dia­gotzea gehi­tu behar dio­gu (10.000 mili­oi euro­eta­tik gora), onda­sun han­diek gozatzen duten inpu­ni­ta­tea­ren erakusle.

Diru-sarre­ra gutxia­go izan arren, kupoa eta hitzar­me­na ordain­tzen jarraitzen dugu. Madri­li gero eta diru gehia­go ordain­tzen dio­gu bere zorra ordain dezan (gas­tu mili­ta­rrak, jaso ez ditu­gun trans­fe­ren­tziak, azpie­gi­tu­ra han­diak…). Oro har, 2015ean kupoa­ren ize­nean Hego Eus­kal Herriak Madri­li 1738,07 mili­oi euro ordain­du bazion, 2016an behin-behi­ne­ko kopu­rua 1.746,97 mili­oi euro­ta­ko da.

Eten­ga­be­ko pri­ba­ti­za­zioez gain, publi­ko­tik eki­men pri­ba­tu­ra­ko diru trans­fe­ren­tzia eta alor guz­tie­tan ezar­tzen diren murriz­ke­tak, lan­ga­be­zia modu espo­nen­tzia­lean ari da gora egi­ten. Hor­taz, horrek guz­ti horrek era­kus­ten digu zein den egoe­ra: klase

herri­ta­rrak baz­ter­tu dau­de. Eta baz­ter­ke­ta hori AURREKONTUETATIK has­ten da, lehen esan beza­la hori bai­ta poli­ti­ka eko­no­mi­koa egi­te­ko tres­na nagu­sia, eta hor dago erren­ta sozia­la banatze­ko eta «mer­ka­tuak» (edo kapi­ta­lis­mo harra­pa­ka­riak) era­gi­ten dituen bide­ga­be­ke­riak leun­tze­ko gakoa.

Lan-bal­din­tzak gero eta oke­rra­goak dire­nez (pre­ka­rie­ta­tea, lan­ga­be­zia, mal­gu­ta­su­na, sol­da­tak jais­tea, pen­tsio txi­kiak…), beha­rri­za­nak ere gero eta gehia­go izan­go dira. Gai­ne­ra, egoe­ra horri lotu­ta gero eta gai­xo­ta­sun gehia­go ari dira sor­tzen. Osa­su­na eta hez­kun­tza gutxi­ka-gutxi­ka pri­ba­ti­zatzen ari dira, sek­to­re publi­koa gero eta murritza­goa dela­ko. Etxe­bi­zitza esku­bi­dea ere asko­ri ukatzen zaio, eta horre­kin nego­zioa egi­ten jarraitzen dute ban­kuek eta erai­kun­tza enpre­sek (esplo­ta­zioa, diru-lagun­tzak, zer­ga-arin­ke­tak, jen­dar­tea­ren aur­ka­ko legeak…). Gizar­te pres­ta­zioak eta zer­bitzuak ere gero eta murritza­goak dira, pri­ba­ti­za­tu egi­ten dituz­te eta gero eta bal­din­tza zorrotza­goak bete behar dira zer­bitzu horiek esku­ratze­ko. Kon­tuan har­tu behar dugu, bes­tal­de, zor­petzea masi­boa dela eta, bai alor publi­koan zein pri­ba­tuan, eus­kal arlo finan­tza­rioa porrot egi­te­ko arris­kuan dagoela.

Hala ere, obra «farao­ni­koak» egi­ten (AHTa, Super­He­goa, Super­Por­tua, …) jarraitzen dute, zen­bai­ten pol­tsi­koak betetze­ko. Adi­bi­de esan­gu­ratsu bat: 2010 eta 2018 urteen artean, Ara­ba, Biz­kaia eta Gipuz­koak AHTri bide­ra­tu­ta­ko aurre­kon­tua 2.570,74 mili­oi­koa da; bitar­tean 2016an Etxe­bi­zitza Sail­bu­ruor­detza guz­tia­ri 108,9 mili­oi dago­kio, hau da, AHTn 8 urte­tan eta etxe­bi­zitza poli­ti­kan 25 urte­tan gas­ta­tu­ko dena ber­di­na da. Izan ere, hala azal­du dai­te­ke Ara­ba, Biz­kaia eta Gipuz­koa­ko (ez dau­ka­gu Nafa­rroa­ko datu­rik) biz­tan­leen %1,67k onda­sun osoa­ren %44,78 kon­tro­latzea, biz­tan­leen %8k hila­be­te osoa 500 euro baino gutxia­go­ko sarre­re­kin bizi behar duen bitar­tean eta biz­tan­leen % 36,33 Pobre­zia­ren Muga­ren azpi­tik kokatzen den bitar­tean. Agian, lan egi­te­ko garaian (16−64 urte bitar­tean) dau­den per­tso­nen %30 era­ba­te­ko pobre­zian bizi iza­tea da datu­rik arriskutsuena.

2016ko aurre­kon­tuek, hutsa­lak iza­teaz gain, alder­di poli­ti­koek alda­rri­katzen dituz­ten hel­bu­ruei ez die­te eus­ten berri­ro ere

Zorra­ren pisua han­ditzeak hurren­go hamar­ka­da osoa­ren bene­ta­ko jen­dar­te gas­tua bal­din­tzatzea dakar, non kupoak, zorra ordain­tzeak eta arlo publi­koa­ren jar­due­ra buro­kra­ti­koek ia bil­du­ta­ko diru osoa esku­ra­tu­ko bai­tu­te. Esan beza­la, 2016rako Madri­lek mila mili­oi euro baino gehia­go jaso­ko du Eus­ka­di Erki­de­go­ko kupoak eta Nafa­rroa­ko Foru Auto­no­mia­ren kon­tzer­tu eko­no­mi­koa ordain­tze­ko; honi egun pai­ratzen ari garen gehie­giz­ko zor­petzea gehi­tu behar dio­gu. Ara­ba, Biz­kaia eta Gipuz­koa­ko zor publi­koa 12 aldiz bider­ka­tu da azken zaz­pi urtee­tan. 2016rako Ara­ba, Biz­kaia eta Gipuz­koa­ko zorra­ren kar­ga finan­tza­rioa 1.170,123 mili­oi euro­ta­ra hel­du­ko da (892 mili­oi diru-itzul­tze nagu­sia eta 278,13 mili­oi intere­sak). Soi­lik azke­ne­ko bi urtee­tan, kar­ga finan­tza­rioa %43,6a igo da (2014ean 815 mili­oi ziren). Kri­si garai­ko murriz­ke­tek hez­kun­tza, Osa­ki­detza eta etxe­bi­zitza beza­la­ko sai­le­ta­ko diru sarre­re­tan era­gi­ten segitzen dute. Adi­bi­dez, 2016an Etxe­bi­zitza Sail­bu­ruor­dea­ren gas­tu oro­ko­rra (Admi­nis­tra­zio Publi­koa­ren per­tso­na eta jar­due­ra gas­tu guz­tiak bar­ne) 108,91 mili­oi euro­koa izan­go da, 2008an 204,33 mili­oi­koa izan zenean (2016ko pre­zio kons­tan­te­tan 224 mili­oi izan­go zire­la­rik). Bene­ta­ko zen­ba­kie­tan, 2008 – 2016 urte bitar­tean Ara­ba, Biz­kaia eta Gipuz­koa­ko etxe­bi­zitze­ta­ko gas­tua %51 murriz­tu da.

Osa­sun­gin­tza­ko gas­tua aurre­kon­tue­ta­ko sai­lik han­die­na da. Ara­ba, Biz­kaia eta Gipuz­koan 2016an 3.421,97 mili­oi­ta­koa da, bene­ta­ko gas­tuan %2,2ko murriz­ke­ta supo­satzen due­la­rik 2008 – 2016 urte bitartean.

Hain da lotsa­ga­bea kla­se poli­ti­koa ezen esa­ten dute­na ere bete iza­ten ez bai­tu­te. Legea­ren beha­rrez­ko dekre­tuak, urte­ko murriz­ke­tak, aurre­tik murriztutako

aurre­kon­tuen murriz­ke­tak… ikus­ten ditu­gu. Ondo­rioz, aurre­kon­tuek, doku­men­tu beza­la, gal­du dute euren fun­t­sa juri­di­koa eta antzu bila­ka­tu dira. Gober­nu des­ber­di­nek esa­ten digu­te aurre­kon­tuak aha­lik eta sozia­le­nak dire­la; errea­li­ta­tean, aurre­kon­tuek adie­raz­ten digu­te eus­kal era­kun­de publi­koek egi­ten duten jen­dar­te gas­tu zuze­na hon­do­ratzen doa­la. Aurre­kon­tua­ren %70a gas­tu sozia­le­ra bide­ratzen dela, ez dagoe­la diru gehia­go, garai hobea­goak eto­rri­ko dire­la beza­la­ko esal­diak esa­ten hasi­ko zaiz­ki­gu. Euren komu­ni­ka­bi­deak era­bil­tzen dituz­te gezu­rrak zabal­tze­ko, iru­zur egi­te­ko eta mani­pu­latze­ko. Aurre­kon­tuan gas­tu fis­ka­lak eta kupoa kon­tuan har­tu­ta, 2016an Ara­ba, Biz­kaia eta Gipuz­koan gas­tu sozia­la bene­tan aurre­kon­tua­ren %42a supo­satzen du. Bada, jen­dar­tea babes­te­ko aurreko
ntu guz­tiak alde­ratzen badi­tu­gu BPGre­kin, Hego Eus­kal Herrian bere «hiritar»ren artean, bes­te herri batzue­tan «hiru­ga­rren mun­dua­ren­tza­ko lagun­tza» den BPGren %0,7 baino askoz gutxia­go gas­tatzen ari dela iku­si­ko dugu.

Pre­ka­ri­za­zioa­ri aurre egi­te­ko, anto­latzea eta borro­katzea bes­te auke­ra­rik ez dugu

Egoe­ra horren aurrean zera ozen esa­tea dagokigu:

Ez dire­la aurre­kon­tu par­te-har­tzai­leak egin­go. Lehe­nik eta behin ezta­bai­da eta baliz­ko zuzen­ke­tak aurre­kon­tuen atal bati egi­ten zaiz­kio­la­ko baka­rrik: gas­tuen aurre­kon­tua. Eta horrek bere­bi­zi­ko garran­tzia dau­ka, diru-sarre­ren ata­lak bal­din­tzatzen bai­tu aurre­kon­tue­tan gas­ta­tu dai­te­kee­na. Bes­tal­de, herri­ta­rrok eta era­gi­le sozia­lok ezin dugu­la­ko aurre­kon­tu doku­men­tua­ren ela­bo­ra­zio eta ezta­bai­dan par­te hartu.

Ez dela abe­ras­ta­su­na modu ore­ka­tua­goan bana­tu­ko, kapi­ta­la­ren erren­tei, alo­kai­ruen erren­tei eta enpre­sa-ira­ba­ziei egi­ten zaion tra­tua bere­zia dela eta, iru­zur fis­ka­la­re­kin bukatze­ko gel­di­ta­su­na dela eta, poli­ti­ka sozia­le­tan gas­tatze­ko boron­da­te eza dela eta… 2014, 2015 eta 2016ko aurre­kon­tue­tan DBE urte­ro %7a murriz­tu da (%21a oro­ta­ra); defen­datzen dugun Pobre­zia­ren Muga­tik (BPGren %37,5 per capi­ta) oso urrun dagoen prestazioa.

Ez dire­la ber­ma­tu­ko oina­rriz­ko esku­bi­deak (etxe­bi­zitza iza­te­ko esku­bi­dea iza­tea eta pobre­zia­ren muga­tik –lurral­de­ko BPG per capi­ta­ren %37,5– gora­ko diru-sarre­rak iza­tea) ezta kali­ta­tez­ko zer­bitzu publi­ko sozia­lak ber­ma­tu­ko ere.

Beraz, pre­miaz­koa da eko­no­mia demo­kra­ti­zatzea bizi dugun egoe­ra pre­ka­rioa­ri muga jar­tze­ko. Eta pre­miaz­koa da jen­dar­tea eral­datzea eta sis­te­ma eko­no­mi­ko berria gau­zatzen joa­tea, jen­dar­te osoa­ren onurarako.

Horre­ga­tik guz­tia­ga­tik eskatzen dugu aurre­kon­tuak egi­te­ko eta era­ba­kiak har­tze­ko par­te har­tu ahal iza­tea, per­tso­nok ditu­gun beha­rri­za­nei eran­tzu­te­ko modu­ko aurre­kon­tuak egin ditza­gun. Horre­ta­ra­ko, anto­la­tu egin behar dugu, borro­ka­tu eta agin­ta­riei gogo­ra­ra­zi esku­bi­deak ez dire­la nego­ziatzen ezta hitzar­tzen ere, erres­pe­ta­tu egi­ten dire­la eta bitar­te­koak jar­tzea dago­kie­la horiek ber­ma­tuak izan dai­te­zen. Beraz, herri­tar guz­tioi dei egi­ten dizue­gu mobi­li­za zai­tez­ten: ate­ra kale­ra, mobi­li­za­tu eta egin borro­ka. Aurre­kon­tuak par­te-har­tzai­leak izan dai­te­zen eta abe­ras­ta­su­na banatze­ko balio deza­ten.

BORROKATU ZURE ESKUBIDEEN ALDE! EGIN AURRE PREKARIETATEARI!

JENDARTEA ERALDATU!

Eus­kal Herrian 2015-12-22

Artikulua gustoko al duzu? / ¿Te ha gustado este artículo?

Share on facebook
Share on Facebook
Share on twitter
Share on Twitter

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *